Nikragualı muz işçilerinin pestisit davası Fransa’da reddedildi

Paris Temyiz Mahkemesi, muz tarlalarında kullanılan Nemagon adlı tarım ilacı nedeniyle hasta olan veya kısır kalan Nikaragualı işçilerin açtığı davayı reddetti. Mahkeme, talep edilen tazminat miktarlarını orantısız buldu.

Kararla birlikte mağdurların Fransa’daki hukuk mücadelesi de şimdilik sonuçsuz kaldı.

805 milyon dolarlık karar uygulanmadı

Nikaragua’da bir mahkeme 2006 yılında, Nemagon’u üreten ve satan Shell Oil Company, The Dow Chemical Company ve Occidental Chemical Corporation şirketlerini toplam 805 milyon dolar tazminata mahkûm etmişti.

Karar 1.234 eski işçiyi kapsıyordu.

Nemagon’un içeriğindeki DBCP maddesinin 1960’lı yılların sonlarından itibaren kısırlık, kanser ve ağır sinir sistemi hastalıklarıyla bağlantılı olduğu ortaya çıkmıştı. İlaç ABD’de 1977’de yasaklandı. Ancak Orta Amerika’da 1985’e kadar kullanılmaya devam etti.

Şirketlerin Nikaragua’daki varlıklarını çektiği ve ABD mahkemelerinin Nikaragua kararını uygulamadığı belirtildi. Bu nedenle birçok mağdur tazminat alamadan hayatını kaybetti.

Fransa’dan da ret kararı

Mağdurların avukatları 2018’de, yabancı mahkeme kararlarının Fransa’da tanınmasını sağlayan ‘exequatur’ süreci kapsamında Paris’e başvurdu. Ancak Fransız mahkemeleri 2022’de davayı reddetti. Paris Temyiz Mahkemesi de bu kararı onadı.

Mahkeme, Nikaragua’daki kararın Fransa’da uygulanamayacağını, çünkü uluslararası kamu düzeni şartlarını karşılamadığını açıkladı.

“Yargıtay’a gidilecek”

İşçilerin avukatları, orantısızlık gerekçesinin hatalı olduğunu savundu. Dosyanın Fransa Yargıtay’ına taşınması bekleniyor.

Avukatlar, Fransa’nın seçilme nedenini hem hukuk sisteminin Nikaragua’ya benzemesi hem de söz konusu şirketlerin Fransa ve Avrupa Birliği’nde mal varlıklarının bulunması olarak açıkladı.

Klorodekon davasını hatırlattı

Nemagon davası, Fransa’ya bağlı Martinik ve Guadeloupe adalarında kullanılan ve kanserojen olduğu bilinen klorodekon skandalını da yeniden gündeme getirdi.

Paris İdari Temyiz Mahkemesi Mart 2025’te Fransız devletini bu konuda sorumlu bulmuş ve mağdurlara tazminat ödenmesine hükmetmişti. Hükûmet bu karara itiraz etti.