Starmer için büyük seçim sınavı

Büyük Britanya’da milyonlarca seçmen, yerel yönetimler, belediye başkanlıkları ve parlamentolar için sandık başına gidiyor. İngiltere, İskoçya ve Galler’de yapılan seçimler, Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükûmeti için 2024 genel seçimlerinden bu yana en büyük siyasi sınav olarak görülüyor.

Seçimler, yalnızca yerel yönetimleri değil, ülke genelindeki siyasi tabloyu da etkileyebilir. Son aylarda İşçi Partisi ve Muhafazakâr Parti’nin anketlerde gerilemesi, Reform UK, Yeşiller ve Liberal Demokratlar gibi daha küçük partilerin yükselişiyle birleşince yarışın önemi arttı.

Çok partili dönemin ilk büyük testi

Bu seçimler, İngiltere siyasetinde giderek güçlenen çok partili yapının ilk büyük sınavı olarak değerlendiriliyor. Sonuçlar, hem iktidardaki İşçi Partisi hem de ana muhalefetteki Muhafazakâr Parti açısından dikkatle izlenecek.

İngiltere’de 136 yerel mecliste toplam 5 bin 14 sandalye için yarış yapılıyor. Londra’daki 32 belediye meclisinin tamamında seçim var. Ayrıca çok sayıda ilçe belediyesi, altı üniter yerel yönetim, altı kontluk meclisi ve üç bölge meclisi için de oy kullanılıyor.

Bunlara ek olarak 73 yerel yönetimde meclis üyelerinin yarısı ya da üçte biri yenilenecek.

Altı belediye başkanlığı için yarış

Seçmenler altı bölgede belediye başkanlarını da belirleyecek. Croydon, Hackney, Lewisham, Newham, Tower Hamlets ve Watford’da belediye başkanlığı seçimi yapılacak.

Yerel seçimler için oy verme işlemi sabah 07.00’de başladı ve 22.00’ye kadar sürecek. İlk sonuçların cuma günü 00.30 civarında gelmesi bekleniyor. Daha geniş sonuç akışının ise gece 03.00’ten itibaren hızlanacağı tahmin ediliyor.

Yerel meclislerin yaklaşık üçte birinde sonuçların cuma sabahı 07.00’ye kadar açıklanması bekleniyor. Londra’daki belediye başkanlığı yarışları ile Manchester ve Leeds gibi önemli kentlerdeki sonuçların ise öğle saatlerinden itibaren netleşmesi öngörülüyor.

Sonuçlar cumartesiye sarkacak

Cuma günü sonuna kadar yaklaşık 80 yerel yönetimde daha sonuçların açıklanması bekleniyor. Ancak Croydon ve Tower Hamlets gibi bazı Londra bölgeleri ile Sussex’teki Hastings’te sonuçlar cumartesi öğleden sonraya kalacak.

Belediye başkanlığı seçimlerinde sayım cuma günü başlayacak. Hackney ve Newham’da sonuçların 13.00, Watford’da 14.00, Lewisham’da 15.00, Croydon’da 16.00, Tower Hamlets’te ise 18.00 civarında açıklanması bekleniyor.

İskoçya ve Galler’de sonuçların cuma günü 16.00’ya doğru belirginleşeceği tahmin ediliyor. Yerel seçim sonuçlarının önemli bir bölümü de cuma öğleden sonra ve akşam saatlerinde duyurulacak.

İngiltere’de dengeler değişebilir

Mayıs 2025 yerel seçimlerinin ardından İşçi Partisi, İngiltere’deki yerel meclis sandalyelerinin yüzde 34’ünü elinde tutuyordu. Bu oran 2024’e göre 2 puanlık düşüş anlamına geliyordu.

Muhafazakârlar yüzde 26’ya gerilemişti. Liberal Demokratlar yüzde 19’a yükselirken, diğer partilerin toplam sandalye oranı yüzde 12’ye çıktı. Yeşiller yüzde 5 civarında kalırken, Reform UK ilk kez güçlü bir çıkış yaparak 677 meclis üyesiyle yüzde 5’e ulaştı.

İskoçya’da 129 sandalye için oy kullanılıyor

İskoçya’da seçmenler, Holyrood’daki 129 İskoç Parlamentosu üyesini belirleyecek. Bu parlamento eğitim, sağlık ve ulaşım gibi devredilmiş yetki alanlarında yasa yapıyor. Savunma, dış politika ve göç gibi Birleşik Krallık genelini ilgilendiren konular ise Westminster’da kararlaştırılıyor.

2021’deki son İskoçya Parlamentosu seçiminde İskoç Ulusal Partisi SNP 64 sandalye kazanmış, çoğunluğu bir sandalyeyle kaçırmıştı. İskoç Muhafazakârları 31 sandalyeyle ikinci, İskoç İşçi Partisi 22 sandalyeyle üçüncü olmuştu. İskoç Yeşilleri 8, İskoç Liberal Demokratları ise 4 sandalye elde etmişti.

İskoçya’da sandıklar 07.00 ile 22.00 arasında açık olacak. Önceki yıllardan farklı olarak oy sayımı cuma sabahı başlayacak. İlk sonuçların öğle saatlerinde, sonuçların büyük bölümünün ise akşam saatlerine kadar açıklanması bekleniyor.

Galler’de yeni seçim sistemi uygulanıyor

Galler’de seçmenler, 16 seçim bölgesinde toplam 96 temsilciyi belirleyecek. Her seçim bölgesinden altı Senedd üyesi seçilecek.

Yeni seçim düzenlemesiyle birlikte Galler’de daha orantılı bir sistem uygulanacak. Seçmenler bu kez aday yerine partiye oy verecek. Her bölgede altı Senedd üyesi, partilerin aldığı oy oranına göre belirlenecek.

Bu nedenle Galler’deki seçim yalnızca sandalye dağılımını değil, yeni sistemin siyasi sonuçlarını da gösterecek.