Google’a İsrail davası: Yapay zekâ mühendisi işten çıkarıldığını savundu

Google, İsrail hükûmetiyle yürüttüğü çalışmalar nedeniyle şirket içinde protesto yapan bir yapay zekâ mühendisinin açtığı davayla karşı karşıya kaldı. The Guardian’ın özel haberine göre, mühendis İngiltere’deki istihdam mahkemesine başvurarak haksız şekilde işten çıkarıldığını ileri sürdü.

Filistin kökenli olduğu belirtilen mühendis, Google DeepMind’ın Londra ofislerinde el ilanları dağıttı. İlanlarda Google’ın İsrail’e yönelik askerî yapay zekâ desteği sağladığı iddia edildi. Mühendis, çalışma arkadaşlarına gönderdiği e-postalarda da Google’ın 2025’te silahlar ve uluslararası normları ihlal eden gözetim teknolojileriyle ilgili eski taahhütlerinden vazgeçmesini eleştirdi.

İsrail çalışmaları protesto edildi

Dava dosyasına göre mühendis, savaş suçlarına ortak olunmaması gerektiği yönündeki inancının ayrımcılığa uğradığını savunuyor. Ayrıca ofiste el ilanı dağıtmasının ve çalışanlara e-posta göndermesinin bir ‘iç ihbar’ niteliği taşıdığını belirtiyor.

Mühendis, insan kaynaklarıyla yapılan görüşmelerin ardından eylül ayında işini kaybettiğini söyledi. Google’ın bu süreçte kendisinin istifa ettiği sonucuna vardığını, ancak bunun doğru olmadığını öne sürdü.

Google DeepMind ise mühendisin anlatımına itiraz etti. Şirket sözcüsü, iddiaların gerçekleri doğru yansıtmadığını savundu.

“Çocukluk hayalimdi”

Adının açıklanmasını istemeyen mühendis, The Guardian’a yaptığı açıklamada Google DeepMind gibi ileri düzey bir yapay zekâ araştırma laboratuvarında çalışmanın çocukluk hayali olduğunu söyledi. Ancak Google’ın yeni anlaşmalar imzalamasıyla bu duygusunun değiştiğini belirtti.

Mühendis, işe her gün giderken kendisini kötü hissettiğini anlatarak, “Her gün içeri giriyorsunuz ve insanlığa, halkınıza ihanet ediyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz” dedi.

Şirketin tutumuna yakın kaynaklara göre Google, çalışanların şirket politikalarına uygun biçimde görüş açıklaması ya da yapıcı tartışmalara katılması nedeniyle işten çıkarılmayacağını savunuyor. Aynı kaynaklara göre şirket, sendikalı çalışanlara farklı muamele yapılmadığını da belirtiyor.

Google çalışanları arasında etik kaygılar artıyor

Söz konusu mühendis, çalışma arkadaşlarını Communication Workers Union’a bağlı United Tech and Allied Workers sendikasına katılmaya da çağırmıştı.

The Guardian’a konuşan bir DeepMind çalışanı, Google’ın 2025’te yapay zekâ ilkelerinde yaptığı değişikliğin şirket içinde kaygıları artırdığını söyledi. Aynı kişi, “En az 10 kişinin ilkesel nedenlerle ayrıldığını biliyorum” dedi.

Bu çalışana göre yapay zekâ alanındaki birçok erken dönem araştırmacı, teknolojinin insanlığa yarar sağlayacağı düşüncesiyle hareket ediyordu. Ancak teknoloji büyük para eder hâle geldikçe daha az etik kullanım alanlarının öne çıktığını, kanser tedavisi gibi insanlık yararına projelere ise yeterince ağırlık verilmediğini düşünüyorlar.

Başka bir şirket içi kaynak da birçok çalışanın yapay zekânın askerî alanda her kullanımına karşı olmadığını, ancak sorumsuz kullanıma ve anti-demokratik aktörler tarafından kötüye kullanılmasına itiraz ettiğini söyledi. Kaynak, yapay zekânın otoriterliği güçlendirebilecek güçlü bir teknoloji olduğu yönünde ciddi kaygılar bulunduğunu belirtti.

Google ve Amazon’un İsrail anlaşması tepkilerin odağında

Google ve Amazon’un İsrail hükûmetiyle yaptığı 1,2 milyar dolarlık bulut bilişim anlaşması daha önce de protestolara yol açmıştı. İsrailli yetkililer, Gazze’deki çatışmalar sırasında bu altyapının savaşta önemli sonuçlar doğurduğunu söylemişti.

Geçen ay yüzlerce Google çalışanı, ABD hükûmetinin şirketin yapay zekâ teknolojisini gizli savunma çalışmalarında kullanmasının engellenmesini istedi. Çalışanlar, teknolojinin insanlığa fayda için kullanılması gerektiğini, insanlık dışı ya da son derece zararlı amaçlara hizmet etmemesi gerektiğini savundu.

Buna rağmen Google, Pentagon ile bir yapay zekâ anlaşması imzaladı. Bu adım, Anthropic’in otonom silahlar ya da iç gözetim için kullanılmasını engelleyen güvenlik sınırlarını kaldırmayı reddetmesinin ardından geldi. Google ise yapay zekânın bu tür alanlarda uygun insan denetimi olmadan kullanılmaması gerektiği yönündeki yaklaşıma bağlı olduğunu açıkladı.

Yapay zekâya karşı toplumsal direnç büyüyor

Dava, yapay zekâya yönelik toplumsal itirazların arttığı bir dönemde açıldı. ABD’de bazı üniversite mezuniyet törenlerinde yapay zekâdan söz edilmesi protesto sesleriyle karşılandı.

Google’ın eski CEO’su Eric Schmidt de Arizona State University’de yaptığı konuşmada yapay zekânın her mesleğe, sınıfa, hastaneye, laboratuvara, insana ve ilişkiye dokunacağını söyleyince öğrenciler tarafından yuhalandı.

Pazartesi günü yayımlanan bir kamuoyu araştırması ise Büyük Britanya’daki her üç üniversite öğrencisinden birinin, yapay zekânın işleri çok hızlı yok ederek toplumsal huzursuzluğa yol açmasından endişe ettiğini ortaya koydu.

Foxglove: Uyarıları dinlemek yerine işten çıkardılar

Teknoloji adaleti alanında kampanya yürüten ve davaya destek veren Foxglove’un eş direktörü Rosa Curling, eski çalışanın Google’ın geçen yıl vazgeçtiği çatışma ve gözetim konularındaki etik politikaları geri getirmeye çalıştığını söyledi.

Curling, “Uyarılarını dinlemek yerine şirket, bu önemli iç ihbar girişimine onu işten çıkararak karşılık verdi” dedi.