Yeni beyin taramaları: DEHB tek bir hastalık olmayabilir

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocukların aynı tanıyı almasına rağmen farklı belirtiler gösterdiği biliniyor. Yeni bir araştırma, bu durumun tesadüf olmadığını ortaya koydu. Bulgulara göre DEHB tek tip bir bozukluk olmayabilir.

Bin çocuğun beyni incelendi

Araştırma, Çin’deki Sichuan Üniversitesi bünyesinde görev yapan Qiyong Gong liderliğindeki ekip tarafından yürütüldü. Çin ve ABD’deki kliniklerde DEHB tanısı almış 1000 çocuğun beyin görüntüleri analiz edildi.

Bilim insanları, beyin taramalarında tekrar eden yapısal farklılıklar olup olmadığını ve bunların davranışlarla bağlantılı bulunup bulunmadığını araştırdı. Çalışmada bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri kullanıldı. Bu yöntem, beyin yapısını ayrıntılı biçimde gösteriyor.

Araştırmacılar, DEHB’li 446 çocuk ile aynı yaş grubundaki 708 sağlıklı çocuğun beyin yüzey haritalarını çıkardı. Bu haritalar, beynin ‘gri madde’ adı verilen bölümündeki çıkıntı ve çöküntüleri gösteriyor. Gri madde, bilgilerin işlenmesinde kilit rol oynuyor.

Üç farklı alt tip ortaya çıktı

Bilgisayar algoritması, DEHB’li çocukların beyin yapısını sağlıklı grupla karşılaştırdı. Sonuçta dört ayrı küme belirlendi. Bu kümelerden üçü yalnızca DEHB’li çocuklara aitti. Dördüncü küme ise sağlıklı çocuklardan oluştu.

Bu bulgu, DEHB grubunun kendi içinde üç ayrı alt tipe ayrılabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, sonuçları ikinci bir veri grubunda da test etti. Yine aynı üç alt tip ortaya çıktı. Bu da bulguların tutarlı olduğunu gösteriyor.

Her alt tipin belirtileri farklı

Birinci gruptaki çocuklarda dikkat dağınıklığı, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik en belirgin düzeydeydi. Bu çocukların beyinlerinde özellikle alın lobunda ve hareket kontrolüyle ilişkili bazı bölgelerde geniş çaplı değişiklikler saptandı.

İkinci grupta ise duygularla bağlantılı beyin bölgelerinde farklılık görüldü. Bu çocuklarda hiperaktivite ve dürtüsellik daha baskınken dikkat sorunu daha hafifti.

Üçüncü grupta ise değişiklikler belirli bir beyin kıvrımında yoğunlaştı. Bu çocuklarda en belirgin sorun dikkat eksikliğiydi.

Tedavide yeni dönem başlayabilir

Araştırmacılar, bu farklılıkların beyin hücreleri arasındaki iletişimi sağlayan kimyasal maddelerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Ancak bunun kesinleşmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç var.

Eğer sonuçlar doğrulanırsa, DEHB tedavisinde daha kişiselleştirilmiş yöntemler uygulanabilir. Böylece tüm çocuklara aynı yaklaşım yerine, beyin yapısına ve belirtilerine göre farklı tedavi planları hazırlanabilir.

DEHB nedir?

DEHB, genellikle çocuklukta başlayan bir nörogelişimsel bozukluktur. Üç temel belirtisi bulunur:

    • Dikkat eksikliği: Kolay dikkatin dağılması ve odaklanma güçlüğü

    • Hiperaktivite: Aşırı hareketlilik

    • Dürtüsellik: Düşünmeden hareket etme

Uzmanlar, bu yeni bulguların DEHB’yi tek bir hastalık olarak görmek yerine, farklı nörobiyolojik gelişim biçimlerinden oluşan bir spektrum olarak ele alma ihtimalini güçlendirdiğini belirtiyor.