Körfez gerilimi yeni zam dalgası korkusunu büyüttü

Körfez’de tırmanan savaş, dünya ekonomisinde yeni bir zam dalgası endişesini büyüttü. Haftanın ilk günlerinde petrol fiyatlarındaki artış sınırlı bir sarsıntı gibi görülüyordu. Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim sonrası yaşanan ilk yükseliş, piyasalar tarafından büyük bir enerji şoku olarak değerlendirilmemişti. Ancak hafta ilerledikçe tablo ağırlaştı.

Özellikle Katar Enerji Bakanı Saad el-Kaabi’nin, Körfez’deki enerji ihracatçılarının birkaç gün içinde sevkiyatı durdurabileceği ve petrolün varil fiyatının 150 dolara çıkabileceği yönündeki açıklaması piyasaları daha da sarstı. Çatışmaların başlamasından bu yana ham petrol fiyatı yüzde 27 yükseldi. Jet yakıtı, üre ve sanayi üretiminde kullanılan petrokimya ürünlerinde de sert artışlar görülmeye başladı.

Enerji şoku henüz tam oluşmadı, ama baskı büyüyor

Şimdilik tam anlamıyla bir enerji şokundan söz edilmiyor. Ancak piyasalar artık daha kötü senaryoları fiyatlamaya başladı. İran, Hürmüz Boğazı’nı resmen kapatmış değil. Buna rağmen artan sigorta maliyetleri ve güvenlik kaygıları nedeniyle fiilî bir daralma yaşanıyor. Gemiciler risk almak istemiyor, bu da enerji akışını zorluyor.

Bunun sonucu yalnızca petrol fiyatlarında hissedilmiyor. Savaş bölgesinden çıkan enflasyon baskısı, enerji, akaryakıt, gıda, sanayi kimyasalları ve kredi maliyetlerine kadar uzanan daha geniş bir dalga yaratıyor.

İngiltere’de hesaplar birkaç gün içinde bozuldu

Bu gelişmeler, özellikle İngiltere’de kısa süre önce yapılan ekonomik tahminleri de hızla geçersiz hâle getirdi. Bahar bütçe açıklaması sırasında yapılan hesaplarda bir varil petrolün 63 dolar olacağı varsayılmıştı. Oysa hafta sonunda fiyat 94 dolara ulaştı.

Benzer sapma doğal gaz fiyatlarında da görüldü. İngiltere’ye teslim edilen gaz için daha birkaç gün önce 74 peni öngörülürken, fiyat 1,35 sterline çıktı ve hafta içinde 1,70 sterline kadar yükseldi. Devletin 10 yıllık borçlanma faizi için yapılan tahminler de kısa sürede aşıldı.

Bu tablo, piyasaların İngiltere’yi enerji fiyatlarındaki artışa karşı daha kırılgan görmeye başladığını gösteriyor. Bunun bir nedeni de Rusya-Ukrayna savaşı döneminde yaşanan sert enflasyon baskısının hâlâ hafızalarda olması.

Faiz indirimi beklentisi zayıflıyor

Piyasalardaki temel beklenti şu: Enflasyon yeniden yapışkan hâle gelirse İngiltere Merkez Bankası faiz indirimlerinde frene basabilir. Zaten son dönemde faizlerin yavaş yavaş düşeceğine dair oluşan iyimserlik de bu savaşla birlikte zayıfladı.

Bu gelişmenin ilk etkilerinden biri konut kredilerinde görülmeye başladı. Bankalar, mortgage faizlerini yeniden fiyatlıyor. Faizlerin ineceğine dair oluşan güven yerini beklemeye bıraktı. Bu yüzden kredi piyasasında yakın vadede bir rahatlama beklenmiyor.

Ekonomik sonuçlar savaşın yan etkisi değil

Körfez’deki çatışmanın ekonomik etkileri tesadüfî görünmüyor. Bahreyn’deki petrol tesislerinden Katar’daki gaz işleme alanlarına, Dubai açıklarındaki limanlardan Kuveyt yakınlarındaki tanker hatlarına kadar uzanan saldırılar, enerji akışını ve ticareti doğrudan hedef alan bir baskı stratejisine işaret ediyor.

Bu nedenle ekonomik sonuçlar, savaşın yalnızca yan ürünü olarak görülmüyor. Tam tersine, çatışmanın önemli parçalarından biri hâline geliyor. Bu da önümüzdeki günlerde fiyatların nasıl seyredeceğini tahmin etmeyi zorlaştırıyor.

Yeni enflasyon dalgası dünya geneline yayılabilir

Şu anki en büyük risk, Körfez’de başlayan maliyet artışının dünya geneline yayılması. Petrol ve gazdaki yükseliş, ulaşımdan üretime, gıdadan krediye kadar çok sayıda kalemi etkiliyor. Bu da yeni bir küresel enflasyon dalgasının kapıda olduğu endişesini güçlendiriyor.

İngiltere için de tablo bu. Körfez’deki savaşın ekonomik etkileri yalnızca bölgeyle sınırlı kalmayacak. Oluşan baskının, önümüzdeki dönemde İngiltere kıyılarına ve dünyanın geri kalanına da vurması bekleniyor.