İran yanıyor: Şah'ın oğlu devrede, Trump'tan tehdit

İran’da 28 Aralık’ta Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan ekonomik protestolar kısa sürede şeriat rejimine karşı eylemlere dönüştü. Gösteriler, aralarında Tahran, Tebriz, Şiraz, Kereç, Abadan ve Sistan-Belucistan’ın da bulunduğu 31 eyaletin tamamına yayıldı.

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın verilerine göre, protestolarda şu ana kadar en az 42 kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin 34’ünün protestocu, 8’inin güvenlik görevlisi olduğu bildirildi. En az 2 bin 277 kişi gözaltına alındı. Gösteriler sırasında çok sayıda kişi plastik ve saçma mermilerle yaralandı. Bazı kentlerde valilik binaları ve polis araçları ateşe verildi.

Güvenlik güçlerinden sert müdahale

Gösterilere müdahale eden güvenlik güçlerinin bazı bölgelerde göz yaşartıcı gaz kullandığı, bazı noktalarda ise gerçek mermiyle ateş açtığı bildirildi. Devlet medyasına yansıyan bilgilere göre Kirmanşah’ta Devrim Muhafızları’na bağlı iki asker hayatını kaybetti, Kazvin’de bir Besiç üyesi ağır yaralandı.

İnternet kesintileri dikkat çekti

İnternet izleme kuruluşları, ülke genelinde ciddi internet kesintileri yaşandığını duyurdu. Kullanıcılar bağlantı sorunları ve yavaşlama yaşadıklarını aktardı. Yetkililerden bu kesintilere ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Pehlevi’den çağrı, sokakta yankı buldu

1979 devriminde devrilen son İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi, yayımladığı video mesajla halka ve askerlere çağrıda bulundu. “Bu sizin son şansınız” diyen Pehlevi, güvenlik güçlerini protestocuların safına geçmeye davet etti. Bu çağrı bazı kentlerde megafonlarla duyuruldu. Gösterilerde “Pehlevi geri dönecek” sloganları atıldı. Bu gelişmenin ardından internet erişiminin ülkenin büyük bölümünde kesildiği bildirildi.

Trump’tan ‘vururuz’ tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara yönelik şiddetin sürmesi hâlinde İran’a müdahale edebileceklerini açıkladı. Trump, “Eğer insanları öldürmeye başlarlarsa, onları çok sert şekilde vuracağız” ifadelerini kullandı.

Ekonomik çöküş öfkeyi büyüttü

Gösterilerin temelinde, riyalin dolar karşısında sert değer kaybı ve yüzde 40’a yaklaşan enflasyon bulunuyor. Yaptırımlar, nükleer program nedeniyle artan baskılar ve kötü ekonomik yönetim, halktaki tepkiyi derinleştirdi. Protestolar, geçmiş yıllarda Mehsa Amini’nin ölümü sonrası yaşanan kitlesel eylemleri hatırlattı.

Rejim karşıtı sloganlar öne çıktı

Abadan başta olmak üzere birçok kentte şeriat rejimine karşı sert sloganlar atıldı. “Top, tüfek, havai fişek, mollalar defolacak” ve “Ayetullah Hamaney ölsün” sloganları dikkat çekti. Bazı göstericilerin bayrak ve rejim yanlısı afişleri ateşe verdiği görüntüler paylaşıldı.

Hayat pahalılığına karşı ayda 7 dolarlık yardım

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Cafer Kampana, karakol ve askerî tesislere silahla saldıranları ‘isyancı’ olarak tanımladı ve protestocularla bu grupların ayrılması gerektiğini söyledi. Devlet medyası ise hayat pahalılığına karşılık aylık 7 dolarlık bir yardım yapılacağını duyurdu.