İngiltere’de yaşam standardı alarmı: Haneler daha da yoksullaşacak

İngiltere’de hayat pahalılığı krizinin önümüzdeki yıllarda daha da ağırlaşabileceği uyarısı yapıldı. Joseph Rowntree Foundation’ın (JRF) analizine göre İşçi Partisi hükûmeti döneminde yaşam standartlarında modern kayıtların tutulmaya başlamasından bu yana en büyük gerileme yaşanabilir.

The Guardian’ın haberine göre enerji ve konut maliyetlerindeki artış, hanelerin kullanılabilir gelirini aşağı çekiyor. JRF, hükûmetin güçlü önlemler almaması halinde tablonun daha da ağırlaşacağını belirtiyor.

Hane gelirinde 770 sterline kadar kayıp

Araştırmaya göre konut giderleri çıkarıldıktan sonra ortalama hane gelirinin 2029-30 mali yılında, İşçi Partisi’nin iktidara geldiği döneme kıyasla reel olarak 440 ila 770 sterlin daha düşük olması bekleniyor.

JRF’ye göre tahminin en iyimser senaryosu olan 440 sterlinlik düşüş bile 1961’de başlayan modern kayıtlardan bu yana bir parlamento dönemindeki en büyük yaşam standardı kaybı anlamına gelecek.

Üstelik bu gerileme, önceki parlamento döneminde yaşanan ağır hayat pahalılığı krizinin üzerine gelecek.

7 milyondan fazla aile temel ihtiyaçlardan kısıyor

JRF Başekonomisti Chris Belfield, yaşam standartlarında güçlü bir müdahale yapılmaması halinde ailelerin 10 yıl öncesinden daha yoksul hale gelebileceği uyarısında bulundu.

Kuruluşun verilerine göre İngiltere’de 7 milyondan fazla aile gıda ve temel hijyen ürünleri gibi günlük ihtiyaçlarını düzenli olarak karşılamakta zorlanıyor.

JRF, özellikle düşük gelirli hanelerin enerji ve kira giderlerindeki artıştan orantısız biçimde etkilendiğini belirtiyor.

Enerji faturası 2 bin sterline çıkabilir

Haneleri bekleyen en büyük risklerden biri enerji fiyatları.

Bazı tahminlere göre ortalama bir hanenin elektrik ve doğal gaz faturası gelecek yılın ilk çeyreğinde yüzde 16 artarak yıllık 2 bin sterlin seviyesine ulaşabilir.

JRF analizinde İngiltere Merkez Bankası’nın enerji fiyatlarına ilişkin iki farklı senaryosu kullanıldı. Ancak son aylardaki gelişmelerin daha olumsuz senaryoya yakın seyrettiği belirtildi.

Orta Doğu’da çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması, enerji maliyetlerindeki yükselişi hızlandırdı.

Mortgage faizleri yüzde 6’ya çıktı

Enerji fiyatlarındaki artış enflasyon beklentilerini de yeniden yükseltti. Finans piyasaları, İngiltere Merkez Bankası’nın faizleri gelecek yıl sonuna kadar toplam dört kez artırarak yüzde 4,75’e çıkarabileceğini fiyatlıyor.

Bu beklenti konut kredilerine şimdiden yansıdı. Beş yıllık sabit faizli ortalama mortgage oranı yüzde 6’ya çıkarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Yüksek faizler özellikle yeni ev almak isteyenleri ve mortgage sözleşmesini yenilemek zorunda kalan haneleri zorluyor.

Hükûmetten enerji faturalarına yeni destek hazırlığı

Hükûmet, 28 Ekim’de açıklanacak bütçede hayat pahalılığına yönelik yeni önlemler hazırlıyor.

Guardian’a göre enerji tüketicilerine yaklaşık 1 milyar sterlinlik ek destek verilmesi gündemde. En güçlü seçeneklerden biri, belirli sosyal yardımlardan yararlanan hanelere verilen 150 sterlinlik 'Warm Home Discount' indiriminin 100 sterlin artırılması.

Ancak hükûmet içinde bu desteğin yeterli olup olmayacağı konusunda tartışma bulunuyor.

Enerji Bakanlığı, faturalar üzerindeki bazı ek vergilerin tamamen kaldırılması için milyarlarca sterlinlik daha geniş bir paket istiyor. Maliye yönetimi ise bütçe üzerindeki maliyet nedeniyle buna temkinli yaklaşıyor.

JRF daha radikal önlemler istiyor

Joseph Rowntree Foundation, bütün hanelere belirli miktardaki elektrik ve doğal gazın daha düşük tarifeden verilmesini öneriyor. İhtiyacı daha yüksek olan düşük gelirli ailelerin ise daha fazla ucuz enerji kullanabilmesi isteniyor.

Kuruluş ayrıca kira yardımlarının yeniden ortalama kiralara bağlanmasını ve Universal Credit sosyal yardımının artırılmasını öneriyor.

Bu adımların finansmanı için sermaye kazancı vergisi oranlarının gelir vergisine yaklaştırılması gibi seçeneklerin değerlendirilebileceği savunuluyor.

Hükûmet ise vatandaşların artan fiyatların etkisini hissettiğini kabul ediyor. Maliye yönetimi elektrik faturalarındaki KDV’nin kaldırılması, 2027’de otobüs ücretlerinin 2 sterlinle sınırlandırılması, akaryakıt vergisindeki 5 penilik indirimin uzatılması ile tren ücretleri ve reçete ücretlerinin dondurulmasını alınan önlemler arasında gösteriyor.