Orta Doğu’da savaş: Hamaney öldü, misillemeler Körfez’e yayıldı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, karşılıklı misillemelerin artmasıyla bölge geneline yayıldı. İran yönetimi, dini lider Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından misillemenin meşru hak olduğunu savunurken, İsrail tarafı İran’ı sivilleri hedef almakla suçladı. Irak ve Lübnan’da saldırılar kayda geçerken, Körfez ülkelerinde rafineri, liman ve havalimanlarına yönelik saldırı ve güvenlik alarmları öne çıktı.

İran’da siyasi hat: ABD ile müzakere yok

İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani, ABD ile müzakere iddialarını reddetti ve “ABD ile müzakere etmeyeceğiz” mesajı verdi. Laricani, Donald Trump’ı da bölgeyi hayalî rüyalarla kaosa sürüklemekle suçladı.

Savaş gerekçesiyle İran’da okulların çevrim içi eğitime geçtiği, uygulamanın İran takvimine göre yıl sonuna kadar süreceği bildirildi. İran’ın Viyana’daki üst düzey temsilcilerinden Reza Necefi de Natanz’daki nükleer tesisin saldırıya uğradığını söyledi.

İran Kızılayı’na dayandırılan açıklamada, ülkedeki can kaybının en az 555’e yükseldiği ileri sürüldü. Bu bilgi bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

Hizbullah yeniden devrede, Erbil ve Bağdat’ta patlamalar

İran’la müttefik Hizbullah, Hamaney’in öldürülmesine yanıt olarak İsrail’e roketlerle saldırdığını açıkladı. Bu, Hizbullah ile İsrail arasında Kasım 2024’te yürürlüğe giren ateşkesten sonra ilk roketli saldırı olarak kayda geçti. İsrail ordusu da buna karşılık Lübnan’daki Hizbullah mevzilerini bombaladığını duyurdu. Beyrut’ta patlama sesleri duyuldu, Lübnan genelinde hava saldırıları bildirildi.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail saldırılarında en az 31 kişinin öldüğünü açıkladı. İsrail ordusu ayrıca Lübnan’ın güney ve doğusundaki yaklaşık 50 yerleşimde yaşayanlara tahliye çağrısı yaptı.

Irak’ta ise İran’a yakın Saraja Awlija al-Dam adlı bir milis grup, Bağdat Havalimanı’ndaki ABD unsurlarını hedef alan bir dron saldırısını üstlendi. Kuzey Irak’ta Erbil Havalimanı çevresinde de patlamalar duyuldu; bölgede hava savunma sistemlerinin dronları engellediği bildirildi.

Körfez’de hedefler büyüdü: Rafineri, elçilik ve liman

Suudi Arabistan, devlet petrol şirketi ARAMCO’nun Ras Tanura’daki rafinerisinin iki dronla hedef alındığını açıkladı. Dronların düşürüldüğü, düşen parçaların rafineride sınırlı bir yangına yol açtığı, can kaybı olmadığı bildirildi. Bazı parçaların yerleşim alanlarına düştüğü de kaydedildi.

Kuveyt’te ABD Büyükelçiliği sahasında yangın ve duman görüntüleri paylaşıldı. Elçilik, ülkede roket ve dron tehdidinin sürdüğünü belirterek vatandaşlarını yerleşkeye gitmemeleri konusunda uyardı.

Kuveyt Savunma Bakanlığı da birkaç ABD askeri uçağının düştüğünü duyurdu. Mürettebatın hayatta olduğu belirtildi, düşüş nedenine ilişkin bilgi verilmedi. Öte yandan bölgesel medyada, bir F-15’in Irak sınırı yakınında düştüğü ve pilotun kendini fırlattığı iddiaları yer aldı.

Bahreyn’de iki ayrı olay bildirildi. Bir olayda limandaki bir geminin iki bilinmeyen cisimle vurulduğu, yangının söndürüldüğü ve mürettebatın güvende olduğu açıklandı. Diğer olayda ise hava savunmasının düşürdüğü bir roketin parçalarının bir gemiye düşerek yangın çıkardığı, bir işçinin öldüğü, iki kişinin ağır yaralandığı duyuruldu.

