Güney Kore’de tarihi karar: Eski başkana ömür boyu hapis

Yoon Suk Yeol, Seul Merkez Bölge Mahkemesi tarafından ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 65 yaşındaki eski lider, Aralık 2024’te ilan ettiği sıkıyönetim nedeniyle isyanı yönetmek suçundan suçlu bulundu.

Mahkeme, sıkıyönetim kararının anayasal düzeni zedelediğine hükmetti. Karara karşı temyiz yolu açık. Güney Kore’de idam cezası yasal olarak bulunuyor ancak 1990’ların sonundan bu yana uygulanmıyor.

Sıkıyönetim krizi nasıl başladı?

Yoon, Aralık 2024’te televizyon konuşmasıyla sıkıyönetim ilan ettiğini duyurmuştu. Kararını, ülkenin özgürlükçü düzeninin muhalefet ve Kuzey Kore yanlıları tarafından tehdit edildiği iddiasıyla savundu. Ancak bu iddialara dair somut kanıt sunmadı.

Kısa süre sonra silahlı askerler Ulusal Meclis çevresine gönderildi. Milletvekilleri acil oturumla sıkıyönetimi kaldırdı. Yoon görevden alındı, tutuklandı ve yargılandı.

“Anayasal düzeni yıkmayı planladı” iddiası

Bağımsız özel savcı, Yoon’un sıkıyönetimi uzun süredir planladığını ve anayasal düzeni ortadan kaldırmayı hedeflediğini savundu. Mahkeme, isyan suçunun oluştuğuna karar verdi. Yoon’un kamuoyundan samimi bir özür dilemediği ve pişmanlık göstermediği de vurgulandı.

Savcılık ayrıca Yoon’un siyasi kazanç sağlamak amacıyla Kuzey Kore ile gerilimi bilinçli biçimde tırmandırmaya çalıştığını ileri sürdü. İddiaya göre 2024 sonbaharında Kuzey Kore topraklarında gizli bir insansız hava aracı operasyonu emri verdi. Amaç, Pyongyang’ın askerî karşılık vermesini sağlayarak sıkıyönetim için gerekçe oluşturmaktı. Ancak Kuzey Kore askerî tepki göstermedi.

Hükûmette başka isimlere de ceza

Dönemin Savunma Bakanı Kim Yong-hyun 30 yıl, istihbarat yetkilisi Roh Sang-won 18 yıl, polis şefi Cho Ji-ho ise 12 yıl hapis cezası aldı. Eski Başbakan Han Duck Soo da daha önce 23 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Yoon suçlamaları reddediyor

Yoon, tüm suçlamaları reddetti. Son savunmasında sıkıyönetimin başkanın yetkileri içinde olduğunu ve ülkeyi koruma amacı taşıdığını savundu. Karar öncesi aylarda hükûmet ile muhalefet arasında bütçe krizi yaşanmıştı.

Mahkeme binası önünde toplanan binlerce destekçisi Yoon’un serbest bırakılmasını istedi. Bazı göstericiler ABD bayrakları taşıdı ve ABD Başkanı Donald Trump’ın siyasi baskı yapabileceğini umduklarını dile getirdi. Destekçileri ileride af ihtimaline güveniyor.

Ülkeyi şu anda, kriz döneminde muhalefet lideri olan ve geçen yaz göreve gelen Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung yönetiyor. Lee, Yoon’un uzun süredir siyasi rakibi olarak biliniyor.