Trump’ın son dakika freni: Savaşa 2 haftalık ateşkes!

ABD ile İran, Donald Trump’ın verdiği sürenin dolmasına kısa süre kala iki haftalık ateşkes üzerinde uzlaştı. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması şartıyla bombardımanı iki hafta durdurmayı kabul ettiğini açıkladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de ateşkesin derhâl yürürlüğe girdiğini duyurdu. İran tarafı ise gemi geçişinin kendi askerî denetimi ve teknik sınırlamalarla yeniden başlayacağını bildirdi.

İki haftalık ara, kalıcı barış değil

Ateşkes açıklansa da taraflar bunun savaşın bittiği anlamına gelmediğini açıkça söylüyor. AP’ye göre İran, bu süreci kalıcı barış değil, müzakere aralığı olarak görüyor. İsrail de iki haftalık ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını duyurdu. Bu nedenle ortaya çıkan tablo, tam bir sükûnetten çok, çatışmayı geçici olarak frenleyen kırılgan bir ara formül gibi görünüyor.

10 maddelik teklif masada

İran basınında yer alan ve kullanıcı tarafından paylaşılan metinde ayrıntılandırılan 10 maddelik çerçeveye göre Tahran, saldırmazlık güvencesi, Hürmüz’de İran ordusuyla koordineli kontrollü geçiş, uranyum zenginleştirmenin kabulü, tüm yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, savaş zararlarının tazmini ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi gibi başlıkları masaya koydu. Reuters da İran’ın yaptırımların kaldırılması, zararların karşılanması ve daha kalıcı bir güvence istediğini aktardı. Ancak bu maddelerin tamamının kabul edilip edilmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Gözler şimdi İslamabad’da

Tarafların cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yeniden masaya oturması bekleniyor. Reuters ve AP’ye göre görüşmelerde İran’dan gelen teklif metni temel başlıklardan biri olacak. Trump, bu metni “müzakere için uygulanabilir bir temel” diye tanımladı. İran ise müzakerelere tam güven duymadığını, ancak sahadaki kazanımın siyasi alanda da tescil edilmesini istediğini söylüyor.

Savaşın bedeli büyüdü

28 Şubat’ta başlayan ve 40'ıncı gününe ulaşan savaşta binlerce kişi hayatını kaybetti. AP, sadece İran’da ölenlerin sayısını yaklaşık 1.900 olarak verirken bunların yaklaşık 1.600’ünün sivil olduğunu bildirdi. Çatışmalar aynı zamanda petrol fiyatlarını sıçrattı, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji akışını tehdit etti ve küresel piyasalarda sert dalgalanma yarattı. Ateşkes haberiyle birlikte petrol fiyatları gerilerken borsalarda da hızlı toparlanma görüldü.

Trump üzerindeki baskı azalmadı

Trump son günlerde İran’a karşı son derece sert bir dil kullanmış, ülkenin altyapısını hedef almakla tehdit etmişti. Ateşkes kararı, bu sert çizginin son anda diplomasiye çevrildiğini gösterdi. Ancak iki haftalık sürenin sonunda gerçek bir anlaşma çıkıp çıkmayacağı hâlâ belirsiz. Bu yüzden önümüzdeki günler yalnızca Washington ile Tahran arasındaki pazarlığın değil, savaşın gerçekten durup durmayacağının da asıl sınavı olacak.