Tek kullanımlık elektronik sigara kullanımı düştü

Britanya’da tek kullanımlık elektronik sigara yasağının ardından kullanımda belirgin düşüş yaşandı. Ancak çevre örgütleri ve yerel yönetimler, milyonlarca elektronik sigara ve kartuşun hâlâ çöpe atıldığı uyarısında bulunuyor.

YouGov anketine göre elektronik sigara kullanan 11-17 yaş grubundaki gençler arasında tek kullanımlık ürünleri tercih edenlerin oranı yüzde 13’e geriledi. Bu oran, yasağın yürürlüğe girmesinden önce 2025’te yüzde 42’ydi. 2023’te ise yüzde 69 ile zirveye çıkmıştı.

Yetişkinlerde de düşüş var

Tek kullanımlık elektronik sigara kullanımındaki düşüş yalnızca gençlerle sınırlı kalmadı.

YouGov verilerine göre elektronik sigara kullanan yetişkinler arasında tek kullanımlık ürünleri tercih edenlerin oranı 2026’da yüzde 8’e indi. Bu oran 2025’te yüzde 24, 2023’te ise yüzde 31’di.

Bulgular, 1 Haziran 2025’te yürürlüğe giren yasağın özellikle gençler arasında tek kullanımlık ürünlerin popülerliğini ve erişilebilirliğini azalttığını gösteriyor.

Her hafta 6,3 milyon ürün çöpe gidiyor

Ancak kampanya grubu Material Focus’un araştırması, sorunun tamamen çözülmediğini ortaya koydu.

Araştırmaya göre geçen yıl her hafta 6,3 milyon elektronik sigara ve kartuş çöpe atıldı. Bu sayı 2024’te 8,2 milyondu.

Son dönemde elektronik sigara satın alan bin yetişkinle yapılan ankette, katılımcıların yüzde 47’si bu ürünlerin geri dönüştürülebileceğini bilmediğini söyledi.

Geri dönüşüm noktaları bulunamıyor

Anket, geri dönüşüm altyapısında da ciddi eksikler olduğunu gösterdi. Elektronik sigarasını süpermarkette geri dönüştürmeye çalışanların yüzde 43’ü toplama noktası bulamadı. Yerel marketlerde bu oran yüzde 63’e çıktı.

Uzman elektronik sigara mağazalarında bile katılımcıların yüzde 33’ü geri dönüşüm noktası bulamadığını belirtti.

Çocuklara yönelik pazarlama uyarısı

Sigara ve sağlık alanında çalışan Action on Smoking and Health’in Üst Yöneticisi Hazel Cheeseman, tek kullanımlık elektronik sigara kullanımındaki düşüşü 'umut verici' olarak değerlendirdi.

Ancak Cheeseman, çocukları hedef alan pazarlama yöntemlerine karşı daha fazla adım atılması gerektiğini söyledi.

Cheeseman, hükûmetin Tütün ve Elektronik Sigara Yasası kapsamındaki yetkileri kullanarak ambalaj, dikkat çekici tat isimleri ve çocuklara cazip gelen pazarlama taktiklerini sınırlaması gerektiğini belirtti.

Bazı kullanıcılar sigaraya yöneldi

Yasak öncesinde, tek kullanımlık elektronik sigara yasağının bazı yetişkinleri yeniden sigaraya yöneltebileceği endişesi vardı.

Araştırmaya göre yasağın hemen öncesinde ağırlıklı olarak tek kullanımlık elektronik sigara kullananların yüzde 70’i, düzenlemenin sigara kullanımını etkilemediğini söyledi.

Ancak yüzde 13’lük bir kesim, yasağın sigara tüketimini artırdığını belirtti.

Hükûmet: Atık kültürüne karşı adım attık

Çevre Bakanı Emma Reynolds, tek kullanımlık elektronik sigaraların yol açtığı zarara karşı kararlı adımlar attıklarını söyledi.

Reynolds, tek kullanımlık ürünleri yasakladıklarını, geri alma sistemlerini zorunlu kıldıklarını ve kurallara uyulmayan yerlerde denetimi desteklediklerini belirtti.

Bakan, “Sonuçlar ortada. Daha az genç tek kullanımlık elektronik sigara kullanıyor ve çevreye zarar veren atık kültürünü tersine çevirmeye başlıyoruz” dedi.

Yerel yönetimler: Sektör düzenlemeden hızlı hareket etti

Yerel Yönetimler Birliği Sağlık ve Refah Komitesi Başkanı Wendy Taylor ise ikinci yıl için daha sıkı denetim çağrısı yaptı.

Taylor’a göre sektör düzenlemelerden daha hızlı hareket etti. Bugün çöp kamyonlarında yangına neden olan ürünler, farklı bir dış kabukla piyasaya sürülen eski tek kullanımlık ürünlere çok benziyor.

Taylor, ikinci yılda denetim, üretici sorumluluğu ve sektörün kullandığı boşlukların kapatılmasına odaklanılması gerektiğini söyledi.

Ona göre yeniden şarj edilebilir elektronik sigaraların da atık sistemine girmesi engellenmeli. Böylece yangın riski azaltılabilir ve yerel kaynakların gereksiz yere tüketilmesinin önüne geçilebilir.

Britanya’daki veriler, yasağın özellikle gençler arasında etkili olduğunu gösteriyor. Ancak geri dönüşüm, denetim ve pazarlama alanındaki eksikler, elektronik sigara tartışmasının süreceğine işaret ediyor.