İsviçre’ye AB’den yeni darbe: İnovasyon programına alınmadı

Avrupa Birliği’nin hazırladığı yeni İnovasyon Yasası, İsviçre’de siyasi tartışma başlattı. Avrupa Komisyonu’nun mevcut taslağına göre kamu kaynaklarıyla desteklenecek yenilikçi projelerde Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri ve bazı Balkan ülkelerindeki şirketlere öncelik tanınacak. İsviçreli şirketler ise bu kapsamın dışında tutulacak.

SRF’nin haberine göre düzenleme, henüz piyasada bulunmayan yeni teknolojilerin kamu kurumları tarafından geliştirilmesini ve satın alınmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. Hastanelerde kullanılacak robotlardan belediyelerin çöp toplama sistemlerine yönelik yapay zekâ yazılımlarına kadar pek çok alan programa dahil olabilecek.

İsviçre şirketleri ihalelere giremeyebilir

Komisyonun mevcut önerisi kabul edilirse İsviçre’deki şirketler, AB’nin desteklediği bazı inovasyon projelerinde teklif verme hakkından mahrum kalabilecek. Bu durum, Avrupa ekonomisiyle güçlü bağları bulunan İsviçre’nin araştırma ve teknoloji sektörü açısından önemli bir dezavantaj olarak görülüyor.

Kararın zamanlaması da dikkat çekiyor. İsviçre ile AB arasındaki yeni anlaşma paketi, 'Bilateraller III' adı altında parlamentoda görüşülmeye hazırlanıyor. Paketin ilişkileri istikrara kavuşturmayı amaçlayan bölümü ekim başında İsviçre Kantonlar Konseyi’nin gündemine gelecek.

İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ile AB Başmüzakerecisi Maroš Šefčovič daha önce iki tarafın ikili ilişkileri güçlendirme konusunda ortak irade taşıdığını açıklamıştı. Ancak AB’nin haziran sonunda İsviçre’den yapılan çelik ithalatındaki gümrüksüz kotaları azaltmasının ardından inovasyon yasasındaki yeni karar da Bern’de rahatsızlık yarattı.

SVP: Kötü fikir

İsviçre Halk Partisi’nden (SVP) Milletvekili Franz Grüter, İsviçre’nin dışarıda bırakılmasını yanlış buldu. Grüter, "AB Komisyonu Avrupa’yı ABD ve Çin karşısında gerçekten daha yenilikçi hale getirmek istiyorsa İsviçre’yi İnovasyon Yasası’nın dışında bırakmak kötü bir fikir" dedi.

Grüter’e göre AB’nin inovasyonu teşvik etmek için yeni programlardan önce bürokrasiyi azaltması ve şirketler için daha iyi koşullar oluşturması gerekiyor. SVP, İsviçre ile AB arasındaki yeni anlaşma paketine de karşı çıkıyor.

SP: Avrupa’nın dışında kalmanın bedeli var

Sosyal Demokrat Parti’den (SP) Milletvekili Jon Pult ise gelişmeyi İsviçre’nin AB’den uzak durmasının yarattığı sorunlara örnek olarak gösterdi. Pult, buna rağmen nihai süreçte İsviçre’nin programa dahil edilebileceği konusunda temkinli iyimser olduğunu söyledi.

Pult, "Yasa bütün AB kurumlarında görüşüldüğünde İsviçre’nin de kapsama alınacağı konusunda ihtiyatlı biçimde iyimserim" dedi. Ancak bunun için İsviçre’nin AB ile hazırlanan anlaşma paketini kabul ederek Avrupa ile ilişkilerini istikrara kavuşturması gerektiğini savundu.

"İsviçre AB’nin radarında değil"

Merkez Partisi Milletvekili Elisabeth Schneider-Schneiter de kararın kendisi açısından sürpriz olmadığını söyledi. Schneider-Schneiter, "İsviçre çoğu zaman AB Komisyonu’nun radarında değil" dedi.

Schneider-Schneiter’e göre Avrupa Ekonomik Alanı’na üye ülkeler AB karar süreçlerinde İsviçre’den daha görünür durumda. Yeni anlaşma paketinin kabul edilmesi halinde Bern’in benzer düzenlemelere daha erken aşamada müdahil olabileceğini savundu.

Bununla birlikte Schneider-Schneiter de sürecin tamamlanmadığını vurguladı. "Bu karar henüz kesin değil. İsviçre önümüzdeki aylarda bu Avrupa inovasyon düzenlemesine dahil olabilmek için bütün imkânlarını kullanacak" dedi.

Karar henüz kesinleşmedi

Avrupa Komisyonu’nun önerisi doğrudan yürürlüğe girmeyecek. Düzenlemenin diğer AB kurumlarında da görüşülmesi gerekiyor. Bu nedenle İsviçre’nin nihai metne daha sonra dahil edilmesi ihtimali hâlâ bulunuyor.

Ancak tartışma, İsviçre’nin AB ile ilişkilerinin geleceğinin yeniden masada olduğu hassas bir döneme denk geldi. Bern açısından mesele yalnızca tek bir inovasyon programına katılım değil; İsviçre şirketlerinin gelecekte Avrupa’daki kamu ihalelerine ve teknoloji yatırımlarına ne ölçüde erişebileceğiyle de doğrudan bağlantılı.