Yapay zekâ çipleri tüketiyor: Bilgisayar fiyatları katlandı

Yapay zekâya yapılan dev yatırımlar, İsviçre’de bilgisayar ve sunucu fiyatlarını sert biçimde yükseltti. Kamu kurumları artan maliyetler nedeniyle bilgisayar alımlarını ertelerken, bazı kantonlar bilişim bütçelerini büyütmek zorunda kaldı.

Lozan merkezli bilişim şirketi Darest’in Genel Müdürü Rolf Weber, geçen yıl 660 franka satın alınabilen bir bilgisayarın bugün yaklaşık 1500 franka çıktığını söyledi.

Yaklaşık 40 yıldır sektörde çalışan Weber, bu ölçekte bir fiyat artışını daha önce hiç görmediğini belirtti.

Kantonların ortak bilgisayar ihalesi durduruldu

Fiyatlardaki artış kamu kurumlarının satın alma planlarını doğrudan etkiliyor.

Batı İsviçre’de birkaç kantonun binlerce bilgisayar almak için birlikte düzenlediği ihale, fiyatların birkaç hafta içinde hızla yükselmesi nedeniyle durduruldu.

Weber’e göre satın alma planlandığı şekilde devam etseydi kantonlar birkaç milyon franklık ek maliyetle karşılaşacaktı.

Valais Kantonu bu yıl yenilemeyi planladığı bilgisayarların yarısının alımını erteledi. Morges kentinde çalışma bilgisayarlarının fiyatları iki katına çıktı.

Vaud Kantonu ise bilişim ekipmanları için ayırdığı bütçeyi yüzde 10 artırdı. Bunun kamu bütçesine birkaç yüz bin franklık ek yük getirdiği belirtildi.

57 bin franklık sunucu 330 bin franka çıktı

En çarpıcı fiyat artışlarından biri Cenevre’de yaşandı.

Kent yönetiminin sanallaştırma işlemlerinde kullandığı bir sunucunun fiyatı 2025 yılında 57 bin franktı. Aynı sistemin 2026’daki fiyatı 330 bin franka yükseldi.

Fiyat artışları yalnızca kamu kurumlarını değil, özel şirketleri de etkiliyor.

Cenevre’de film kurgusu ve görsel efekt alanında çalışan Downtown Studio’nun iki yıl önce 3 bin-4 bin frank arasında satın alabildiği güçlü bilgisayarların fiyatı bugün yaklaşık 8 bin franka çıktı.

Nedeni yapay zekâ yatırımları

Fiyat artışlarının arkasındaki temel nedenlerden biri, dünya genelinde yapay zekâ altyapısına yapılan dev yatırımlar.

Amazon, Meta, Google ve Microsoft gibi teknoloji şirketleri yeni veri merkezlerine yüz milyarlarca dolar harcıyor. Bu veri merkezleri büyük miktarda bellek, grafik işlemci, sabit disk ve diğer bilgisayar bileşenlerine ihtiyaç duyuyor.

Ancak aynı parçalar sıradan bilgisayarlar, sunucular ve akıllı telefonlarda da kullanılıyor. Yapay zekâ sektöründeki talep patlaması bu nedenle diğer sektörler için parça fiyatlarını yukarı çekiyor.

Swissquote analisti Ipek Ozkardeskaya’ya göre dört büyük teknoloji şirketinin yatırımları 2025’te yaklaşık 400 milyar dolara ulaştı. Bu yıl rakamın 800 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor.

Ozkardeskaya, bu yatırımın yarısından fazlasının doğrudan çip üreticilerine gittiğini belirtti.

‘Sabit disk artık altın külçesi gibi’

Veri depolama maliyetlerinde de benzer bir tablo yaşanıyor.

Digital Light şirketinin kurucusu Cédric Tineo, üç önemli bilgisayar bileşeninin fiyatının son birkaç ayda iki, üç hatta dört katına çıktığını söyledi.

Tineo, 30 terabaytlık sabit disklerin artık adeta lüks ürüne dönüştüğünü belirterek, "Eskiden bu sadece bir sabit diskti. Bugün neredeyse altın külçesi. 500 gramlık bir sabit disk neredeyse havyar kadar pahalı" dedi.

Şirketler ise müşterilerin iki, üç veya dört kat daha fazla ödeme yapmasının mümkün olmadığını belirtiyor.

2027’de de ucuzlama beklenmiyor

Sektör uzmanları bilgisayar ve sunucu fiyatlarında 2027 yılında da belirgin bir rahatlama beklemiyor.

Uzun vadede talebi daha da artırabilecek bir başka alan ise insansı robotlar. Şu anda dünya genelindeki satışları sınırlı olsa da önümüzdeki yıllarda robot üretiminin hızla büyümesi bekleniyor.

Uzmanlara göre her yeni robotta büyük miktarda elektronik bileşen ve çip kullanılacak. Bu da yapay zekâ veri merkezleriyle birlikte yarı iletkenlere olan küresel talebi daha da artırabilir.