Fransa’da uranyum ablukası: Greenpeace eylemcileri gözaltında

Fransa’nın kuzeyindeki Dunkerque Limanı’nda sabah saatlerinde uranyum protestosu yaşandı. Greenpeace aktivistleri, Rusya’dan uranyum taşıdığı iddia edilen bir geminin yük boşaltmasını engelledi. Polis dört kişiyi gözaltına aldı.

Yaklaşık 20 protestocu, “Zehirli sözleşmelere son” ve “Ukraynalılarla dayanışma” yazılı pankartlar açtı. Mikhail Dudin adlı gemiye kanolarla yaklaşan aktivistler, liman girişine de “Uranyum: EDF Putin’i seviyor” yazılı büyük bir pankart astı.

Yetkililer, müdahalenin ardından ablukanın saat 09.00 civarında sona erdiğini açıkladı.

EDF ve Rosatom hattı

Greenpeace, Fransa’nın devlet enerji şirketi EDF’nin, Rusya’nın devlet nükleer enerji şirketi Rosatom ile bağlarını sürdürdüğünü savunuyor. Örgüt, bu ticaretin dolaylı olarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’daki savaşına katkı sunduğunu öne sürüyor.

EDF, 2018’de Rosatom’un iştiraki Tenex ile 600 milyon avroluk bir anlaşma imzalamıştı. Bu sözleşme kapsamında Fransa’daki nükleer santrallerden çıkan işlenmiş uranyum Rusya’ya gönderiliyor, burada dönüştürülüp zenginleştirildikten sonra yeniden Fransa’ya getiriliyor.

Dönüştürülmüş uranyumun zenginleştirilmesi için gerekli özel tesisin Sibirya’daki Seversk kentinde bulunduğu ve dünyada bu işlemi yapabilen tek tesis olduğu belirtiliyor.

Gemi trafiği mercek altında

Greenpeace, Mikhail Dudin’in Rus doğal ve zenginleştirilmiş uranyumunu Fransa’ya defalarca taşıdığını iddia ediyor. Küresel gemi takip verilerine göre söz konusu gemi, 24 Şubat 2022’den bu yana Dunkerque ile Rus limanları arasında 20’den fazla sefer yaptı.

Baltiyskiy-202 adlı başka bir geminin de aynı hatta 15’ten fazla kez sefer yaptığı öne sürülüyor. Her iki gemi Panama bayrağı taşıyor ve Hong Kong merkezli şirketlere ait.

İthalat sürüyor

Fransa, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından EDF’ye Rosatom ile uranyum ticaretini durdurma talimatı vermişti. Ancak Mart 2024’te EDF’nin nükleer yakıt bölümünün başındaki Jean-Michel Quilichini, 2018 tarihli sözleşmenin uygulanmaya devam edeceğini açıklamıştı.

Fransız gümrük verilerine göre Fransa, 2025’te Rusya’dan en az 112 ton zenginleştirilmiş uranyum ve türevleri ithal etti. Bu miktar toplam alımların yaklaşık dörtte birine denk geliyor. 2024’e kıyasla benzer seviyede seyreden ithalatın, 2022 ile 2024 arasında belirgin biçimde azaldığı belirtiliyor.

EDF konuya ilişkin sorulara henüz yanıt vermedi. Tartışma, Fransa’nın enerji güvenliği ile siyasi duruşu arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıdı.