Fransa'da protestolara sert yasa: Zarar vermeyen de 10 bin avro ödeyebilir

Fransa'da haftalardır süren protestoların ardından hükûmetin hazırladığı 'Kıran Öder' (Casseurs-payeurs) yasa tasarısı Senatodan geçti. Düzenleme, gösteriler sırasında meydana gelen maddi zararlardan yalnızca doğrudan zarar verenlerin değil, belirli koşullarda diğer katılımcıların da sorumlu tutulmasını öngörüyor.

Tasarı, dün gece Senatoda 105'e karşı 229 oyla kabul edildi. Sağ partiler ve aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) tasarıyı desteklerken sol partiler sert tepki gösterdi.

Başlangıçta beş maddeden oluşan tasarıya, Senatodaki görüşmeler sırasında yaklaşık 20 yeni düzenleme eklendi.

Zarar vermeyenler de 10 bin avro ödeyebilecek

Düzenlemenin en tartışmalı maddesi, gösteriler sırasında ortaya çıkan maddi zararlar için ortak mali sorumluluk getirilmesi.

Buna göre mülke zarar vermek amacıyla oluşturulmuş bir gruba bilerek katılanlar veya polisin iki kez dağılma uyarısında bulunmasına rağmen kamu düzenini bozma riski taşıyan bir kalabalıkta kalmaya devam edenler sorumlu tutulabilecek.

Bu kişiler, herhangi bir yıkıma doğrudan katılmasalar bile meydana gelen zararlar için kişi başına 10 bin avroya kadar tazminat ödemek zorunda kalabilecek.

Devlet, zararın karşılanması için söz konusu kişilerden ödeme talep edebilecek.

Sosyal yardımlara da el konulabilecek

Senato, tazminatların tahsil edilmesi amacıyla sosyal yardımlardan kesinti yapılmasının önünü açan düzenlemeyi de kabul etti.

Tasarıya göre tazminat borcunu ödeyemeyen kişilerin aile yardımları, konut destekleri ve asgari geçim yardımı (RSA) haczedilebilecek.

Senatörler, bu kapsamı çocukların okul masrafları için verilen destekleri, ek aile yardımlarını ve düşük gelirli çalışanlara sağlanan primleri de içerecek şekilde genişletti.

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, sosyal yardımlara ilişkin değişikliklerin hukuka uygunluğunu değerlendirmesi için Danıştayın görüşünü isteyeceğini açıkladı.

Muhalefet ise bu uygulamanın yalnızca protestocuları değil, onların çocuklarını ve ailelerini de cezalandırabileceği uyarısında bulundu.

Gösteri yasakları ve sosyal medya denetimi genişletiliyor

Senatoda kabul edilen yeni maddeler, güvenlik güçlerinin yetkilerini de artırıyor.

Tasarıda belirli kişilere idari kararla gösterilere katılma yasağı getirilmesi, bazı yabancılara yönelik ülkeye giriş veya ülkede bulunma yasaklarının genişletilmesi ve şiddet olaylarıyla bağlantılı suçların cezalarının ağırlaştırılması öngörülüyor.

Ayrıca güvenlik güçlerinin insansız hava araçlarını ve yapay zekâ destekli görüntü analiz sistemlerini daha kolay kullanabilmesinin önü açılıyor.

Şiddet olaylarından sorumlu tutulan kişilerin sosyal konutlardan çıkarılabilmesine yönelik hükümler de tasarıya eklendi.

Sosyal medya platformlarına ilişkin düzenlemeyle ise şiddete, yağmaya veya kamu düzenini ciddi biçimde bozabilecek eylemlere çağrı yapan içeriklerin 24 saatten kısa sürede kaldırılmasının talep edilebilmesi hedefleniyor.

Hükûmet: Zararı veren bedelini ödemeli

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, düzenlemenin kamu düzenini korumak için gerekli olduğunu savundu.

Nuñez, "Yanıt yalnızca cezai yaptırımlarla sınırlı kalamaz. Zarar veren ve yıkan kişiler bunun bedelini de ödemeli" dedi.

Hükûmet, özellikle 17 Ekim'deki protestolarda yaşanan yağma ve yıkım olaylarına dikkat çekiyor. Fransa Ticaret ve Sanayi Odalarının verilerine göre olaylardan 2 bin 500'den fazla işletme etkilendi.

Tasarı ilk olarak Paris Saint-Germain'in Avrupa şampiyonluğu kutlamaları sırasında yaşanan şiddet olaylarının ardından hazırlanmıştı. Ancak son protestoların ardından kapsamı önemli ölçüde genişletildi.

Sol partilerden 'gösteri özgürlüğü' tepkisi

Sol partiler, sendikalar, Uluslararası Af Örgütü ve avukat örgütleri düzenlemeye karşı çıkıyor.

Komünist Senatör Fabien Gay, tasarının göstericilerle şiddet eylemlerine katılan kişileri birbirine karıştırdığını savundu.

Yeşiller Senatörü Mélanie Vogel ise düzenlemenin toplumsal taleplere toplu cezalandırmayla karşılık verdiğini belirtti. Vogel'e göre yeni kurallar, şiddet eylemlerine katılmayan vatandaşları da gösterilere gitmekten caydırabilir.

Senatodaki sağ çoğunluk ise düzenlemenin tam tersine, şiddet eylemlerini engelleyerek barışçıl gösteri hakkını koruyacağını savunuyor.

Yasa henüz yürürlüğe girmedi

Senatodan geçen tasarı şimdi Ulusal Mecliste görüşülecek. Ancak Mecliste hükûmeti destekleyen partilerin çoğunluğu bulunmadığı için düzenlemenin aynı şekilde kabul edilip edilmeyeceği belirsiz.

Muhalefet, tasarının bazı maddelerinin anayasal haklara aykırı olduğunu savunuyor.

Dolayısıyla protestoculara 10 bin avroya kadar mali sorumluluk yüklenmesi, sosyal yardımlardan kesinti yapılması ve diğer güvenlik önlemleri henüz yürürlüğe girmiş değil.