6 Şubat depremlerinin üçüncü yılı: Hatay’da sessiz yürüyüşle anma

6 Şubat depremlerinde büyük yıkım yaşayan Hatay’da, yaşamını yitirenler için anma etkinlikleri düzenlendi. Türkiye tarihinin en ağır felaketlerinden birinin üçüncü yılında Antakya’da yapılan sessiz yürüyüş, kayıplar için ortak bir yas ifadesi oldu.

Buradayız Hatay Derneği ile Hatay Akademi Senfoni Orkestrası’nın düzenlediği etkinlikler 7 Şubat’a kadar sürecek. Sessiz Yürüyüş, Necmi Asfuroğlu Lisesi önünden başladı. Yürüyüşün ardından Uğur Mumcu Meydanı’nda şarkılar söylendi, yaşamını yitirenler anıldı.

Üç yıl geçti, sorunlar sürüyor

Depremin üzerinden üç yıl geçmesine karşın Hatay’da 360 bini aşkın yurttaş konteynerlerde yaşamını sürdürüyor. Deprem davalarında yargılamalar ağır ilerliyor. Resmî verilere göre Hatay’da en az 21 bin kişi yaşamını yitirdi, 30 bin kişi yaralandı. Kahramanmaraş’ta can kaybı en az 12 bin 600, Adıyaman’da ise en az 8 bin 500 olarak kayda geçti.

İktidar, 27 Aralık itibarıyla 450 bin konutun teslim edildiğini açıkladı. Ancak Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın raporuna göre bugüne kadar 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 işyeri için kura tamamlandı. Anahtar teslimi yapılan birçok konutta altyapı yetersizliği dikkat çekiyor.

Barınma ve altyapı iç içe

Barınma sorununu derinleştiren başlıca etkenlerden biri, TOKİ konutlarındaki altyapı eksiklikleri. Özellikle Hatay ve Adıyaman’da ekonomik hayatın eski düzeyine dönememesi de yurttaşların geçimini zorlaştırıyor.

Eğitim koşulları deprem öncesinin gerisinde. Sağlığa erişim de kısıtlı. Bölgede yıkılan çok sayıda Aile Sağlığı Merkezi’ne karşın yeniden yapılan merkezlerin sayısı sınırlı kaldı.

Deprem davaları ve cezasızlık algısı

Deprem davalarında yargılamaların yavaş ilerlemesi cezasızlık algısını güçlendiriyor. Binlerce binanın yıkıldığı deprem bölgesinde cezaevinde bulunan kişi sayısı 208. Bunların yalnızca 60’ı hükümlü.

Adalet Peşinde Aileler Platformu üyesi Döne Kaya, birçok dosyanın eksik soruşturma nedeniyle ilerlemediğini belirtiyor. Kaya’ya göre kamu görevlilerinin yargı denetimi dışında bırakıldığı dosyalar önemli bir sorun alanı.

Rezerv alan tartışması

Deprem sonrası 6306 sayılı yasaya eklenen rezerv alan uygulaması, mülkiyet hakkı tartışmalarını beraberinde getirdi. Hukukçu Cihat Açıkalın, uygulamanın yurttaşları belirsiz borçlanmaya ittiğini ve ciddi hak kayıplarına yol açtığını söylüyor.

Açıkalın’a göre bina maliyetlerine altyapı, enkaz kaldırma ve proje giderlerinin eklenmesi, depremzedelerin ileride ödeyemeyecekleri borçlarla karşı karşıya kalmasına neden olabilir.

Ruhsal yük ağırlaşıyor

Hatay Akademik Psikologlar Derneği Başkanı Doğan Kuş, depremin ruhsal etkilerinin hâlâ sürdüğünü vurguluyor. Kuş’a göre travma bitmedi, sadece daha sessiz bir hâl aldı. Güvende hissetme duygusunun kaybı, belirsizlik ve yalnızlaşma, ruhsal sorunları derinleştiriyor.

Bu süreçten en çok çocuklar, kadınlar ve kırılgan gruplar etkileniyor. Uzmanlara göre psikolojik destek yetersiz kalıyor.

Yargı verileri

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıkladığı verilere göre 11 ilde 2 bin 380 kişi hakkında ceza soruşturması açıldı. İdari yargıda ise 116 bin 696 dava bulunuyor. On binlerce dosya hâlâ derdest durumda.

Üçüncü yılda Hatay’da yapılan sessiz yürüyüş, yalnızca kayıpları değil, hâlâ çözülemeyen sorunları da hatırlattı.