Meme kanseri ilacında yıllar sonra beklenen karar

İngiltere'de ileri evre meme kanseri hastaları için yıllardır beklenen karar çıktı. Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), daha önce yüksek maliyeti nedeniyle reddedilen Enhertu adlı ilacı belirli meme kanseri hastalarının kullanımına açtı.

The Guardian'ın haberine göre karar, hükûmet ile ilacın üreticileri AstraZeneca ve Daiichi Sankyo arasında yürütülen fiyat görüşmelerinin anlaşmayla sonuçlanmasının ardından alındı.

Her yıl yaklaşık 1.000 kadının yeni tedaviden yararlanması bekleniyor.

Hastalığın ilerlemediği süre neredeyse iki katına çıktı

Enhertu, 'HER2-low' olarak tanımlanan ve vücudun başka bölgelerine yayılmış ileri evre meme kanserinde kullanılıyor. İlaç, kemoterapiyi doğrudan kanser hücrelerine ulaştırmayı hedefleyen özel bir tedavi yöntemiyle çalışıyor.

Klinik araştırmalarda standart kemoterapi alan hastalarda hastalığın ilerlemeden kaldığı ortalama süre 5,1 ay olarak ölçüldü. Enhertu kullananlarda ise bu süre 9,9 aya çıktı.

Toplam yaşam süresinde de dikkat çekici fark görüldü. Enhertu kullanan hastalarda ortalama yaşam süresi 23,4 ay olurken, standart kemoterapi alanlarda 16,8 ay olarak ölçüldü. Böylece ilaç ortalama 6,6 aylık ek yaşam süresi sağladı.

2024'te maliyeti nedeniyle reddedilmişti

İngiltere'de ilaçların NHS tarafından karşılanıp karşılanmayacağına karar veren Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE), Enhertu'yu Temmuz 2024'te reddetmişti.

NICE, ilacın etkili olduğunu kabul etmiş ancak istenen fiyat karşılığında NHS açısından yeterince maliyet etkin olmadığı sonucuna varmıştı.

Bu karar, İngiltere'deki kanser hastaları ve yardım kuruluşlarının yoğun tepkisine neden olmuştu. Enhertu, İskoçya'da Aralık 2023'ten bu yana kullanılabiliyordu. İlaç ayrıca çok sayıda Avrupa ülkesinde hastalara sunuluyordu.

Breast Cancer Now adlı yardım kuruluşu, kararın ardından iki yıldan uzun süren bir kampanya yürüttü.

NICE'ın sınırı yükselince anlaşma mümkün oldu

Kararın değişmesinde NICE'ın ilaçları değerlendirirken kullandığı maliyet sınırının yükseltilmesi etkili oldu.

İngiltere'de daha önce bir hastanın tedavisinde elde edilen sağlık kazanımı için kabul edilen üst maliyet sınırı 30 bin sterline kadar çıkabiliyordu. Nisan ayında yapılan değişiklikle bu rakam 35 bin sterline kadar yükseltildi.

NICE, bunun ardından AstraZeneca, Daiichi Sankyo ve NHS England ile yeniden görüşmeye başladı. Taraflar ilacın fiyatına ilişkin ayrıntıları açıklanmayan bir ticari anlaşmaya vardı.

Böylece NICE önceki kararını değiştirdi ve Enhertu'nun rutin NHS tedavisine alınmasını önerdi.

"Bu karar birçok aile için çok geç geldi"

Breast Cancer Now CEO'su Claire Rowney, kararın hastalar açısından dönüm noktası olduğunu söyledi. Rowney, tedavi sayesinde birçok kişinin sevdikleriyle daha fazla zaman geçirebileceğini belirtti.

Ancak yardım kuruluşu, ilacın ilk kez reddedildiği 2024'ten bu yana çok sayıda hastanın Enhertu'ya erişemeden hayatını kaybettiğini de hatırlattı.

NICE İlaç Değerlendirme Direktörü Helen Knight da kararın gecikmesinin bazı aileler açısından ağır sonuçları olduğunu kabul etti. Knight, yeni fiyat anlaşması ve değerlendirme yöntemlerindeki değişikliklerin ilacın NHS kapsamına alınmasını mümkün hâle getirdiğini söyledi.

Galler ve Kuzey İrlanda da sırada

Enhertu'nun İngiltere'de kullanıma açılmasıyla birlikte gözler Galler ve Kuzey İrlanda'ya çevrildi. Bu bölgelerin de NICE'ın kararını izleyerek ilacı kamu sağlık sistemi üzerinden erişilebilir hâle getirmesi bekleniyor.

İlaç damar yoluyla ve üç haftada bir uygulanıyor. Tedavi hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor ancak kanserin ilerlemesini geciktirerek bazı ileri evre hastalara aylar süren ek yaşam zamanı sağlayabiliyor.