Kıbrıs’ta İngiliz üssü vuruldu, AB toplantısı ertelendi

Kıbrıs yönetimi, Akrotiri’deki İngiliz hava üssünün İran’a ait olduğu belirtilen bir Şahid tipi dronla vurulduğunu, sınırlı hasar oluştuğunu açıkladı. İngiliz tarafı, pistlerden birinin zarar gördüğünü bildirdi. Saldırı sonrası üste yeniden alarm verildi, sirenler duyuldu ve üsse bağlı uçakların kalkış yaptığı aktarıldı.

Kıbrıs, saldırının hava trafiğini etkilediğini belirterek AB Avrupa İşleri Bakanları toplantısını erteledi.

Tahliyeler, “Katılmayız” çıkışları, savunma teklifleri

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Berlin’in İran’a yönelik askeri eylemlere katılma niyetinde olmadığını söyledi. Wadephul, Körfez’de mahsur kalan Almanların askeri yöntemlerle tahliyesinin de mümkün görünmediğini, hava sahalarının kapalı olduğunu ifade etti. Buna karşın Almanya Federal Meclisi Savunma Komisyonu Başkanı Thomas Röwekamp, sahaya girmenin gündemde olmadığını vurguladı ancak teorik olarak silah, sistem ve mühimmat sevkiyatının tartışılabileceğini dile getirdi.

İsrail’in Almanya Büyükelçisi Ron Prosor, İran’ın Avrupa’yı savaşa çekmek istediğini öne sürdü. Prosor, Almanya’da misilleme eylemlerinin olabileceğini savunarak güvenlik alarmının yükseltilmesi gerektiğini söyledi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, bir yandan ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarını eleştirerek güç kullanımının meşruiyeti için BM Güvenlik Konseyi zemini vurgusu yaptı; diğer yandan İran Devrim Muhafızları’nın hedef aldığı belirtilen Körfez ülkelerinin savunmasına katkı vermeye hazır olduklarını açıkladı. Barrot, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Irak, Bahreyn, Kuveyt, Umman ve Ürdün’ü tek tek saydı.

Tüm bu gelişmelerin ortasında Birleşik Krallık, bölgede kayıt yaptıran yaklaşık 300 bin vatandaş için tahliye seçenekleri üzerinde çalıştığını bildirdi. Çekya da iki askeri uçakla vatandaşlarını Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentine ve Ürdün’ün başkenti Amman’a taşımayı planladığını duyurdu.

Çin, saldırıların derhâl durdurulması çağrısı yaptı ve ABD ile İsrail’in hamlelerinin uluslararası hukuku ihlal ettiği görüşünü yineledi. Rusya ise İran yönetimiyle sürekli temas hâlinde olduklarını, Körfez ülkeleri dâhil diğer aktörlerle de görüştüklerini açıkladı.

AB Komisyonu, Orta Doğu’daki tırmanmanın AB’nin petrol arz güvenliği açısından şu aşamada acil bir risk oluşturmadığını bildirdi.

Petrol yükseldi, borsalar geriledi

Savaşın enerji taşımacılığını aksattığı endişesiyle petrol fiyatları sert yükseldi. Brent petrolün 82 dolar bandına tırmanmasıyla artışın gün içinde yüzde 8’i aştığı bildirildi. Asya borsalarında genel bir düşüş görüldü. Avrupa’da da açılışta sert kayıplar öne çıktı; DAX ve Paris borsasında düşüş yüzde 2’nin üzerine çıktı.

İsrail’in suçlaması: İran konutları sistemli vuruyor

İsrail ordusu, İran’ın İsrail’deki saldırılarında sivil yerleşimleri kasıtlı olarak hedef aldığını ileri sürdü. Ordu sözcüsü, İran’ın bu yolla panik yaratmak ve kamuoyunu etkilemek istediğini savundu. İran ise saldırılarının hedefinin askeri ve resmî noktalar olduğunu öne sürmeye devam etti. İki tarafın iddiaları da bağımsız biçimde doğrulanamadı.

Savaşın kısa sürede Körfez’de kritik altyapıyı, Irak ve Lübnan’da cephe hatlarını, Avrupa’da ise güvenlik ve tahliye gündemini tetiklemesi, krizin daha da genişleme riskini artırdı.