Müzeye bantlanan muz çalındı

Fransa’nın doğusundaki Pompidou-Metz Müzesi, İtalyan sanatçı Maurizio Cattelan’ın milyonlarca dolarlık kavramsal eseri Comedian’ın parçası olan muzun çalındığını açıkladı.

Paris’teki Pompidou Merkezi’nin şubesi olan müzede sergilenen eser, duvara bantlanmış bir muzdan oluşuyor. Müze yönetimine göre güvenlik görevlisi, cumartesi günü muzun yerinde olmadığını fark etti.

Müze, pazar günü polise başvurdu ve kimliği belirsiz kişi ya da kişiler hakkında suç duyurusunda bulundu.

Muz yeniden yerine kondu

Çalınan muz, kısa süre sonra yenisiyle değiştirildi. Çünkü eserin merkezindeki gerçek muz, bozulabilir olduğu için zaten 3 günde bir yenileniyor.

Comedian’ın değerini oluşturan şey, fiziksel muzdan çok eserin fikri, sertifikası ve nasıl sergileneceğine ilişkin talimatları.

Bu yönüyle eser, çağdaş sanatın nesneden çok fikir üzerinden de var olabileceğine dair en çok tartışılan örneklerden biri olarak görülüyor.

Daha önce de yenmişti

Cattelan’ın muzu ilk kez hedef olmadı. Geçen yıl temmuz ayında Pompidou-Metz’deki bir ziyaretçi, sergilenen muzu yemişti. Güvenlik görevlileri hızla müdahale etmiş ve duvara yeni bir muz bantlanmıştı. Müze o olayda hukukî işlem başlatmamıştı.

Cattelan ise kendine özgü mizahıyla, ziyaretçinin yalnızca muzu yiyip bandı yememesinden hayal kırıklığı duyduğunu söylemişti.

Müze bu kez suç duyurusunda bulundu

Bu kez müze yönetimi farklı bir yol izledi. Failin kimliğinin bilinmemesi nedeniyle “diyalog imkânı kalmadığını” belirten müze, suç duyurusunda bulunma kararı aldı.

Müze ayrıca olayın esere saygı meselesi olduğunu vurguladı. Aynı şeyin ikinci kez yaşanmasının bu kararda etkili olduğu belirtildi.

120 bin dolardan 5,2 milyon dolara

Comedian, ilk kez 2019’da Art Basel Miami Beach’te sergilendiğinde büyük tartışma yaratmıştı.

Duvara koli bandıyla tutturulmuş bir muzdan oluşan eser, 120 bin dolarlık satış fiyatıyla sanat dünyasında geniş yankı uyandırdı.

Eser, sadeliği kadar sanat piyasası, sahiplik, performans ve değer kavramlarını sorgulamasıyla da konuşuldu.

Aynı yıl performans sanatçısı David Datuna, fuarda sergilenen muzu yemiş ve ‘aç olduğunu’ söylemişti. Bu müdahale eserin ününü daha da artırmıştı.

Kripto girişimcisi satın alıp kameralar önünde yedi

Eserin değeri yıllar içinde daha da yükseldi. 2024’te Çin doğumlu kripto girişimcisi Justin Sun, Comedian’ın bir versiyonu için 5,2 milyon dolar ödedi. Sun, birkaç gün sonra Hong Kong’da kameralar önünde muzu yiyerek satın alma eylemini yeni bir performansa dönüştürdü.

Bu olay, eserin değer, sahiplik ve gösteri üzerine kurduğu tartışmayı daha da büyüttü.

Cattelan provokatif işleriyle biliniyor

Maurizio Cattelan, çağdaş sanat dünyasında mizah, provokasyon ve kurum eleştirisini birleştiren işleriyle tanınıyor.

Sanatçının en bilinen eserlerinden biri de America adlı 18 ayar altından yapılmış, tamamen çalışan klozetiydi. Bu eser, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde Beyaz Saray’a önerilmesiyle de gündem olmuştu.

Altın klozet de daha sonra hırsızlık olayına konu oldu. Britanya’da bir sergide çalınan esere ilişkin davada, mart ayında 2 kişi suçlu bulundu. Klozetin parçalara ayrıldığı ve altının bulunamadığı açıklanmıştı.

Şaka mı, hırsızlık mı?

Pompidou-Metz için son olay yalnızca bir şaka değil. Müze, polise başvurarak eğlenceli bir sanat eserine yapılan izinsiz müdahale ile sergilenen parçanın çalınması arasında çizgi çekti.

Cattelan’ın duvara bantlanmış muzu, bir kez daha çağdaş sanatta eserin ne olduğu, değerinin nereden geldiği ve izleyicinin sınırının nerede başladığı sorularını gündeme taşıdı.