Trump: İran ile ateşkes bitti

ABD Başkanı Donald Trump, NATO Liderler Zirvesi için geldiği Ankara’da sert mesajlar verdi. Beştepe’de NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile ortak basın toplantısı düzenleyen Trump, hem İran’ı hem de NATO müttefiklerini hedef aldı.

Trump, NATO’dan beklediği desteği alamadığını söyledi. Özellikle İran savaşı, Grönland tartışması ve savunma harcamaları konusunda müttefiklerine yüklendi. İspanya’yı ise ‘berbat bir müttefik’ sözleriyle hedef aldı.

Türkiye konusunda ise daha sıcak mesajlar verdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan övgüyle söz eden Trump, Ankara’da kendisine gösterilen karşılamadan memnun kaldığını söyledi. Türkiye’ye F-35 satışı ve yaptırımların kaldırılması konusunda da olumlu sinyal verdi.

İran’la ateşkes için ‘bitti’ dedi

Trump’ın açıklamalarında ilk hedef İran oldu. ABD Başkanı, İran’la çatışmayı sona erdirmeye dönük niyet beyanının artık geçerli olmadığını söyledi.

Ateşkes ya da niyet beyanının bitip bitmediği sorusuna Trump, “Bence bitti” yanıtını verdi. Tahran yönetimiyle artık uğraşmak istemediğini belirten Trump, İran’la güvene dayalı bir anlaşma yapılabileceğine inanmadığını söyledi.

ABD’nin İran’a yeni bir saldırı düzenlediğini de açıklayan Trump, Tahran yönetiminin nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini belirtti. İran’ın gemilere roket attığını savundu ve “Ne zaman saldırırlarsa biz de vuracağız” dedi.

Trump, İran yönetimini ağır sözlerle hedef aldı. İranlı yöneticileri ‘hasta, kötü ve şiddet yanlısı kişiler’ olarak nitelendirdi. Daha da ileri giderek ‘pislik’ ifadesini kullandı.

“Mollalarla anlaşma olmaz”

Trump, İran’la müzakere ihtimalini tamamen teknik olarak kapatmadı. Temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın görüşmeleri sürdürmesine karşı olmadığını söyledi. Ancak son kararın kendisine geleceğini vurguladı.

Buna rağmen Trump, müzakerelere çok kuşkuyla baktığını açıkça dile getirdi. İran’la konuşmayı ‘zaman kaybı’ olarak gördüğünü söyledi.

Kendisini hayatı boyunca anlaşmalar yapan biri olarak tanımlayan Trump, “Ben anlaşma yaparım, bundan çok para kazandım. Ama mollalarla bu mümkün değil” mesajı verdi.

Başka bir bölümde ise “Müzakerecilerimiz isterse konuşsunlar ama onları sevmiyorum” dedi. İran yönetiminin ne yaptığını bildiğini sanmadığını söyledi.

“Nükleersizleşmelerini istiyoruz. Onlarla çok vakit harcadık” diyen Trump, Tahran yönetiminin nükleer silaha sahip olması hâlinde bunu kullanacağını savundu.

“Kanser gibi kesip atmak gerekir”

Trump, İran yönetimine yönelik sert sözlerini daha da ileri taşıdı. Tahran yönetimini ‘kanser’ benzetmesiyle hedef aldı.

ABD Başkanı, “Kanserle ne yapılır? Kesip atılır” ifadesini kullandı. Bu sözler, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden hızla tırmanabileceği yorumlarına yol açtı.

Trump’ın İran’a yönelik çıkışı, Ankara’daki NATO gündeminin en sert başlıklarından biri oldu. ABD Başkanı’nın açıklamaları, ateşkes ihtimalinin zayıfladığı ve Washington’ın askerî seçeneği masada tutmaya devam ettiği mesajı olarak yorumlandı.

NATO’ya ‘hayal kırıklığı’ çıkışı

Trump’ın hedefinde yalnızca İran yoktu. ABD Başkanı, NATO müttefiklerine de sert sözlerle yüklendi.

“NATO konusunda hayal kırıklığına uğradım” diyen Trump, ABD’nin müttefiklerini korumak için milyarlarca dolar harcadığını söyledi. Buna rağmen Washington’ın beklediği desteği alamadığını savundu.

Trump’a göre NATO, özellikle İran savaşı ve Grönland konusunda ABD’ye yeterince destek vermedi. ABD’nin bu başlıklarda yalnız bırakıldığını ima eden Trump, müttefik ülkelerin sorumluluklarını yerine getirmediğini söyledi.

