Birleşik Krallık'ta bağımsızlık cephesi: Üç ülkenin lideri aynı masada

Birleşik Krallık’ta ülkenin geleceğini tartışmaya açabilecek dikkat çekici bir siyasi buluşma gerçekleşiyor. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki bağımsızlık yanlısı partilerin liderleri, ülkelerinin kendi geleceklerine karar verme hakkını savunan ortak bir metne imza atmaya hazırlanıyor.

The Guardian’ın haberine göre Galler’de Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth, İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O’Neill pazartesi günü Cardiff’te bir araya gelecek. Zirveye Sinn Féin Başkanı ve İrlanda’daki ana muhalefet lideri Mary Lou McDonald da katılacak.

Üç isim aynı zamanda kendi ülkelerinde önemli hükûmet görevleri yürütse de toplantıya resmî makamları adına değil, parti liderleri sıfatıyla katılacak.

Westminster'a 'hazırlanın' çağrısı

Liderlerin bir mutabakat zaptına imza atması bekleniyor. Metinde İngiltere merkezli Westminster yönetimine, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’daki olası anayasal değişikliklere "hazırlanması, bunları planlaması ve kolaylaştırması" çağrısı yapılacak.

Toplantının gündeminde yalnızca bağımsızlık bulunmuyor. Avrupa ile ilişkiler, ekonomi, enerji ve uluslararası iş birliği de görüşülecek.

Ancak zirvenin en dikkat çekici mesajı, üç ülkenin halklarının kendi anayasal geleceklerini belirleme hakkına sahip olduğu yönündeki ortak tutum olacak.

Üç ülkede de bağımsızlık yanlıları iktidarda

Galler’de Plaid Cymru’nun mayıs ayında Senedd seçimlerini kazanması, Birleşik Krallık siyasetinde yeni bir tablo ortaya çıkardı.

Böylece ilk kez İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da bağımsızlık ya da Birleşik Krallık’ın mevcut yapısında köklü değişiklik isteyen partiler aynı anda yönetimde yer aldı.

Plaid Cymru’dan bir kaynak, Cardiff’teki zirveyi "uluslarımız arasında yeni bir ortaklık" kurulması için fırsat olarak nitelendirdi.

Parti, üç ülkenin ortak çıkarlarının bulunduğu enerji, ekonomi ve Avrupa ile ilişkiler gibi alanlarda daha yakın çalışılması gerektiğini savunuyor.

Swinney: Geleceğimize Westminster karar vermemeli

İskoçya Başbakanı ve SNP lideri John Swinney, Cardiff ziyareti öncesinde Birleşik Krallık’ın kritik bir anayasal döneme girdiğini söyledi.

Swinney, üç partinin de halklarının geleceğinin Westminster tarafından belirlenmemesi gerektiği konusunda ortak görüş taşıdığını vurguladı.

İskoç lider, halkın çoğunluğunun bağımsızlık istemesi durumunda yeni bir referandum yapılması gerektiğini savundu.

İskoçya 2014 yılında bağımsızlık referandumuna gitmiş, seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık’ta kalma yönünde oy kullanmıştı.

Başbakan Burnham ikinci referanduma kapıyı kapattı

Zirve, yeni İngiltere Başbakanı Andy Burnham açısından da önemli bir siyasi sınav olacak.

Temmuz ayında başbakanlık görevine gelen Burnham, İngiltere içinde bölgelere daha fazla yetki devredilmesini savunuyor. Ancak İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın anayasal statüsünün değiştirilmesi konusunda daha temkinli davranıyor.

Burnham geçen hafta Swinney’e gönderdiği mektupta, 2014’teki İskoçya bağımsızlık referandumunun tekrarlanmasının şimdilik "gündem dışı" olduğunu bildirdi.

Bağımsızlık yanlısı liderlerin Cardiff’te yayımlayacağı ortak metin, Burnham hükûmetinin bu yaklaşımına doğrudan meydan okuma niteliği taşıyacak.

Trump da tartışmaya girdi

Birleşik Krallık’ın geleceğine ilişkin tartışmaya ABD Başkanı Donald Trump da dahil oldu.

İrlanda ziyareti sırasında konuşan Trump, birleşik bir İrlanda görmekten memnuniyet duyacağını söyledi ve bunun "artık gerçekleşebileceğini" dile getirdi.

Açıklama Londra yönetiminin ve Kuzey İrlanda’daki Birlik yanlısı siyasetçilerin tepkisini çekti.

Trump daha sonra İskoçya’nın bağımsızlığı konusunda ne düşündüğü sorulduğunda ise görüşünü başka bir zamana saklayacağını söyledi.

İskoçya'da bağımsızlığa destek yüzde 47

Son kamuoyu araştırmaları, Birleşik Krallık’ın parçalanmasını isteyenlerin üç ülkede de azımsanmayacak bir desteğe sahip olduğunu gösteriyor.

Guardian’ın aktardığı son anketlere göre bugün referandum yapılsa İskoç seçmenlerin yüzde 47’si bağımsızlığı destekleyecek.

Kuzey İrlanda’da Birleşik Krallık’tan ayrılmaya destek yüzde 36, Galler’de ise yüzde 32 seviyesinde.

İskoçya’da bağımsızlığa destek 2014 referandumundan bu yana genel olarak yüzde 45 ile 50 arasında seyrediyor. Galler ve Kuzey İrlanda’da ise son yıllarda bağımsızlık ya da Birleşik Krallık’tan ayrılma fikrine verilen desteğin arttığı belirtiliyor.

Cardiff’teki zirve bu nedenle yalnızca partiler arası bir toplantı değil, Birleşik Krallık’ın gelecekte nasıl bir siyasi yapıya sahip olacağı tartışmasının yeni aşaması olarak görülüyor.