Belçika’da 3M davası: Sonsuz kimyasallar yargıda

Belçika’da ABD merkezli 3M, PFAS olarak bilinen ve sonsuz kimyasallar diye anılan maddeler nedeniyle mahkemeye çıktı. Davanın açılışı Anvers’te yapıldı. Yüzlerce kişi şirketten toplamda yaklaşık 30 milyon avro tazminat istiyor.

Yer altı suyu ve toprakta yüksek kirlilik

2021’de Anvers yakınlarındaki Zwijndrecht’te bulunan 3M tesisinin çevresinde yer altı suyu ve toprakta olağan dışı kirlilik tespit edildi.

Yapılan kan testlerinde bölgede yaşayan yüzlerce kişinin yüksek düzeyde PFOS maddesine maruz kaldığı ortaya çıktı.

PFOS, PFAS ailesine ait ve su geçirmezlik sağlamak için kullanılan bir kimyasal. Bu maddeler doğada çok yavaş parçalandığı için sonsuz kimyasallar olarak adlandırılıyor.

“Şirket sorumluluk almalı”

Davacılardan Petra Praet, duruşma öncesi yaptığı açıklamada, “Bir şirket çevreyi kirletip kârını alıp gidemez. Sorumlular hesap vermeli” dedi. Praet, tesise yaklaşık iki kilometre mesafede 25 yıldır yaşadığını söyledi.

Yaklaşık 1.400 kişi, gelecekte doğabilecek sağlık sorunları için kişi başına 20 bin avro tazminat talep ediyor.

Davacıların avukatı Geert Lenssens, bazı hastalıkların yıllar sonra ortaya çıkabileceğini belirtti. Bölgedeki evlerin değer kaybettiğini de vurguladı.

Bazı davacılar şirketten özür beklediklerini ifade etti. Praet, kan testine giren iki çocuğuyla birlikte artık kendi tavuklarının yumurtasını yemediğini ve sebze bahçesi planlarından vazgeçtiğini söyledi. Bu kararın yerel makamların tavsiyesi doğrultusunda alındığı belirtildi.

3M: Üretim durdu, temizlik sürüyor

3M, söz konusu tesiste PFAS üretimini 2024 itibarıyla durdurduğunu açıkladı. Şirket, 2022’de yerel yetkililerle yapılan anlaşma kapsamında bölgede geniş çaplı bir temizlik çalışması yürüttüğünü ve bunun için 500 milyon avro ayırdığını bildirdi.

3M ayrıca 2025 sonuna kadar dünya genelinde tüm PFAS üretimini sonlandırmayı planladığını duyurdu. Şirket, ABD’de de benzer davalarla karşı karşıya.

Sağlık riskleri endişe yaratıyor

PFAS maddeleri ısıya, suya ve yağa dayanıklı özellikleri nedeniyle yapışmaz tavalar, leke tutmayan halılar ve birçok endüstriyel üründe kullanılıyor.

Uzun süreli maruziyetin karaciğer hasarı, yüksek kolesterol, bağışıklık sisteminde zayıflama, düşük doğum ağırlığı ve bazı kanser türleriyle bağlantılı olabileceği belirtiliyor.

Mahkemenin kararının kısa sürede açıklanması beklenmiyor. Dava, Belçika’da çevre kirliliği ve şirket sorumluluğu açısından emsal oluşturabilir.