Grönland konusunda da NATO’nun tavrından memnun olmadığını belirtti. ABD’nin Grönland için NATO’nun yardımına ihtiyaç duymadığını söyledi. Bu konuda Almanya, İngiltere, İtalya ve Fransa ile konuştuğunu, İspanya ile ise görüşmediğini ifade etti.

İspanya ile tüm ticareti durdurmak istiyor

Trump, NATO içinde en sert sözleri İspanya için kullandı. Madrid yönetimini ‘berbat bir müttefik’ olarak nitelendirdi. ABD Başkanı, İspanya’nın ittifak içinde hiçbir konuda sorumluluk almadığını savundu. “İspanya vakit kaybı. Hiçbir şeye katılmıyorlar” dedi.

Trump, İspanya’yı NATO’nun yüzde 5 savunma harcaması hedefine uymamakla suçladı. Madrid’in bu hedefe yaklaşmamasını eleştirdi.

Açıklamasında daha da ileri giden Trump, İspanya ile tüm ticareti durdurmak istediğini söyledi. Bu çıkış, Ankara’daki zirvede NATO içindeki gerilimi daha görünür hâle getirdi.

Grönland konusunu yeniden açtı

Trump, uzun süredir tartışma yaratan Grönland konusunu da yeniden açtı. Bu kez tarihî bir örnek vererek adanın neden ABD’ye ait olması gerektiğini savundu.

Trump’a göre Hitler, Danimarka’yı bir günde işgal ettiğinde Danimarka ABD’den Grönland’ı devralmasını istedi. ABD’nin bunu yaptığını, daha sonra adayı geri verdiğini söyleyen Trump, “Bunu yapmamalıydık” dedi.

ABD Başkanı’nın bu sözleri, Grönland tartışmasını yeniden NATO gündeminin içine taşıdı. Trump, bu başlıkta NATO’nun desteğine ihtiyaç duymadığını söylese de müttefiklerin tavrından memnun olmadığını açıkça ortaya koydu.

Türkiye’ye F-35 mesajı

Trump, konuşmasında Türkiye’ye özel bir parantez açtı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan övgüyle söz etti. Ankara’daki karşılamadan memnun kaldığını söyledi.

ABD Başkanı, Türkiye’nin güçlü bir ülke olduğunu belirterek F-35 sürecine dair olumlu mesaj verdi. Reuters ve ABC News’in aktardığına göre Trump, Türkiye’ye uygulanan yaptırımları kaldırmayı ve F-35 satışını yeniden değerlendirmeyi planladığını söyledi.

Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle daha önce F-35 programından çıkarılmıştı. Washington ayrıca CAATSA yaptırımlarını devreye sokmuştu.

Trump’ın Ankara’daki açıklaması, Ankara-Washington hattında yıllardır süren bu dosyada yeni bir kapı aralanabileceği şeklinde yorumlandı.

Rutte’den Trump’a övgü

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise basın toplantısında Trump’a övgü dolu sözler yöneltti. Rutte, NATO ülkelerinin savunma harcamalarını artırmasında Trump’ın büyük etkisi olduğunu söyledi.

Rutte, “Bu koltukta siz olmasaydınız bunların hiçbiri gerçekleşmezdi” diyerek Trump’ın ittifak içindeki baskısının sonuç verdiğini savundu.

NATO Genel Sekreteri, savunma yatırımlarındaki artışı ‘büyük bir zafer’ olarak niteledi. Bu sözler, Trump’ın yıllardır sürdürdüğü savunma harcaması baskısının NATO yönetimi tarafından da kabul edildiği mesajı verdi.

Ankara’da kriz başlıkları çoğaldı

Trump’ın Beştepe’deki açıklamaları, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin gündemini daha da sertleştirdi. ABD Başkanı aynı konuşmada İran’la ateşkes niyetinin bittiğini söyledi, NATO’ya desteğini sorgulattı, İspanya’yı hedef aldı, Grönland ısrarını yineledi ve Türkiye’ye F-35 konusunda olumlu mesaj verdi.

Bu nedenle zirve yalnızca klasik savunma gündemiyle sınırlı kalmadı. Trump’ın çıkışları, NATO içinde savunma harcamaları, müttefik dayanışması, İran krizi, Grönland tartışması ve Türkiye-ABD ilişkileri başlıklarını aynı anda yeniden açtı.