İngiltere'de gıda fiyatları için alarm

İngiltere’de son aylarda yavaşlayan gıda enflasyonunun yeniden yükselişe geçebileceği uyarısı yapıldı. Gıda ve İçecek Federasyonu (FDF), kuraklık, enerji maliyetleri, küresel çatışmalar ve hükûmet düzenlemelerinin fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdığını açıkladı.

ITV News’in haberine göre temmuz ayında yıllık gıda ve içecek enflasyonu yüzde 1,3’e kadar geriledi. Süpermarketler arasındaki yoğun rekabet ile petrol ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan geçici düşüş, fiyat artışlarının sınırlı kalmasını sağladı. Ancak sektör temsilcileri bu tablonun uzun sürmeyeceğini düşünüyor.

Enflasyon temmuzda yüzde 6,4’e çıkabilir

FDF, nisan ayında gıda enflasyonunun Noel dönemine kadar yüzde 9-10 seviyelerine çıkabileceğini öngörmüştü. Federasyon son tahmininde bu beklentiyi aşağı çekti ancak fiyat artışlarının daha uzun bir döneme yayılacağını belirtti.

Yeni tahmine göre gıda enflasyonu aralık ayında yüzde 3,9’a ulaşacak. Artışın devam etmesi ve yıllık enflasyonun Temmuz 2027’de yüzde 6,4 ile zirve yapması bekleniyor.

FDF Genel Müdürü Karen Betts, hanelerin karşı karşıya kalabileceği tabloyu şöyle anlattı:

2020’de bir ailenin haftalık gıda alışverişi 100 sterline mal oluyorsa, gelecek yılın ortasında aynı faturanın 150 sterline kadar çıkması mümkün.

Kuraklık ve sıcak hava hasadı vurdu

Fiyatlar üzerindeki en önemli baskılardan biri hava koşulları. İngiltere’de bu yıl yaşanan beş sıcak hava dalgası ve kuraklık tarımsal üretimi olumsuz etkiledi. Fransa, İtalya ve İspanya’daki ürünler de aşırı sıcaklar ve su sıkıntısından zarar gördü.

El Niño’nun ise dünya genelinde kakao, kahve, şeker ve pirinç hasadını tehdit ettiği belirtiliyor.

İngiltere’de kuraklığın ürün fiyatlarına etkisi ise ürüne göre değişiyor. FDF verilerine göre iceberg marul ve domates fiyatları geçen yaza kıyasla neredeyse iki katına çıktı. Buna karşılık ıspanak, ahududu ve kırmızı soğan daha ucuz hale geldi.

Savaşlar gıda maliyetini artırıyor

Jeopolitik gelişmeler de gıda sektörünün maliyetlerini artırıyor. Körfez’de gerilimin yeniden yükselmesi ve ticari gemilerin saldırıların hedefi olması enerji ve nakliye maliyetleri üzerinde baskı oluşturuyor.

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artış, benzin ve motorin fiyatlarına da yansıyor. Rusya ile Ukrayna’nın son haftalarda Karadeniz’de karşılıklı olarak gemileri ve limanları hedef alması ise buğday ve tahıl ihracatı açısından önemli bir güzergâhı yeniden risk altına soktu.

Betts, şirketlerin tüketiciyi fiyat artışlarından korumaya çalıştığını ancak maliyet baskısının artık sektörün tek başına karşılayabileceği seviyeyi aştığını söyledi:

Tüketiciler fiyat artışlarından bıkmış durumda ve şirketler buna karşılık vermeye çalışıyor. Ancak enflasyon yaratan baskılar şirketlerin bunu tek başına çözebilmesi için gerçekten çok büyük. Artık hükûmetin de devreye girmesi gerektiğini düşünüyorum.

Sektör hükûmetten müdahale istiyor

FDF’ye göre fiyat artışlarının tek nedeni iklim koşulları ve küresel krizler değil. Ulusal Sigorta primlerindeki artışın yanı sıra yeni ambalaj ve geri dönüşüm düzenlemelerinin de gıda üreticilerinin yıllık maliyetine yaklaşık 2 milyar sterlin eklediği belirtiliyor.

Sektör, hükûmetten gıda üreticilerinin elektrik faturalarına destek vermesini ve maliyet artıran bazı düzenlemeleri yeniden ele almasını istiyor.

Betts, özellikle ambalaj ve geri dönüşüm reformlarının gıda enflasyonunu artırdığını savunarak, "Hükûmet bunları biraz yavaşlatır, sadeleştirir ve daha tutarlı hale getirirse gıda fiyatları üzerindeki baskının bir bölümünü kesinlikle azaltabilir" dedi.

Hükûmetten gıda güvenliği açıklaması

İngiltere Çevre, Gıda ve Köy İşleri Bakanlığı ise hükûmetin fiyatları sınırlamak için çeşitli adımlar attığını açıkladı.

Bakanlık sözcüsü, Başbakanın 'gıda güvenliğinin ulusal güvenlik olduğu' yönündeki yaklaşımını hatırlatarak çiftçiler ve gıda sektörüyle birlikte ülkenin dayanıklılığını artırmak için çalıştıklarını belirtti.

Sözcü, hayat pahalılığının birçok haneyi hâlâ zorladığını kabul ederek günlük tüketim ürünlerinde bazı ithalat vergilerinin askıya alındığını ve kuraklıktan zarar gören çiftçilere destek sağlandığını bildirdi.

FDF’nin yüzde 6,4’lük tahmininin gerçekleşmesi halinde gıda enflasyonu, üç yıl önce görülen yüzde 19’luk zirvenin oldukça altında kalacak. Ancak sektör temsilcileri, özellikle düşük ve orta gelirli haneler için yeni fiyat artışlarının ciddi bir yük oluşturacağı uyarısında bulunuyor.