Almanya sıcaklara hazır mı? ‘Bu daha başlangıç’ uyarısı

Almanya’da yaz henüz yeni başlamışken aşırı sıcaklar ülkeyi zorladı. Haziran ayında sıcaklıklar üç gün üst üste 41 derecenin üzerine çıktı. Meteorologlara göre bu tablo, önümüzdeki haftalarda yaşanabileceklerin yalnızca ilk işareti olabilir.

Bild’e konuşan Wetter.net meteoroloğu Dominik Jung, “Bu daha başlangıçtı” dedi. Jung’a göre Almanya’da 1950’lerde yılda ortalama yalnızca 2 gün 30 derecenin üzerine çıkılırken, 2022’de bu sayı ülke ortalamasında 17 günü aşmıştı. Bu yıl ise şimdiden 9 sıcak gün yaşandı.

Aşırı sıcakların kaç kişinin ölümüne yol açtığı henüz net değil. Ancak Robert Koch Enstitüsü, yalnızca nisan ayından haziran ortasına kadar Almanya’da 810 sıcak kaynaklı ölüm yaşandığını tahmin ediyor. Bu sayıya onlarca boğulma vakası dahil değil.

Dünya Sağlık Örgütü’nün Avrupa Direktörü Hans Kluge de uyarıyor. Kluge’ye göre gelecek yazlar daha zor geçecek. Sıcak hava dalgaları daha sık, daha uzun ve daha şiddetli olacak.

Sorumluluk tartışması başladı

Aşırı sıcaklar, Almanya’da “Ülke sıcaklara hazır mı?” sorusunu gündeme taşıdı. Ancak siyasette sorumluluğun kimde olduğu konusunda netlik yok.

Hükûmet Sözcüsü Stefan Kornelius, Başbakan Friedrich Merz’in konuyu doğrudan kendi gündemine almayacağını söyledi. Federal hükûmet büyük bir ek müdahale ihtiyacı görmüyor. Federal Çevre Bakanı Carsten Schneider ise sorumluluğun eyaletler ve belediyelerde olduğunu savunuyor. SPD’li bakan, federal bütçeden özel fonlarla yeterli kaynak sağlandığını belirtiyor.

Belediyeler ise aynı fikirde değil. Alman Şehirler ve Belediyeler Birliği, okullar, yollar ve spor salonları için 230 milyar avroyu aşan yatırım açığı bulunduğunu hatırlatıyor. Birliğe göre özel fondan gelen 66 milyar avro bu ihtiyacın yanına bile yaklaşmıyor. Bu nedenle sıcaklara karşı ek önlemler için kaynak bulmak daha da zorlaşıyor.

Yeşiller ise Başbakan Merz’i sessiz kalmakla eleştiriyor. Yeşiller Grup Başkanı Katharina Dröge, Bild’e yaptığı açıklamada sıcak hava dalgasının çok sayıda can kaybına yol açtığını, buna rağmen Merz’in konuyu gündemine almadığını söyledi.

Hastaneler ve bakım evleri risk altında

Sıcaklar özellikle yaşlılar, hastalar ve bakım evlerinde kalan kişiler için büyük risk yaratıyor. Bild’e konuşan bir hasta yakını, yaşlı ve demans hastalarının bu koşullarda sıcağa maruz bırakılmasının kabul edilemez olduğunu söyledi. Ona göre yalnızca soğuk içecek vermek yeterli değil.

Özel Sosyal Hizmet Sağlayıcıları Federal Birliği Başkanı Bernd Meurer, bakım evleri ve hastanelerin hızla sıcaklara uygun hâle getirilmesini istiyor. Meurer’e göre yeni bina ve tadilatlarda klima, gölgelendirme ve soğutma çözümleri baştan düşünülmeli.

Federal Hükûmetin Bakım Yetkilisi Katrin Staffler ise bakım evleri ve kliniklere klima kurulması için yeterli para olmadığını belirtiyor. Belediyeler Birliği bu nedenle Fransa’daki modele benzer bir sıcak kayıt sistemi öneriyor. Bu sistemde, sıcak hava dalgalarında özel yardıma ihtiyaç duyan kişiler önceden kayıt altına alınıyor.

