Güney Fransa’da yangınlar yayılıyor

Fransa’nın güneyinde çıkan orman yangınları, sıcak hava dalgası ve kuraklık endişelerini yeniden büyüttü. Ülke yazın üçüncü sıcak hava dalgasına hazırlanırken, itfaiye ekipleri özellikle İspanya sınırına yakın Aude bölgesindeki büyük yangını kontrol altına almaya çalışıyor.

Yerel yetkililere göre yangın çarşamba günü başladı ve kuru bitki örtüsü içinde hızla yayıldı. Bölgede rüzgârın kuvvetli olması, alevlerin daha geniş alana sıçrama riskini artırıyor.

Fransa Meteoroloji Kurumu, gelecek hafta yeni bir aşırı sıcak döneminin yaşanabileceği uyarısında bulundu. Fransız sağlık makamları, geçen haftaki rekor sıcaklıkların yaklaşık 1000 ek ölüme yol açmış olabileceğini tahmin ediyor.

800 hektar alan yandı

Çarşamba akşamı itibarıyla yangının 800 hektarlık alana yayıldığı bildirildi. Yerel valilik, gece saatlerinde yaptığı açıklamada yangının zaman zaman sınırlandığını ancak henüz kontrol altına alınamadığını duyurdu.

Feux de Foret adlı orman yangını izleme platformu da yüksek sıcaklık ve güçlü rüzgârın yangınların yayılma riskini artırdığını bildirdi.

Hérault ve Aude bölgelerinde yüzlerce itfaiyeci görevlendirildi. Kuraklık, rüzgâr ve engebeli arazi söndürme çalışmalarını zorlaştırdı. Tepelik bölgede erişim yollarının yetersiz olması nedeniyle havadan su bırakan uçaklar da devreye sokuldu.

200 kişi tahliye edildi ya da evlerinde tutuldu

Yaklaşık 30 dereceye ulaşan sıcaklıklar ve sert rüzgâr, alevlerin çok kuru alçak bitki örtüsünde hızla ilerlemesine neden oldu. Yetkililere göre Pouzols-Minervois ve Mailhac belediyelerinde yaklaşık 200 kişi tahliye edildi ya da güvenlik gerekçesiyle bulundukları yerlerde kalmaları istendi.

Çarşamba gecesi rüzgâr dumanı geniş bir alana taşıdı. Dumanın Marsilya Havalimanı çevresine kadar ulaştığı, bazı uçuşlarda yolcuların uçaktaki yanık kokusu nedeniyle endişelendiği ve pilotların kokunun uçaktan gelmediğini açıklamak zorunda kaldığı aktarıldı.

Ormanlar daha kırılgan hâle geliyor

Yangınlar, Fransa’da ormanların geleceğine ilişkin tartışmayı da büyüttü. Ülke ormanları; artan sıcaklıklar, kuraklık, hastalıklar, böcek istilaları ve daha sık çıkan yangınlar nedeniyle giderek daha büyük baskı altında.

Ormanlar, Fransa’nın iklim kriziyle mücadelesinde en önemli doğal araçlardan biri olarak görülüyor. Ağaçlar büyürken atmosferdeki karbondioksiti emiyor ve bunu gövdelerinde, köklerinde ve toprakta depoluyor. Bu nedenle ormanlar, Fransa’nın 2050’de karbon nötr olma hedefinde kilit rol oynuyor.

Ancak bu rol zayıflıyor. Son ulusal envanterlere göre Fransız ormanları yılda yaklaşık 50 milyon ton karbondioksit eşdeğeri karbon tutuyor. Bu, ülkenin toplam emisyonlarının yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor. 2010’ların başında ormanların tuttuğu karbon miktarı neredeyse bunun iki katıydı.

Kuraklık, hastalık ve kesim baskısı

Uzmanlara göre tekrar eden kuraklıklar ağaç büyümesini yavaşlatıyor. Sıcak hava dalgaları ağaç ölümlerini artırıyor. Ormanlar hastalıklara ve zararlılara karşı daha savunmasız hâle geliyor.

Bu doğal baskıların yanında insan kaynaklı bir tartışma da var: odun ve kereste üretiminin artırılması.

Canopée adlı çevre örgütü, Fransız hükûmetini iklim taahhütleriyle uyumsuz bir orman politikası izlemekle suçluyor. Örgütün eleştirisi, Fransa’nın 2050 karbon nötrlüğü yol haritasını belirleyen üçüncü Ulusal Düşük Karbon Stratejisi taslağına odaklanıyor.

Bu stratejiye göre yıllık odun üretiminin bugünkü yaklaşık 53 milyon metreküpten 2030’a kadar 60 milyon metreküpe çıkarılması öngörülüyor.

Odun enerjisi tartışması büyüyor

Hükûmete göre odun üretimindeki artış birkaç hedefe hizmet edecek. Odun, beton ve çelik gibi yüksek emisyonlu malzemelerin yerine kullanılabilecek. Ayrıca bölgesel ısıtma ağları, pelet üretimi ve havacılık yakıtları için kaynak sağlayacak.

Canopée ise bu yaklaşımı eleştiriyor. Örgüte göre planlanan kesim artışı, 2030’dan itibaren ormanların karbon tutma kapasitesini yılda yaklaşık 11 milyon ton karbondioksit azaltabilir. Bu da Fransa’nın Avrupa düzeyindeki karbon depolama yükümlülüklerini yerine getirmesini zorlaştırabilir.

Çevre örgütü, odun talebindeki artışın büyük ölçüde enerji dönüşümüyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Isınma, bölgesel ısıtma ağları ve sentetik yakıt projeleri bu talebi büyütüyor.

Canopée’ye göre planlanan biyokütle santralleri, pelet tesisleri ve havacılık yakıtı projeleri, düşük karbon stratejisinde öngörülen ek odun enerjisi hacminin neredeyse yüzde 70’ini şimdiden tüketebilir.

Karbon nötr mü, yeni risk mi?

Tartışmanın merkezinde odun enerjisinin gerçekten karbon nötr sayılıp sayılamayacağı da var. Canopée, orman biyokütlesi yakıldığında depolanmış karbondioksitin hemen atmosfere salındığını, ağaçların yeniden büyüyerek bu karbonu geri emmesinin ise onlarca yıl sürebileceğini vurguluyor.

Örgüte göre Fransa’nın orman politikasında öncelik artık karbon yutağını korumak olmalı. Bu, özellikle enerji amaçlı odun kullanımının bazı alanlarda azaltılmasını gerektirebilir.

Güney Fransa’daki yangınlar bu tartışmayı daha da acil hâle getirdi. Ülke bir yandan yeni sıcak hava dalgalarına ve daha sık yangınlara hazırlanmak zorunda. Diğer yandan ormanların hem ekonomik kaynak hem de iklim krizine karşı doğal kalkan olarak nasıl korunacağına karar vermesi gerekiyor.