İsviçre’den İsrail’e idam tepkisi

İsviçre, İsrail’de idam cezasının kapsamını genişleten yeni yasaya karşı diplomatik girişimde bulunacak. Keystone-SDA’nın aktardığına göre İsviçre Dışişleri Bakanlığı, gelecek hafta İsrail’in Bern Büyükelçisi ile görüşerek ülkesinin bu konudaki itirazını bir kez daha iletecek.

İsviçre Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Barış ve İnsan Hakları Dairesi Başkanı Tim Enderlin’in İsrail Büyükelçisi Tibor Schlosser ile doğrudan görüşeceğini açıkladı.

Sonntagsblick gazetesi, planlanan teması ilk duyuran yayın oldu. Gazete, Dışişleri Bakanlığının İsrail büyükelçisini görüşmeye çağırdığını yazdı.

İsviçre idama her yerde karşı

İsviçre, uzun süredir dünyada idam cezasının tamamen kaldırılmasını savunuyor. 2013 yılında dönemin dışişleri bakanı Didier Burkhalter, 2025’e kadar idam cezasız bir dünya hedefini açıklamıştı.

Bu hedef gerçekleşmese de Bern yönetiminin temel tutumu değişmedi. İsviçre daha önce de Meksika ile birlikte Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda idam cezalarının durdurulmasına yönelik girişimlerde bulunmuştu. Son dönemde ise ABD’de idam cezasını güçlendirmeye dönük adımlara karşı da ses yükseltmişti.

İsviçre Dışişleri Bakanlığı, idam cezasının yaşam hakkı ve insan onuruyla bağdaşmadığını vurgulayarak her yerde ve her koşulda bu cezaya karşı çıktığını bildirdi.

Bern’den hukuk ve ayrımcılık vurgusu

İsviçre, İsrail’den uluslararası yükümlülüklerine tam olarak uymasını istiyor. Bu çağrının içinde ayrımcılık yasağı, hukuk devleti ilkesi ve adil yargılanma güvenceleri de yer alıyor.

Bu vurgu, yeni yasanın uygulanma biçimine ilişkin uluslararası kaygıların da arttığını gösteriyor.

İsrail’de ne değişti?

Metindeki bilgilere göre İsrail parlamentosu, pazartesi günü idam cezasının kapsamını genişleten yasayı az farkla kabul etti. Buna göre İsrail devletini ortadan kaldırma amacı taşıdığı belirtilen ve ‘terör saikli cinayet’ olarak tanımlanan dosyalarda idam cezası ya da müebbet hapis verilebilecek.

İşgal altındaki Filistin topraklarında görev yapan İsrail askerî mahkemelerinde ise bu tür dosyalarda idam cezasının zorunlu olacağı belirtiliyor. Yasa metnine göre infazın, mahkûmiyet kararından sonraki 90 gün içinde asılarak yerine getirilmesi öngörülüyor.

Eleştirilerin odağında Filistinliler var

Yasaya yönelen en sert eleştirilerden biri, düzenlemenin fiiliyatta neredeyse yalnızca Filistinlileri hedef alacağı yönünde. Eleştirmenler bu nedenle yasayı ırkçı buluyor.

Söz konusu düzenleme, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in partisinin öncülüğünde hazırlandı. Başbakan Binyamin Netanyahu da yasayı destekleyenler arasında yer aldı. İsrail Sivil Haklar Derneğinin açtığı dava ise ülkenin Yüksek Mahkemesi önünde bekliyor.

İsrail’de idam cezası çok sınırlıydı

İsrail, cinayet suçlarında idam cezasını 1954’te kaldırmıştı. Bu ceza daha sonra yalnızca Nazi savaş suçluları ya da savaş zamanı vatana ihanet gibi istisnai başlıklarda korunmuştu.

Ülkede bugüne kadar gerçekleştirilen son infaz, 1962’de Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann’ın idamı olmuştu.

İsviçre’nin önümüzdeki hafta yapacağı görüşme, bu yeni yasanın uluslararası alanda daha sert tartışılacağının işareti olarak görülüyor.