Sosyal medya süresi arttıkça risk büyüyor

Günde üç saatten fazla sosyal medya kullanan çocukların, ilerleyen ergenlik yıllarında kaygı ve depresyon belirtileri gösterme ihtimalinin daha yüksek olduğu belirlendi. İngiltere’de yapılan araştırma, bu ilişkinin özellikle yetersiz uyku ile bağlantılı olabileceğine işaret etti.

Araştırmayı yürüten uzmanlar, sosyal medyanın özellikle gece geç saatlerde kullanımının çocukların uyku düzenini bozduğunu, bunun da ruh sağlığı üzerinde kalıcı etki yaratabileceğini belirtti. Depresyonla bağlantının kız çocuklarında daha belirgin görüldüğü de aktarıldı.

Araştırma Londra’daki çocukları izledi

Imperial College London’dan araştırmacılar, 2014’te başlatılan ve çocukların bilişsel gelişimi, cep telefonu kullanımı ve ruh sağlığını inceleyen geniş bir çalışmanın verilerini değerlendirdi. Araştırma, Londra’daki 31 okuldan 2 bin 350 çocuğun yanıtlarına dayandı.

Çocuklar iki ayrı dönemde teste alındı. İlk değerlendirme 11-12 yaşlarında, ikinci değerlendirme ise 13-15 yaşlarında yapıldı. Bu süreçte çocukların dijital alışkanlıkları, ruh sağlıkları ve yaşam tarzlarıyla ilgili veriler toplandı.

Üç saatin üstü dikkat çekti

Analiz, günde üç saatten fazla sosyal medya kullanan çocukların, günde yalnızca yarım saat çevrim içi olanlara göre ergenlikte kaygı ve depresyon belirtilerine daha yatkın olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara göre bunun en güçlü nedenlerinden biri uyku kaybı olabilir. Sosyal medyada daha uzun süre kalan çocuklar daha geç uyuyor ve özellikle okul günlerinde daha az dinleniyor.

Çalışmanın baş araştırmacısı Prof. Dr. Mireille Toledano, sosyal medyada geçirilen süre ile ruh sağlığı sonuçları arasında açık bir eğilim gördüklerini söyledi. Toledano’ya göre çocukların sağlıklı işleyebilmek için ihtiyaç duyduğu uyku, gece geç saatlere kadar süren kullanım nedeniyle giderek azalıyor.

Yasak çağrısına temkinli yaklaşım

Araştırma, çocukların çevrim içi korunmasına yönelik tartışmaların sürdüğü bir dönemde yayımlandı. İngiltere hükûmeti kısa süre önce çocukları internette korumaya dönük önlemler için görüş toplamaya başladı. Tartışılan seçenekler arasında 16 yaş altına kısmi sosyal medya yasağı da bulunuyor.

Geçen yıl Avustralya, 16 yaş altının sosyal medya kullanımını yasaklayan ilk ülke olmuştu. Yasa yürürlüğe girdikten sonraki ilk günlerde milyonlarca genç hesaba erişim kapatılmış, hesaplar silinmiş ya da sınırlandırılmıştı.

Ancak Prof. Dr. Toledano, İngiltere’de benzer bir yasağın hemen savunulması için yeterli kanıt bulunmadığını söyledi. Aynı şekilde, okullarda telefon yasağının tavsiye olmaktan çıkarılıp yasal zorunluluk hâline getirilmesi konusunda da kanıtların henüz yeterince güçlü olmadığını belirtti.

Asıl ihtiyaç: Dijital okuryazarlık ve uyku bilinci

Araştırmacılar, çözümün yalnızca yasaklarda aranmasının doğru olmayabileceğini vurguladı. Onlara göre ortaokullarda dijital okuryazarlık ve sağlıklı uyku konusunda daha güçlü bir eğitim verilmesi gerekiyor.

Uzmanlar ayrıca, sosyal medya dünyasının son yıllarda çok hızlı değiştiğini hatırlattı. Çünkü bu çalışmada kullanılan veriler 2014 ile 2018 arasında toplandı. Bugünkü platformların yapısı, içerik akışı ve kullanım biçimi ise o döneme göre çok farklı.

Bu nedenle araştırmacılar, çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkiyi bugünün dijital ortamına göre yeniden inceleyecek yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Ne var ki genel tablo şimdiden netleşiyor; süre uzadıkça risk büyüyor, özellikle de bunun bedelini uyku ödüyorsa.