Google DeepMind çalışanlarından sendika adımı

İngiltere’de Google DeepMind çalışanları, şirketin ABD ordusuyla yaptığı yapay zekâ anlaşmasının ardından sendikalaşma yönünde oy kullandı. The Guardian’ın haberine göre çalışanlar, Google’ın yapay zekâ teknolojilerinin askerî ve gözetim amaçlı kullanılmasından endişe ediyor.

Google’ın yapay zekâ araştırma laboratuvarı DeepMind’da çalışanlar, Communication Workers Union ve Unite the Union’ın İngiltere merkezli personel için ortak temsilci olarak tanınmasını istedi.

Karar nisan ayında alındı. Yönetimden sendikaların tanınmasını isteyen mektubun salı günü şirkete iletilmesi bekleniyor.

Pentagon anlaşması tepki çekti

Çalışanların sendikalaşma kararında, Google’ın ABD Savunma Bakanlığı ile yaptığı anlaşma önemli rol oynadı. Pentagon, cuma günü Google’ın da aralarında bulunduğu yedi büyük yapay zekâ şirketiyle anlaşmaya vardığını duyurdu.

Listede SpaceX, OpenAI, Nvidia, Reflection, Microsoft ve Amazon Web Services da yer aldı. ABD ordusuyla daha önce çalışan Anthropic ise bu grupta bulunmadı.

Pentagon, bu anlaşmaların ABD ordusunu ‘yapay zekâ öncelikli savaş gücü’ hâline getirme sürecini hızlandıracağını açıkladı.

“Yapay zekâ insanlığa fayda sağlamalı”

The Guardian’a konuşan bir DeepMind çalışanı, sendikaya katılma nedeninin yapay zekânın otoriterliği güçlendirecek biçimde kullanılmasına duyduğu kaygı olduğunu söyledi. Çalışan, bu risklerin hem askerî hem de gözetim uygulamaları için geçerli olduğunu belirtti.

Başka bir çalışan ise Google teknolojilerinin İsrail’in Gazze’deki savaşında oynadığı role ilişkin rahatsızlığı dile getirdi. Çalışan, “Yapay zekânın insanlığa fayda sağlamasını istiyorum, bir soykırımı kolaylaştırmasını değil” dedi.

Google, The Guardian’ın yorum talebine yanıt vermedi.

Etik ilkelerin kaldırılması dönüm noktası oldu

Google çalışanları ve yatırımcılar arasında kaygılar uzun süredir artıyordu. Ancak şirketin geçen yıl, askerîleştirilmiş yapay zekâ geliştirmeme taahhüdünü kaldırması, tepkiyi daha da büyüttü.

DeepMind çalışanlarına göre bu karar, İngiltere’deki sendikalaşma sürecini hızlandıran başlıca nedenlerden biri oldu.

Google çalışanları daha önce ABD’de küçük gruplar hâlinde sendikalaşmıştı. Ancak çalışanlara göre bu girişim, öncü yapay zekâ laboratuvarlarından birinde sendika tanınması için atılan ilk büyük adımlardan biri.

Sendika tanınırsa en az 1.000 çalışanın temsil edilmesi bekleniyor.

Çalışanlardan etik denetim talebi

Sendikalaşan çalışanlar, Google’dan daha önce başka çalışanların da dile getirdiği bazı talepleri yerine getirmesini istiyor.

Bu talepler arasında, temel amacı insanlara zarar vermek olan teknolojilerin geliştirilmemesi, bağımsız bir etik denetim organı kurulması ve çalışanlara ahlaki gerekçelerle bazı projelerde yer almayı reddetme hakkı tanınması bulunuyor.

Şirketin bu talepleri reddetmesi hâlinde protestolar ve araştırma grevleri de gündeme gelebilir. Bu tür grevlerde çalışanlar, Gemini gibi ana ürünleri ciddi biçimde geliştirecek çalışmalardan uzak durmayı değerlendirebilir.

600’den fazla çalışandan açık mektup

Geçen hafta 600’den fazla Google çalışanı, CEO Sundar Pichai’ye açık mektup gönderdi. Çalışanlar, şirketin yapay zekâ sistemlerini gizli askerî kullanıma açmamasını istedi.

Mektupta, yapay zekânın insanlığa fayda sağlaması gerektiği vurgulandı. Çalışanlar, yanlış kararın Google’ın itibarı, işi ve dünyadaki rolü açısından telafisi zor zararlar yaratabileceğini belirtti.

Project Nimbus ve Project Maven geçmişi

Google, daha önce de askerî ve güvenlik projeleri nedeniyle çalışan tepkileriyle karşılaşmıştı. 2024’te şirket, İsrail hükûmetiyle yapılan Project Nimbus sözleşmesini protesto eden 50 çalışanı işten çıkarmıştı.

2018’de ise Project Maven adlı Pentagon sözleşmesi geniş çalışan protestolarına neden olmuştu. Google, bu proje kapsamında Pentagon için drone görüntülerini analiz edecek yapay zekâ ürünleri geliştirmeyi kabul etmişti.

Tepkilerin ardından şirket sözleşmeyi 2019’da yenilemedi ve silah amaçlı yapay zekâ tasarlamama ilkesini içeren bir yapay zekâ ilkeleri metni yayımladı. Ancak bu taahhüt daha sonra kaldırıldı.

Yatırımcılar da şeffaflık istiyor

Kaygılar yalnızca çalışanlarla sınırlı değil. Alphabet hisselerinde yaklaşık 2,2 milyar dolarlık paya sahip bir yatırımcı grubu da geçen hafta Google’ın ana şirketine mektup gönderdi.

Yatırımcılar, Google Cloud ve yapay zekâ teknolojilerinin yüksek riskli alanlarda nasıl kullanıldığına ilişkin daha fazla şeffaflık istedi.

Mektupta, ABD göç makamlarına verilen hizmetler, Project Nimbus ve çatışma bölgelerinde ya da güvenlik hassasiyeti yüksek ortamlarda yapay zekâ kullanımına ilişkin denetim mekanizmalarının yeterliliği sorgulandı.