Bütçe alarmı: Hükûmet 10 milyar avroyu nereden bulacak?

Belçika’da Başbakan Bart De Wever, 2027 bütçesi için kritik görüşmelere başladı. Federal hükûmetin yaklaşık 10 milyar avroluk ek gelir veya tasarruf bulması gerekiyor.

Ülkenin bütçe açığı GSYH’nin yüzde 5,2’sine ulaştı. Bu oran Avro Bölgesi’nin en yüksek bütçe açığı. Belçika’nın kamu borcunun da bu yıl GSYH’nin yüzde 110’unu aşması bekleniyor. Hükûmet, önlem alınmazsa 2030’dan itibaren borcun faizini ödemek için yeniden borçlanmak zorunda kalınacağı uyarısında bulunuyor.

Masada 250 farklı önlem var

Federal Planlama Bürosu, bütçe görüşmeleri öncesinde hükûmete 250 farklı seçenek sundu. Bu seçeneklerin bir bölümü yeni gelir yaratmayı, bir bölümü ise kamu harcamalarını azaltmayı amaçlıyor.

En dikkat çekici öneriler arasında KDV sisteminin değiştirilmesi bulunuyor. Planlama Bürosu’na göre KDV sisteminin sadeleştirilmesi ve bazı oranların yeniden düzenlenmesi devletin kasasına yaklaşık 7 milyar avro ek gelir sağlayabilir.

Servet vergisi 11 milyar avroya kadar getirebilir

Masadaki bir başka seçenek servet vergisi.

Uygulanacak oranlara bağlı olarak yeni bir servet vergisinin yıllık 5,5 milyar ile 11 milyar avro arasında gelir yaratabileceği hesaplanıyor. Ancak vergi artışları koalisyon partileri arasında en tartışmalı başlıklardan biri.

Hükûmet ortaklarının hangi gelir gruplarından ve hangi mal varlıklarından daha fazla vergi alınacağı konusunda farklı görüşleri bulunuyor.

Doktor masraflarında büyük değişiklik önerisi

Planlama Bürosu sağlık harcamalarında da ciddi tasarruf seçenekleri hazırladı. Önerilerden biri, vatandaşların sağlık hizmetlerinde kendi cebinden ödediği katkı paylarının yıllık 500 avroya kadar yükseltilmesi. Büronun hesabına göre böyle bir uygulama kamu bütçesinde yaklaşık 4,7 milyar avroluk tasarruf sağlayabilir. Ancak bu önerinin vatandaşların sağlık giderlerini önemli ölçüde artırabileceği için siyasi açıdan kabul edilmesinin zor olduğu değerlendiriliyor.

Kamuda maaş ve işe alımlar sınırlandırılabilir

Bir başka seçenek kamu kurumlarında maaş artışlarının ve yeni personel alımlarının sınırlandırılması. Bu önlemin bütçeye yaklaşık 1,6 milyar avro katkı sağlayabileceği hesaplanıyor. Ancak sendikalar, kamu çalışanlarının ve sosyal hakların yeni bütçe paketinin ana hedefi hâline getirilmesine karşı çıkıyor.

Şirket araçları koalisyonu böldü

Belçika’da çalışanlara şirket tarafından verilen otomobiller de bütçe görüşmelerinin en tartışmalı başlıklarından biri. Planlama Bürosu, şirket araçlarına tanınan vergi avantajlarının azaltılmasının milyarlarca avroluk gelir sağlayabileceğini hesaplıyor. Mevcut sistemin bütçeye yıllık maliyetinin 2030’a kadar 2,8 milyar avro azaltılabileceği belirtiliyor. Yakıt ve şarj kartlarında yapılacak değişikliklerle 700 milyon avroluk ek tasarruf mümkün.

Toplam potansiyel kazanç böylece 3,5 milyar avroya ulaşabilir.

CD&V’den sert itiraz

Ancak bu öneri koalisyon içindeki Flaman Hristiyan Demokrat Parti CD&V’nin sert tepkisini çekti. CD&V lideri Sammy Mahdi, şirket aracı sisteminin kaldırılmasına kesin biçimde karşı çıktı. Mahdi, VTM Nieuws’a yaptığı açıklamada, sistem kaldırılırsa “bir ampulü bütün olarak yutacağını” söyleyerek itirazının boyutunu esprili bir ifadeyle ortaya koydu.

Şirket araçları Belçika’da birçok çalışanın ücret paketinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

De Wever’den “bütçe lazanyası” benzetmesi

Başbakan De Wever, koalisyon içindeki görüş ayrılıkları nedeniyle nihai çözümün tek bir büyük önlemden oluşmayacağını söyledi. De Wever, hazırlanacak paketi “bütçe lazanyası” olarak tanımladı.

Başbakana göre her koalisyon partisinin kabul edebileceği farklı bir önlemin pakette yer alması gerekecek. Bu nedenle 10 milyar avronun tek bir vergi veya kesintiden değil, çok sayıda küçük ve büyük önlemin birleşiminden bulunması bekleniyor.

Son tarih 13 Ekim

Federal hükûmetin bütçe planını 13 Ekim’e kadar tamamlayarak parlamentoya sunması gerekiyor. İki gün sonra ise bütçenin Avrupa Komisyonu’na gönderilmesi planlanıyor.

İlk görüşmeler, 10 milyar avroluk açığın nasıl kapatılacağı konusunda koalisyon içinde zorlu bir pazarlık süreci yaşanacağını gösteriyor.