Fransa’da akaryakıt planına büyük tepki

Fransa’da hükûmetin benzin ve motorindeki kâr marjlarını sınırlamaya dönük yeni planı, akaryakıt dağıtıcıları ile market zincirlerinin sert tepkisiyle karşılaştı. Taslak düzenleme, Ortadoğu’daki savaşın petrol fiyatlarını yukarı çektiği dönemde istasyonların ek kazanç elde etmesini önlemeyi amaçlıyor. Düzenleme şimdi Ulusal Tüketici Konseyi ile Fransa’nın en yüksek yargı organı olan Danıştay’ın incelemesine girecek.

Fiyatlar savaşla birlikte sıçradı

İran’da şubat sonunda başlayan savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksaklıkları, Fransa’da akaryakıt fiyatlarını sert biçimde yukarı taşıdı. Benzinin litre fiyatı yaklaşık yüzde 15 artarak ortalama 2 avroya çıktı. Motorin ise yüzde 34 yükselip 2,30 avronun üzerine yerleşti. Hükûmet bu tablo karşısında pompada doğrudan sübvansiyon yerine, kârları sınırlayan bir yönteme yöneldi.

Zincir marketlerden ortak itiraz

AFP’nin gördüğü mektupta Carrefour, Auchan, Intermarché, Leclerc ve Coopérative U yöneticileri, taslak metni “Teknik olarak kusurlu, ekonomik açıdan dengesiz ve hukuken kırılgan” diye niteledi.

Intermarché’nin sahibi olan Mousquetaires grubunun başındaki Thierry Cotillard da Franceinfo’ya yaptığı açıklamada, ekonomik aktörlerle görüşülmeden alınan bu kararların sonuç vermeyeceğini söyledi. Şirketlere göre hükûmetin önerdiği beş günlük Rotterdam toptan fiyat ortalaması sistemi, depodaki gerçek maliyetle örtüşmeyecek ve bazı istasyonları zararına satışa zorlayabilecek.

Vergi indirimi yok, hedefli destek var

İspanya ve Polonya akaryakıtta KDV indirimi yoluna giderken, İtalya litre başına yaklaşık 25 sentlik vergi indirimi içeren bir paket açıkladı. Fransa ise bütçe açığını düşürmeye çalıştığı için vergi gelirinden vazgeçmek istemiyor. Bu nedenle pompada genel indirim yerine bazı sektörlere yönelik hedefli destekler tercih ediliyor.

Akaryakıt dağıtıcıları ise farklı bir çözüm öneriyor: Tüketimi azaltmaya dönük projeleri finanse eden ve maliyeti büyük ölçüde pompaya yansıyan enerji tasarruf sertifikası sisteminin geçici olarak askıya alınması. Şirketlere göre bu kalem litre fiyatına 15 ila 20 sent ek yük bindiriyor.

“Asıl yüksek kâr rafineride”

Hükûmet planına siyasetten de eleştiri geldi. Cumhuriyetçiler Partisi lideri Bruno Retailleau, düzenlemenin tüketiciye gerçek bir katkı sağlamayacağını söyledi. Fransa Petrol Sanayileri Birliği Başkanı Olivier Gantois da tasarının dalgalanmayı sınırlama niyetini olumlu bulsa da tasarrufun litre başına sadece birkaç sentte kalacağını belirtti.

Dağıtıcılar kendi marjlarının zaten litre başına 1 ila 2 sent olduğunu, bunun da ancak işletme giderlerini karşıladığını savunuyor. Boyun Eğmeyen Fransa’nın koordinatörü Manuel Bompard ise Public Sénat’a yaptığı açıklamada asıl aşırı kârın dağıtımda değil, tedarik zincirinin üst halkasındaki rafinerilerde oluştuğunu söyledi.

Gözler TotalEnergies’te

Fransa’da hem rafineri işleten hem de pompada satış yapan tek büyük grup olan TotalEnergies, benzin ve motorinde pompa fiyatını sınırlandırmış durumda. Buna rağmen şirket, Ortadoğu petrolü üzerinden yüksek kazanç sağladığı gerekçesiyle eleştirilerin odağında.

Financial Times’a konuşan şirkete yakın bir kaynak, grubun Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’dan alınan ham petrol sevkiyatları üzerinden 1 milyar doların üzerinde gelir elde ettiğini öne sürdü. Şirketin 2025 yılı kârının da 12 ila 15 milyar avro arasında olduğu bildirildi.