İspanya’da sağlık alarmı: Özelleştirmeler tepki çekiyor

İspanya’da son haftalarda binlerce kişi kamu sağlık sistemindeki sorunları protesto ediyor. Madrid, Barselona ve Valensiya’da düzenlenen gösterilerde artan özelleştirme ve uzun bekleme süreleri eleştiriliyor.

Göstericiler, aile hekimine randevu için iki haftadan fazla beklediklerini söylüyor. Bazı ultrason tetkiklerinde süre bir yılı bulabiliyor.

“Hastaneler özel şirketlere devrediliyor”

Madrid’in Vallecas semtinde yaşayan 57 yaşındaki Rosa Pérez, devlet hastanelerinde laboratuvar ve mide-bağırsak tetkikleri gibi birçok birimin özel şirketlere devredildiğini savunuyor. Endişe, hastanelerin zamanla tamamen özel işletmelere geçmesi.

İspanya’da sağlık sistemi sigorta primleriyle değil, vergilerle finanse ediliyor. Ülkede kayıtlı olan herkes, belgesiz göçmenler dâhil, tedavi hakkına sahip. Aile hekimleri ve hastaneler ulusal sağlık hizmetine bağlı. Sağlık çalışanları kamu görevlisi statüsünde.

Ancak bazı bölgeler son yıllarda hizmetlerin bir kısmını özel şirketlere devretmeye başladı. Bu durum kamuoyunda güvensizlik yaratıyor.

Uzmanlar ne diyor?

Madrid Complutense Üniversitesi’nden sağlık ekonomisti Rosa Urbanos’a göre kaygılar bütünüyle temelsiz değil. Şirketlere işlem başına ödeme yapılırsa daha fazla tetkik yapma teşviki oluşabilir. Sabit bütçe verilirse de bu kez hasta başına harcamayı düşürme eğilimi doğabilir.

Geçen yıl bir hastane zinciri yöneticisinin hekimlere pahalı müdahaleleri azaltma talimatı verdiği iddiası tepki çekti. Bunun üzerine Sağlık Bakanlığı, özelleştirmeyi sınırlayacak bir yasa taslağı hazırladı.

Daha ucuz ama daha sağlıklı

İspanya’da kişi başına kamu sağlık harcaması yaklaşık 2 bin avro. Bu rakam Almanya’dan yaklaşık 3 bin avro daha düşük. Buna rağmen yaşam süresi ve kalp-damar hastalıkları gibi göstergelerde İspanya Avrupa ortalamasının üzerinde.

Yine de sistemde aksaklıklar artıyor. Madrid’de bazı aile hekimlerine randevu süresi 20 güne kadar çıkıyor.

Uzmanlara göre sağlık sistemi, İspanya’da refah devletinin en önemli unsurlarından biri olarak görülüyor. Bu nedenle tartışma yalnızca bütçe meselesi değil, aynı zamanda toplumsal bir değer tartışması olarak ele alınıyor.