Yollar, raylar ve nehirler zorlanıyor

Aşırı sıcaklar altyapıyı da vurdu. Otoyol şirketi bazı bölgelerde yolları günde iki kez kontrol etmek zorunda kaldı. Beton kaplamalar çatladı, asfalt yüzeyler deforme oldu. Çok sayıda otoyol geçici olarak kapatıldı. Kuzey Ren-Vestfalya’da yeni onarılan A4 otoyolunda bile sorun yaşandı.

Federal Karayolları Araştırma Enstitüsü, hem aşırı sıcağa hem de kışın eksi derecelere dayanıklı yeni asfalt karışımlarına ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Ren Nehri’nde düşük su seviyesi de ayrı bir risk. 2018’de su seviyesi 24 santimetreye kadar düşmüş ve bu durum 2,4 milyar avroluk ekonomik zarara yol açmıştı. Nehir taşımacılığı özellikle kimya, çelik ve madeni yağ sektörleri için hayati öneme sahip. Ancak seyrüsefer hattını genişletme çalışmasının 2033’te tamamlanması bekleniyor. Sektör temsilcileri sürecin bu kadar uzun sürmesinden rahatsız.

Trenler de sıcakta sınıfta kaldı

Haziran ayında Almanya’da uzun mesafe trenlerinin yalnızca yüzde 52,6’sı zamanında varabildi. Deutsche Bahn, gecikmelerde sıcakların etkili olduğunu bildirdi. Şirket, klima arızaları, ray kenarı yangınları ve teknik aksaklıklar nedeniyle yolculara mümkünse seyahatlerini ertelemeleri çağrısı yaptı.

Yolcu örgütü Pro Bahn’a göre Almanya’daki trenlerin yalnızca üçte biri aşırı sıcaklara gerçekten hazır. Özellikle eski ICE modelleri sıcak havalarda daha fazla sorun yaşıyor.

Şehir içi ulaşımda da tablo iyi değil. Birçok kentte metrolarda klima yok. Berlin gibi bazı yerlerde tünellerin darlığı nedeniyle sonradan klima takılması da zor. Leipzig’de ise gönüllüler, sıcak nedeniyle yapışkan hâle gelen tramvayları yeniden çalışır duruma getirmek için devreye girdi.

Kent merkezleri kavruluyor

Almanya’nın birçok kent merkezi sıcak iklime uygun tasarlanmış değil. Ağaç sayısı yetersiz, su yüzeyleri az, serin kamusal alanlar sınırlı. Koyu renkli asfalt ve beton, sıcaklığı daha da artırıyor.

Köln’de çatı katı dairelerinde yaşayan 7 kişi aşırı ısınma nedeniyle kurtarıldı. Yetkililer, bu kişilerin hayati tehlike geçirecek düzeyde sıcaktan etkilendiğini bildirdi.

CDU/CSU-SPD koalisyonu, sözleşmesinde daha fazla ‘mavi-yeşil altyapı’ vaadinde bulunuyor. Burada mavi su yüzeylerini, yeşil ise ağaç ve bitki örtüsünü ifade ediyor. Amaç, yağmur suyunu tutan, sıcak günlerde kenti serinleten ve taşkın riskini azaltan alanları artırmak.

Halk daha fazla önlem istiyor

Almanya’da toplumun büyük bölümü sıcaklara karşı daha güçlü hazırlık yapılmasını istiyor. ARD-Deutschlandtrend’e göre halkın yüzde 90’ı sıcak koruma yatırımlarının artırılmasından yana.

Zaman ise daralıyor. İspanya’da sıcaklıkların yeniden 42 dereceye çıkması bekleniyor. Aynı seviyelerin gelecek hafta Almanya’da da görülebileceği belirtiliyor.

Uzmanlara göre sıcak hava dalgaları artık istisna değil, yeni gerçeklik. Almanya’nın önündeki soru da giderek daha yakıcı hâle geliyor; ülke yollarıyla, hastaneleriyle, bakım evleriyle, trenleriyle ve kentleriyle bu yeni iklime gerçekten hazır mı?