Kanada Başbakanı Davos’ta küresel düzeni hedef aldı

Kanada Başbakanı Mark Carney, Davos’ta düzenlenen World Economic Forum toplantılarında yaptığı kapsamlı konuşmada, ‘kurallara dayalı uluslararası düzen’ anlatısının çöktüğünü, dünyanın bir geçişten değil açık bir kopuştan geçtiğini söyledi. Carney, büyük güç rekabetinin sınır tanımadığını vurguladı ve orta ölçekli ülkelerin birlikte hareket ederek yeni bir düzen kurabileceğini savundu.

“Bir geçişte değil, bir kopuştayız”

Carney, son yıllarda finans, sağlık, enerji ve jeopolitikte yaşanan krizlerin aşırı küresel bütünleşmenin risklerini ortaya koyduğunu belirtti. Büyük güçlerin ekonomik araçları baskı unsuru olarak kullandığını söyleyen Carney, “Bütünleşme sizi bağımlı kılan bir şeye dönüştüğünde ‘karşılıklı fayda’ yalanının içinde yaşayamazsınız” dedi.

Havel göndermesi: Tabelayı indirme zamanı

Konuşmasında Çek muhalif Václav Havel’in Güçsüzlerin Gücü denemesine atıf yapan Carney, sistemlerin sadece zorla değil, insanların yanlış olduğunu bildikleri ritüellere katılmasıyla ayakta kaldığını söyledi. Carney, “Dostlar, şirketlerin ve ülkelerin tabelalarını indirme zamanı geldi” ifadesini kullandı.

Orta güçler için stratejik özerklik uyarısı

Çok taraflı kurumların (DTÖ, BM, COP) baskı altında olduğunu vurgulayan Carney, ülkelerin enerji, gıda, kritik madenler, finans ve tedarik zincirlerinde daha fazla stratejik özerklik arayışına girdiğini söyledi. Ancak kalelerle dolu bir dünyanın daha yoksul ve kırılgan olacağı uyarısını yaptı.

“Değer temelli realizm”

Kanada’nın yeni yaklaşımını ‘değer temelli realizm’ olarak tanımlayan Carney, egemenlik, toprak bütünlüğü ve insan haklarına bağlılıkta ilkesel; ilerlemenin kademeli olduğu gerçeğinde ise pragmatik olunacağını söyledi. “Dünyayı olduğu hâliyle karşılıyoruz, olmasını dilediğimiz hâliyle beklemiyoruz” dedi.

İçeride güçlenme, dışarıda çeşitlenme

Carney, hükümetinin göreve gelmesinden bu yana gelir ve yatırımlar üzerindeki vergileri düşürdüklerini, eyaletler arası ticaretteki federal engelleri kaldırdıklarını ve enerji, yapay zekâ, kritik madenler ile yeni ticaret koridorlarına büyük ölçekli yatırımları hızlandırdıklarını anlattı. Savunma harcamalarının on yılın sonuna kadar iki katına çıkarılacağını belirtti.

Dış politikada ise Avrupa Birliği ile stratejik ortaklık kurduklarını, NATO’ya bağlılıklarının sarsılmaz olduğunu, son aylarda dört kıtada çok sayıda ticaret ve güvenlik anlaşması imzaladıklarını aktardı. Ukrayna için Gönüllüler Koalisyonu’nda yer aldıklarını, Arktik’te Grönland ve Danimarka’nın yanında olduklarını söyledi.

“Masada değilsek menüdeyiz”

Orta güçlerin birlikte hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Carney, “Masada değilsek menüdeyiz” ifadesini kullandı. Büyük güçlerle sadece ikili pazarlıkların zayıflık yarattığını söyleyen Carney, üçüncü bir yolu birlikte inşa etme çağrısı yaptı.

“Nostalji bir strateji değildir”

Carney, eski düzenin geri gelmeyeceğini belirterek “Yasını tutmamalıyız. Nostalji bir strateji değildir” dedi. Kanada’nın hakikati adlandırmayı, içeride gücü inşa etmeyi ve benzer düşünen ülkelerle konu bazlı koalisyonlar kurmayı seçeceğini söyledi. “Tabelayı camdan indiriyoruz” sözleriyle konuşmasını tamamladı.