İngiltere faizi değiştirmedi ama zam isteyenler arttı

İngiltere Merkez Bankası (BoE), eylül ayı toplantısında politika faizini değiştirmeyerek yüzde 3,75'te tuttu. Ancak Para Politikası Kurulu'ndaki görüş ayrılığı dikkat çekti. Dokuz üyeden üçü faizin 0,25 puan artırılarak yüzde 4'e çıkarılmasını istedi.

Banka, kararın arkasındaki en önemli belirsizliğin Orta Doğu'daki çatışmalar ve bunun enerji fiyatları üzerindeki etkisi olduğunu açıkladı. İngiltere'de yıllık tüketici enflasyonu ağustosta yüzde 3,1'e yükseldi. Bankanın orta vadeli hedefi ise yüzde 2.

Enflasyon yüzde 4'ü aşabilir

BoE, enerji fiyatlarının mevcut seviyelerde kalması hâlinde enflasyonun 2026'nın son çeyreğinde yaklaşık yüzde 3,75'e çıkabileceğini hesaplıyor. 2027'nin ilk çeyreğinde ise oranın yüzde 4'ün biraz üzerine çıkması bekleniyor.

Temmuz ayındaki tahminde yıl sonu enflasyonu yüzde 3,2 seviyesinde öngörülüyordu. Son enerji fiyat artışları nedeniyle tahmin yukarı çekildi.

Banka, yüksek enerji maliyetlerinin şimdiye kadar diğer mal ve hizmet fiyatlarına sınırlı ölçüde yansıdığını belirtti. Ancak petrol ve doğal gaz fiyatlarının uzun süre yüksek kalması durumunda gıda, ulaşım ve diğer ürünlerde yeni fiyat artışları görülebileceği uyarısı yapıldı.

Petrol yüzde 36, doğal gaz yüzde 78 yükseldi

BoE verilerine göre temmuzdaki son para politikası raporundan bu yana Brent petrolün spot fiyatı yüzde 36 arttı. İngiltere'deki toptan doğal gaz fiyatındaki yükseliş ise yüzde 78'i buldu.

14 Eylül itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı 106 dolara, İngiltere'deki toptan doğal gaz fiyatı ise therm başına 207 pence'e ulaştı.

Banka, benzin, motorin ve uçak yakıtı fiyatlarının da petrol fiyatlarına paralel yükseldiğini bildirdi.

Enerji faturalarında yeni artış bekleniyor

Enerji fiyatlarındaki yükseliş doğrudan hane bütçelerine de yansıyacak. İngiltere enerji piyasası düzenleyicisi Ofgem'in ekim-aralık dönemi için belirlediği yıllık ortalama fiyat tavanı 1.723 sterline çıkarıldı.

İngiltere Merkez Bankası, mevcut piyasa fiyatlarına göre enerji fiyat tavanının 2027'nin ilk çeyreğinde yeniden ve belirgin biçimde artmasının beklendiğini açıkladı.

Banka, yüksek enerji maliyetlerinin uzun süre devam etmesi hâlinde çalışanların daha yüksek ücret talep edebileceğine ve şirketlerin maliyetlerini fiyatlara yansıtabileceğine dikkat çekti. Bu durumun enflasyonun kalıcı hâle gelme riskini artırabileceği belirtildi.

Üç üye faiz artışı istedi

Para Politikası Kurulu üyeleri Megan Greene, Catherine L. Mann ve Huw Pill, yüzde 3,75'lik faizin yeterli olmadığı görüşünü savundu.

Üç üye, Orta Doğu'daki çatışmaların uzamasının enerji ve gıda fiyatlarını artırdığına dikkat çekerek faizin yüzde 4'e çıkarılmasını istedi.

Bu üyeler ayrıca yapay zekâ teknolojilerine yönelik yoğun talebin bazı ürünlerde fiyat baskısı yarattığını ve olası El Niño koşullarının tarımsal ürünlerin fiyatlarını yükseltebileceğini belirtti.

Çoğunluğu oluşturan altı üye ise mevcut faiz seviyesinin şimdilik korunmasından yana oy kullandı. Bu üyeler de enflasyon risklerinin arttığını kabul etti ancak ekonomik faaliyet ve iş gücü piyasasındaki zayıflığın fiyat artışlarını sınırlayabileceğini değerlendirdi.

Ekonomi beklenenden güçlü çıktı

İngiltere ekonomisi ise son dönemde tahminlerden daha dirençli bir görünüm sergiledi.

Gayrisafi yurt içi hasıla 2026'nın ikinci çeyreğinde yüzde 0,4 büyüdü. Bu oran İngiltere Merkez Bankası'nın önceki tahmininden 0,1 puan daha yüksek gerçekleşti.

Ekonomi temmuz ayında da bir önceki aya göre yüzde 0,4 büyüdü. Banka, üçüncü çeyrek için büyüme tahminini yüzde 0,1'den yüzde 0,4'e yükseltti.

Buna karşılık iş gücü piyasası zayıf kalmaya devam ediyor. İşsizlik oranı temmuzla biten üç aylık dönemde yüzde 4,9 olarak hesaplandı.

Tahvil portföyü tamamen eritilecek

İngiltere Merkez Bankası toplantıda bilançosuyla ilgili önemli bir karar da aldı. Kurul, para politikası amacıyla satın alınan devlet tahvillerinin tamamının zaman içinde elden çıkarılmasına oy birliğiyle karar verdi.

Banka, elindeki tahvil stokunu 2034 sonuna kadar sıfıra indirmeyi hedefliyor. Kalan portföyün yılda ortalama 46 milyar sterlin azaltılması planlanıyor.

Bu miktarın yıllık 20 milyar sterlinlik bölümü doğrudan tahvil satışlarından, geri kalanı ise vadesi dolan tahvillerden oluşacak.

İngiltere Merkez Bankası'nın bir sonraki faiz kararı 5 Kasım'da açıklanacak.