Polis yapay zekâ için daha geniş yetki istiyor

Belçika’da Anvers Federal Adli Polisi, suç örgütleriyle mücadelede yapay zekâ kullanımını artırmak istiyor. VRT News’in hukuk podcastine konuşan Anvers Federal Adli Polis Başkanı Yve Driesen, mevcut teknik imkânların bulunduğunu ancak izin süreçleri ve kurallar yüzünden polisin yavaş kaldığını söyledi.

Driesen’e göre özellikle dolandırıcılık ve uyuşturucu kaçakçılığı alanında faaliyet gösteren örgütler, yapay zekâya milyonlarca avro yatırım yapıyor. Bu sistemler, daha fazla kişiyi daha hızlı dolandırmak, limanlardaki güvenlik açıklarını tespit etmek ya da suç ağlarının işleyişini güçlendirmek için kullanılıyor.

Suç örgütleri teknolojiyi erken benimsiyor

Driesen, büyük suç kartellerinin yeni teknolojileri erkenden kullandığını anlattı. VRT News’in aktardığına göre suç dünyasında Fraud GPT ve Worm GPT gibi, suç amaçlarını gizlemeyen araçlar da kullanılıyor. Bu sistemlerden liman lojistiğini analiz etmesi, oltalama uygulamaları geliştirmesi ya da patlayıcı yapımına ilişkin bilgi üretmesi istenebiliyor.

Polis tarafı da teknoloji kullanıyor. Ancak Driesen, suç örgütlerinin hareket alanının daha geniş olduğunu düşünüyor. Çünkü polis, geliştirdiği her sistemi kapalı ve güvenli altyapılarda çalıştırmak zorunda. Soruşturma dosyalarının, kişisel verilerin ya da hassas bilgilerin ChatGPT, Copilot ya da Gemini gibi açık ticari sistemlere yüklenemeyeceğini vurguladı.

Polis kendi sistemini kurdu

Anvers’te polis teşkilatı, yapay zekâ destekli bazı araçları şimdiden kullanıyor. Buna görüntü analizi sistemleri de dâhil. Bu sistemlerin silahları, yüzleri, şüpheli hareketleri ve bazı mesaj kalıplarını tanıyabildiği belirtiliyor.

Driesen, suç dünyasında kullanılan dilin gündelik dilden farklı olduğunu söyledi. Buna örnek olarak da, birinin uyutulması ifadesinin doğrudan öldürülmesi anlamına gelebildiğini anlattı. Polis, kendi sistemini bu tür kodları tanıyacak biçimde eğittiğini belirtiyor.

Hedef canlı sorgu desteği

Driesen’in bir sonraki hedefi, sorgu sırasında çalışan bir yapay zekâ asistanı kullanmak. Bu sistemin, şüphelinin ifadesiyle dosyadaki bilgiler arasında çelişki varsa bunu polis ekiplerine anlık olarak bildirmesi planlanıyor. Böylece hem sorgu daha etkili yürütülecek hem de tutanak hazırlama süresi kısalacak.

Ancak bu şimdilik yalnızca bir hedef. Çünkü teknik olarak mümkün olan her uygulama, hukukî olarak serbest değil.

“Yapay zekâ olmadan yetişemiyoruz”

Driesen, özellikle terör soruşturmalarında telefonlardan, bilgisayarlardan ve başka dijital cihazlardan gelen veri miktarının çok büyük olduğunu söyledi. Bu nedenle polislerin artık yapay zekâ ve teknoloji desteği olmadan dosyaları etkili biçimde incelemesinin giderek zorlaştığını savundu.

Yine de soruşturmalarda belirleyici unsurun insan olmaya devam ettiğini vurguladı. Ona göre teknoloji yalnızca destekleyici araç olmalı.

Europol destekli Police GPT hayali

Driesen, Europol öncülüğünde ve Belçika polisinin katkısıyla güvenli bir Police GPT sistemi kurulmasını istediğini de söyledi. Böyle bir sistemin, ticari uygulamalardan farklı olarak tamamen kapalı ve emniyet birimlerinin ihtiyaçlarına göre tasarlanmış olması amaçlanıyor.

Amaç küçük halkayı değil, ağı dağıtmak

Avrupa düzeyinde bazı pilot projeler de sürüyor. VRT News’in aktardığına göre polis, Europol ile birlikte yakalanan kuryelerin telefonlarından elde edilen verileri yapay zekâ yardımıyla analiz ederek uyuşturucu çetelerindeki aracı kişilere ulaşmaya çalışıyor.

Driesen’e göre asıl hedef, kolayca yerleri doldurulabilen alt düzey failleri değil, emir veren, para ve silah sağlayan ara halkayı ortaya çıkarmak. Çünkü suç örgütlerinin yapısı ancak bu şekilde zayıflatılabiliyor.

Hukukî alan tartışması büyüyor

Polisin talebi, daha geniş ve daha açık bir hukukî çerçeve oluşturulması. Driesen, özellikle hızlı hareket edilmesi gereken dosyalarda gri alanın fazla büyük olduğunu savunuyor. Teknik kapasite bulunsa bile izin ve onay süreçlerinin çok yavaş işlemesi, polise göre suç dünyasının gerisinde kalınmasına yol açıyor.

Bu tartışma, yapay zekânın yalnızca suç örgütlerinin değil, devletin de başlıca güvenlik araçlarından biri hâline gelmeye başladığını gösteriyor. Ancak bunun nasıl denetleneceği sorusu da giderek daha önemli bir başlık oluyor.