İsviçre’ye her yıl 219 ton mikroplastik yağıyor

İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, mikroplastik kirliliğinin yalnızca toprak ve sularda değil, havada da ciddi boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Bilim insanlarına göre ülkede her yıl yaklaşık 219 ton mikroplastik atmosferden yeryüzüne taşınıyor.

Çalışma, Empa, Eawag ve Agroscope araştırmacıları tarafından gerçekleştirildi. Araştırmaya Federal Çevre Dairesi de destek verdi.

Bilim insanları İsviçre’de atmosfer yoluyla yayılan mikroplastikleri ilk kez sistematik biçimde ülke ölçeğinde hesapladı.

Beş noktada bir yıl boyunca ölçüm yapıldı

Araştırmacılar Mayıs 2024 ile Mayıs 2025 arasında beş farklı bölgede düzenli olarak örnek topladı. Ölçümler Zürih, Dübendorf, Magadino, Payerne ve Jura bölgesindeki Chaumont’ta gerçekleştirildi. Kent merkezi, banliyö, kırsal alan ve dağlık bölgeyi kapsayan veriler daha sonra İsviçre’nin 2 bin metrenin altındaki bölgelerine uyarlandı. Bu hesaplamaya göre yılda yaklaşık 219 ton mikroplastik havadan İsviçre topraklarına ve su yüzeylerine ulaşıyor.

Araştırma yalnızca 20 ile 215 mikrometre büyüklüğündeki parçacıkları kapsıyor. Lastik aşınmasından kaynaklanan mikroplastikler ise hesaba dahil değil.

78 tonu tarım alanlarına düşüyor

Araştırmacıların hesabına göre yıllık mikroplastik miktarının yaklaşık 78 tonu doğrudan tarım arazilerine düşüyor. Yaklaşık 10 ton ise göl, nehir ve diğer yüzey sularına doğrudan atmosfer yoluyla ulaşıyor.

Toplam parçacık sayısının yılda yaklaşık 380 trilyona ulaştığı tahmin ediliyor.

En yüksek değer Zürih’te

En yoğun mikroplastik birikimi Zürih’te ölçüldü. Kentte günde metrekare başına ortalama 881 mikroplastik parçacığı tespit edildi.

Diğer ölçüm noktalarında ise bu sayı metrekare başına günlük 249 ile 331 arasında değişti.

Araştırmacılar, kentlerdeki yoğun insan faaliyeti ve plastik kullanımının daha yüksek değerlere katkıda bulunabileceğini değerlendiriyor.

En çok PET bulundu

Örneklerde en sık rastlanan plastik türü PET oldu. Bu madde toplam parçacıkların yüzde 31’ini oluşturdu. PET özellikle içecek şişelerinde ve polyester tekstil ürünlerinde kullanılıyor.

İkinci sırada yüzde 26 ile polietilen, üçüncü sırada yüzde 21 ile polipropilen yer aldı. Bu plastik türleri ambalaj, folyo ve çeşitli kapların üretiminde yaygın olarak kullanılıyor.

Havadaki payı küçük, birikimi büyük

Mikroplastiklerin havadaki bütün parçacıklar içindeki ağırlık payı oldukça düşük. Çöl tozu ve kurum gibi diğer maddelerle karşılaştırıldığında mikroplastiklerin oranı yüzde 0,02 ile yüzde 0,12 arasında kalıyor. Ancak araştırmacılar, parçacıkların sürekli olarak geniş alanlara düşmesi ve doğada çok yavaş parçalanması nedeniyle zaman içinde ciddi miktarlarda biriktiğine dikkat çekiyor.

Sağlığa etkisi hâlâ belirsiz

Mikroplastiklerin insan sağlığı ve ekosistem üzerindeki uzun vadeli etkileri henüz tam olarak bilinmiyor. Araştırma ekibinin başındaki Empa uzmanı Christoph Hüglin, belirsizliklere rağmen ihtiyatlı davranılması gerektiğini söyledi.

Hüglin, plastiklerin yalnızca gerekli olduğu yerlerde kullanılması, çevreye atık bırakılmaması ve mümkün olduğunca kapalı geri dönüşüm sistemlerinin oluşturulması gerektiğini belirtti.

Yeni çalışma, İsviçre’de mikroplastik kirliliğinin yalnızca nehir, göl veya topraktaki atıklardan kaynaklanmadığını; çok büyük miktarda plastiğin her gün görünmez biçimde havadan yeryüzüne taşındığını ortaya koyuyor.