İngiltere ile AB arasında çelik gerilimi

İngiltere ile Avrupa Birliği arasında çelik ticareti üzerinden yeni bir kriz yaşanıyor. İngiltere İş Dünyası Bakanı Peter Kyle, AB’nin İngiliz çeliğine yönelik gümrüksüz ithalat kotasını sert biçimde azaltma planını cuma günü Brüksel’de AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile görüşecek.

AB, 1 Temmuz’dan itibaren AB dışı ülkelerden yapılacak gümrüksüz çelik ithalatını 2024 seviyelerine göre yüzde 47 azaltmayı planlıyor. İngiliz çelik sektörü, bu kararın yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Karşılıklı misilleme kaygısı

Gerilim yalnızca İngiliz tarafıyla sınırlı değil. AB’deki çelik üreticileri de İngiltere’nin misilleme niteliğinde önlemler alabileceğinden endişe ediyor. Brexit öncesinde İngiltere, AB’nin çelik koruma rejiminin parçasıydı. Ancak Brexit sonrası Londra kendi kota ve tarife sistemini oluşturmak zorunda kaldı.

İngiltere’nin yeni sisteminin de 1 Temmuz’da yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Avrupa Çelik Birliği Eurofer, AB Ticaret Komiseri Šefčovič’e gönderdiği mektupta İngiltere’nin AB için belirlediği kotaların aşırı düşük olduğunu savundu. Eurofer’e göre AB, önceki sıcak rulo çelik ithalat seviyesinin yalnızca yüzde 9’una, teneke ürünlerinde yüzde 4’üne, ticari çubuk ürünlerinde ise yüzde 3’üne erişebilecek.

Eurofer Genel Direktörü Axel Eggert, İngiltere’nin geçici kotalarının organik kaplamalı çelik ürünleri ihracatını yüzde 80, inşaat demiri ihracatını yüzde 45, çelik ray ihracatını ise yüzde 38 azaltacağını belirtti.

Çin’e karşı koruma, müttefikler arasında kriz

Hem AB hem de İngiltere, yeni koruma önlemlerini Çin rekabetine karşı devreye sokuyor. Amaç, yerli çelik sektörlerini düşük fiyatlı Çin ürünlerinden korumak.

Ancak AB’nin yabancı çelik ithalatını yüzde 50, İngiltere’nin ise yüzde 60 azaltma planı iki tarafın da zarar görebileceği endişesini artırdı. Sektör temsilcilerine göre Çin, ham çelik yerine nihai çelik ürünlerine yönelerek bu engelleri aşmanın yollarını bulabilir.

AB kaynaklarına göre İngiltere ve Ukrayna dâhil bazı üçüncü ülkeler, yeni kota planlarından rahatsızlık duyduklarını iletti.

Bir AB diplomatı, kotaların tüm ülkeler için düşeceğini ancak ekonomik yükün İngiltere açısından daha ağır hissedileceğini söyledi. Diplomat, “Kotalar iki taraf için de ekonomik maliyet yaratacak, ancak İngiltere için biraz daha yüksek maliyet doğuracak” değerlendirmesini yaptı.

İngiliz sektörü esneklik istiyor

İngiliz çelik sektörü, Londra’nın kotalarda yüzde 60’lık azaltım kararının esnek olduğunu ve AB’den karşılık gelmesi hâlinde kolayca değiştirilebileceğini savunuyor. Buna karşılık AB’nin kotası yüzde 50 ile sıkı biçimde sınırlandırılmış durumda.

İngiliz sektör temsilcileri, Avrupa Komisyonu’nun konuya yalnızca teknik ve matematiksel bir çözüm arayışıyla yaklaştığını düşünüyor. İngiliz tarafına göre AB, kendisiyle aynı kurallara bağlı Avrupalı bir müttefike ayrıcalıklı davranmalı.

İngiltere’de bir çelik yöneticisi, “Genel ithalat kotasından İngiltere’nin payı azaltılırsa, bu yalnızca Avrupa dışı ülkelere daha büyük bir pay bırakır. AB’nin istediği bu mu?” sözleriyle tepki gösterdi.

“Çelik kulübü” umudu zayıflıyor

Yaşanan gerilim, İngiltere ile AB arasında stratejik bir “çelik kulübü” kurulabileceği yönündeki beklentileri de zayıflattı. Bu modelde iki tarafın birbirine gümrüksüz ticaret imkânı sağlaması ve Çin’e karşı birlikte hareket etmesi gündeme gelmişti.

Ancak görüşmeler beklenen hızda ilerlemedi. Bir AB diplomatı, ABD’nin de sürece daha hızlı dâhil olmasının beklendiğini, ancak Washington’ın bu konuda istekli görünmediğini söyledi.

Diplomat, “ABD, İngiltere’ye ya da AB’ye yardım etmekle ilgilenmiyor. Çelik kulübü fikrinde kenarda beklemeyi tercih ediyor” dedi.

“İngiltere’ye ayrıcalık tanınmalı”

Peter Kyle’ın cuma sabahı Šefčovič ile yapacağı görüşmede artan gerilimi azaltmaya çalışması bekleniyor.

Eurofer Genel Direktörü Axel Eggert, İngiltere’nin önerdiği sert indirimlerin bir müzakere taktiği olmasını umduğunu söyledi. Eggert, iki taraf için de faydalı bir uzlaşma bulunması gerektiğini belirtti.

Eggert’e göre İngiltere’nin kotasında hiç indirim yapılmaması mümkün değil. Ancak İngiltere’nin diğer rakiplere kıyasla daha iyi koşullar elde etmesi gerektiğini savundu. Eggert, “Birbirimize bu kadar bağlıyken İngiltere’ye kesinlikle ayrıcalıklı muamele yapılmalı” dedi.

Çelik krizi, Brexit sonrası ticaret ilişkilerinde çözülmemiş başlıklardan birinin daha Brüksel ile Londra arasında siyasi gerilime dönüşebileceğini gösteriyor.