Hollanda'da azınlık hükûmeti çoğunluk arıyor

Hollanda'da Başbakan Rob Jetten'in azınlık hükûmeti, yılın en önemli siyasi görüşmelerinden birinde kritik bir sınav veriyor. Temsilciler Meclisi'ndeki Genel Siyasi Görüşmeler'in ikinci gününde gözler Jetten'e çevrildi.

RTL Nieuws'un haberine göre D66, VVD ve CDA'dan oluşan koalisyonun Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu bulunmuyor. Üç parti toplam 66 sandalyeye sahip. Bu nedenle hükûmetin bütçe dahil önemli düzenlemeleri geçirebilmesi için muhalefetten destek alması gerekiyor.

Bütçenin nasıl geçeceği belirsiz

İlk günkü görüşmelerde öne çıkan temel soru, hükûmetin planları için gerekli çoğunluğu nasıl oluşturacağı oldu. RTL Nieuws siyasi muhabiri Fons Lambie'ye göre bir günlük tartışmanın ardından dahi azınlık hükûmetinin nasıl işleyeceği konusunda ortak bir formül ortaya çıkmadı.

Lambie, bazı muhalefet partilerinin koalisyonla kapsamlı bir anlaşma yapılmasını istediğini, bazılarının ise bütçelerin ve yasa tekliflerinin ayrı ayrı müzakere edilmesinden yana olduğunu aktardı.

Başbakan Jetten'in önündeki temel sorun da bu. Hükûmet, bir konuda soldaki muhalefetin desteğini alırken başka bir konuda sağ partilerle anlaşmayı hedefliyor. Ancak bunun bütçenin tamamında işleyip işlemeyeceği henüz belli değil.

Sol ve sağ muhalefet karşı karşıya geldi

Meclis'teki görüşmelerde sol muhalefetteki PRO lideri Jesse Klaver ile sağdaki JA21 lideri Joost Eerdmans arasında da tartışma yaşandı.

Klaver, Eerdmans'ı hükûmetin farklı bütçelerine tek tek destek vererek istediği başlıkları seçmekle eleştirdi. Eerdmans ise daha önce hükûmetin "sol ile sağ arasında seçim yapması gerektiğini" savunmasına rağmen bazı bakanlık bütçelerini ayrı ayrı destekleyebileceğinin sinyalini verdi.

Bu yaklaşım hükûmete bazı oylamalarda çoğunluk bulma imkânı sağlayabilir. Ancak PRO'nun başka bütçelere destek vermemesi durumunda hükûmetin her düzenleme için yeniden çoğunluk araması gerekecek.

CDA da tablodan memnun değil

Koalisyon ortağı CDA'nın lideri Henri Bontenbal da bütçe hazırlanırken yeterli siyasi destek sağlanamamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

Bontenbal, bütçenin hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da önceden çoğunluk desteğine sahip olacak biçimde hazırlanmasının başarılamamasını "üzücü" olarak nitelendirdi.

Azınlık hükûmetinin kurulmasının arkasında da koalisyon görüşmelerindeki benzer anlaşmazlıklar bulunuyor. RTL Nieuws'un aktardığına göre VVD sol partilerle, D66 ise sağ partilerle kalıcı bir işbirliğine yanaşmayınca D66, VVD ve CDA üçlü azınlık hükûmeti kurdu. Jetten hükûmeti 23 Şubat 2026'da göreve başladı.

Yeni seçim isteyen az

RTL Nieuws siyasi muhabiri Lambie'ye göre Meclis'teki partilerin büyük çoğunluğu şu aşamada yeniden seçime gidilmesini istemiyor.

Ancak hükûmet ile muhalefetin hangi konularda ve hangi yöntemle ortaklık kuracağı hâlâ netleşmiş değil. Jetten hükûmetinin önündeki süreçte her bütçe ve önemli yasa teklifi için farklı muhalefet partileriyle anlaşma araması gerekebilir.

Bu nedenle Hollanda siyasetinin önümüzdeki aylardaki en önemli sorusu, azınlık hükûmetinin kalıcı bir işbirliği modeli oluşturup oluşturamayacağı olacak.