Evlilikle kaybedilen vatandaşlık için yüzleşme çağrısı

İsviçre’de geçmişte uygulanan ayrımcı bir vatandaşlık kuralı yeniden gündeme geldi. SonntagsZeitung’un haberine göre 1885 ile 1952 yılları arasında en az 85 bin 200 İsviçreli kadın, yabancı bir erkekle evlendiği için İsviçre vatandaşlığını kaybetti.

Sosyal Demokrat Parti Milletvekili Michèle Dünki-Bättig, bu uygulamanın İsviçre tarihinin karanlık bir sayfası olduğunu belirterek Federal Meclis’e önerge sundu.

Dünki-Bättig, İsviçre’nin bu kadınlardan kamuoyu önünde özür dilemesini ve konunun tarihsel olarak aydınlatılmasını istiyor.

Kadınlar kendi ülkelerinde yabancı sayıldı

O dönemde İsviçreli kadınlar, yabancı bir erkekle evlendiklerinde otomatik olarak vatandaşlıklarını kaybediyordu.

Bu kural erkekler için geçerli değildi. İsviçreli erkekler, yabancı bir kadınla evlendiklerinde vatandaşlıklarını koruyabiliyordu.

Vatandaşlığını kaybeden kadınlar, kendi ülkelerinde oturma izni sorunu yaşamaya başladı. Bazıları işlerini kaybetti. Devlet memuru ya da öğretmen olan kadınlara meslek yasağı getirildi.

Bu nedenle birçok kadın, evlilik sonrası İsviçre’de bile hukuken yabancı konumuna düştü.

Savaş yıllarında sonuçlar daha ağır oldu

Uygulamanın etkileri İkinci Dünya Savaşı sırasında daha da ağırlaştı. Tarihçi Silke Margherita Redolfi’ye göre İsviçre, savaş yıllarında olağanüstü hukuk düzenlemeleriyle bu uygulamayı daha da sertleştirdi.

Vatandaşlığını kaybeden kadınlardan kaçının savaş döneminde bu nedenle hayatını kaybettiği ise henüz araştırılmış değil.

Dünki-Bättig, bu yüzden devletin yalnızca özür dilemesini değil, aynı zamanda kapsamlı bir tarihsel araştırma yapılmasını da talep ediyor.

Sophie Taeuber-Arp da vatandaşlığını kaybetti

Bu uygulamadan tanınmış isimler de etkilendi. Sanatçı Sophie Taeuber-Arp, bir Almanla evlendikten sonra İsviçre vatandaşlığını kaybetti. Taeuber-Arp, geçmişte İsviçre’nin 50 franklık banknotunda da yer alan önemli sanatçılardan biriydi.

İkinci Dünya Savaşı sırasında İsviçre’ye girebilmek için vize almak zorunda kaldı. Bu vizeyi ancak uzun uğraşlardan sonra alabildiği belirtiliyor.

SonntagsZeitung’a göre İsviçre’ye girdiğinde ciddi biçimde yetersiz beslendiği aktarıldı.

Kadınlara hak ancak yıllar sonra tanındı

İsviçreli kadınlar, 1952’den itibaren yabancı bir erkekle evlenseler bile vatandaşlıklarını korumak istediklerini beyan edebildi. Ancak kadınların vatandaşlık hakkının eşlerinden tamamen bağımsız hâle gelmesi 1990’lara kadar uzandı.

Bu da uygulamanın etkilerinin yalnızca geçmişte kalmadığını, sonraki kuşaklara da yansıdığını gösteriyor.

Torunlar için de çözüm isteniyor

Michèle Dünki-Bättig, ayrımcı bir düzenleme nedeniyle vatandaşlığını kaybeden kadınların bugün yeniden vatandaşlığa kabul sürecinden geçmek zorunda bırakılmasını kabul edilemez buluyor.

Dünki-Bättig’e göre sorun yalnızca bu kadınlarla sınırlı değil. Onların çocukları ve torunları da bu uygulamanın sonuçlarından etkilendi.

SP’li milletvekili, bu nedenle mağdur kadınların soyundan gelenler için de çözüm bulunmasını istiyor.

Önerge, İsviçre’de kadınların vatandaşlık, evlilik ve eşit haklar mücadelesinin tarihsel boyutunu yeniden tartışmaya açtı.