İşçi Partisi’nden seçim reformu: Seçme yaşı 16’ya inecek, gizli bağışlar frenlenecek

İngiltere’de İşçi Partisi hükûmeti, seçim sistemini köklü biçimde değiştirecek bir yasa tasarısını parlamentoya sundu. Tasarı, kaynağı belirsiz siyasi bağışları sınırlamayı, 16 ve 17 yaşındakilere oy hakkı tanımayı ve seçmen kaydını kolaylaştırmayı hedefliyor.

Hükûmet düzenlemeyi “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana demokraside en büyük sıfırlama” olarak tanımladı.

Paravan şirketlere kapı kapanıyor

Tasarıya göre siyasi partilere bağış yapmak isteyen şirketlerin Birleşik Krallık’la gerçek ve somut bağını kanıtlaması gerekecek.

Yeni kurulan, ticari faaliyeti olmayan ya da yurt dışından finanse edilen şirketlerin bağış yapması engellenecek. Şirketlerin merkezinin ülkede bulunması, çoğunluk hissesinin Birleşik Krallık vatandaşlarına ait olması ve bağış tutarını karşılayacak düzeyde gelir elde etmesi şart koşulacak.

Hükûmet, mevcut sistemde paravan şirketler üzerinden bağış yapılabildiğini ve bunun kötüye kullanılabildiğini savunuyor.

Yabancı hediyelere sınırlama

Yabancı devletler ya da şirketler tarafından siyasetçilere verilen yüksek değerli hediyeler de sınırlandırılacak. Milletvekilleri 2 bin 230 sterlinin üzerindeki hediyeleri kabul edemeyecek.

Son yıllarda bazı siyasetçilerin yabancı kaynaklı lüks hediyeler ve ağırlamalar kabul etmesi kamuoyunda tartışma yaratmıştı.

Kripto para ve yabancı bağışlar mercek altında

Tasarı kapsamında kripto para bağışlarına ve yabancı kaynaklı bağışların büyüklüğüne de sınırlama getirilmesi planlanıyor.

Bu başlık, aşırı sağcı Reform UK’ye yönelen yüksek tutarlı bağışlara ilişkin tartışmalar sonrası gündeme geldi. Kripto yatırımcısı Christopher Harborne’un Reform UK’ye 9 milyon sterlin bağış yaptığı biliniyor. Ancak mevcut taslak, Birleşik Krallık vatandaşı olan bağışçıları tamamen kapsam dışı bırakmıyor.

16 yaşa oy hakkı

Hükûmet, 16 ve 17 yaşındaki yaklaşık 1,7 milyon gence oy hakkı vermeyi planlıyor. Bu adım, son kuşakların demokratik sürece katılımında en büyük genişleme olarak görülüyor.

Muhafazakâr Parti ve Reform UK’nin değişikliğe karşı çıkması bekleniyor.

Seçmen kaydı kolaylaşacak

Tam otomatik kayıt yerine pilot uygulamalar başlatılacak. Vatandaşlar evlilik ya da adres değişikliği gibi işlemler sırasında seçmen kütüğüne kaydolabilecek.

Ayrıca tren istasyonları ve süpermarketler gibi alanlarda geçici sandık uygulamaları da denenebilecek. Yerel yönetimlere erişilebilir oylama için yeni pilot projeler yürütme yetkisi verilecek.

“Demokrasi tehdit altında”

Hükûmet yetkilileri, yabancı aktörlerin İngiliz demokrasisini etkilemeye çalıştığına dair ciddi endişe taşıdıklarını belirtiyor.

Tasarıda siyasi adaylara, kampanya çalışanlarına ve seçim görevlilerine yönelik tehdit ve yıldırma eylemlerine daha ağır cezalar öngörülüyor.

Demokrasi savunucuları düzenlemeyi olumlu bulsa da yeterli görmüyor. Bazı kuruluşlar bağışlara yıllık üst sınır getirilmesi gerektiğini savunuyor. Aksi hâlde az sayıda çok zengin bağışçının siyaset üzerinde orantısız etki kurabileceği uyarısı yapılıyor.

Tasarı, parlamentodaki görüşmeler sırasında değişebilir. Ancak kamuoyunda asıl soru şu; siyasette paranın etkisi gerçekten sınırlandırılabilecek mi?