Rusya WhatsApp’ı engellemek istiyor: Devlet uygulamasına zorlanıyoruz

Rusya’da mesajlaşma uygulamalarına yönelik baskı artıyor. WhatsApp, ülkede erişimin tamamen engellenmeye çalışıldığını duyurdu. Şirket, bu adımın 100 milyondan fazla kullanıcıyı devlet destekli bir uygulamaya yönlendirmeyi amaçladığını öne sürdü.

Uygulamanın sahibi Meta, Rus kullanıcıların devlete ait bir gözetim platformuna itildiğini savundu.

Kremlin: Yasaya uyarsa dönebilir

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Meta’nın Rus yasalarına uyması ve yetkililerle diyaloga girmesi hâlinde faaliyetlerine devam edebileceğini söyledi. Ancak yasaya uyulmazsa şirketin hiç şansı olmadığını ifade etti.

Rusya’nın internet denetim kurumu Roskomnadzor ise bu hafta Telegram’a erişimin de kısıtlandığını açıkladı. Gerekçe olarak güvenlik eksikliği gösterildi.

Telegram, Rusya’da yaygın biçimde kullanılıyor. Özellikle Ukrayna’daki savaşta Rus güçlerinin de yoğun şekilde tercih ettiği biliniyor. Savaş yanlısı bazı blog yazarları, kısıtlamaların sahadaki iletişimi zorlaştırdığını dile getirdi.

“Veriler Rusya’da saklanmalı” şartı

Rus yetkililer, WhatsApp ve Telegram’ın kullanıcı verilerini ülke içinde saklama zorunluluğuna uymadığını savunuyor. Bu şart, Rus yasalarında yer alıyor.

WhatsApp ise yaptığı açıklamada, Rusya’daki kullanıcıların güvenli ve özel iletişim hakkını korumak için elinden geleni yaptığını bildirdi. Şirket, milyonlarca kişiyi özel iletişimden mahrum bırakmanın geriye gidiş olacağını vurguladı.

Devlet ajansı TASS, bu yıl başında WhatsApp’ın 2026’da kalıcı olarak engellenmesinin beklendiğini yazmıştı.

Meta aşırılıkçı ilan edilmişti

Rusya, 2022’de Meta’yı ‘aşırılıkçı örgüt’ olarak tanımladı. Bu kararın ardından Instagram ve Facebook ülkede yasaklandı. Bu platformlara ancak VPN aracılığıyla erişilebiliyor.

Dijital haklar projesi 'Na Svyazi', Roskomnadzor’un kontrol ettiği ulusal alan adı sisteminden bazı popüler sitelerin çıkarıldığını bildirdi. YouTube, Facebook, WhatsApp Web, Instagram, BBC ve Deutsche Welle’in de listede olduğu aktarıldı. Bu sitelere VPN olmadan erişilemiyor.

Devlet uygulaması Max öne çıkarılıyor

Moskova yönetimi, vatandaşları Max adlı devlet geliştirmesi iletişim platformuna yönlendirmeye çalışıyor. Eleştirmenler, uygulamada uçtan uca şifreleme bulunmadığını ve bu nedenle yetkililerin erişimine açık olabileceğini savunuyor.

Max, mesajlaşmanın yanı sıra kamu hizmetlerini de içeren bir ‘süper uygulama’ olarak tanımlanıyor. Çin’deki WeChat’e benzetiliyor.

2025’ten bu yana ülkede satılan yeni cihazlara Max uygulamasının ön yüklü olması zorunlu. Kamu çalışanları, öğretmenler ve öğrenciler de platformu kullanmakla yükümlü tutuldu.

Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, devletin erişimi kısıtlayarak insanları gözetim ve sansür amacıyla kendi uygulamasına yönlendirmeye çalıştığını savundu. Durov, benzer bir girişimin İran’da da yaşandığını ancak vatandaşların yasakları aşmanın yollarını bulduğunu belirtti.

Gelişmeler, Rusya’da dijital özgürlükler ile devlet denetimi arasındaki gerilimin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.