Avusturya’da PVA muayenelerine refakat hakkı geliyor

Avusturya’da tıbbi değerlendirme süreçlerinde yurttaşlara yeni bir hak tanınması gündemde. Ulusal Konsey, 10 Haziran’daki oturumunda Pensionsversicherungsanstalt (PVA) ve Sosyal Bakanlık Hizmetleri adına yapılan tüm tıbbi değerlendirmelere güvenilen bir kişinin götürülmesini yasal hak hâline getiren düzenlemeyi ele alacak.

Düzenleme, özellikle malullük, mesleki iş göremezlik, engellilik derecesi, engelli kartı, park kartı ve sosyal tazminat başvuruları kapsamında yapılan muayeneleri kapsayacak. Bugüne kadar refakat hakkı yalnızca bakım parası sınıflandırması için yapılan değerlendirmelerde açık biçimde yasada yer alıyordu.

PVA muayeneleri son dönemde kamuoyunda eleştirilere konu olmuştu. Yeni düzenlemeyle, tıbbi değerlendirmeye giren kişilerin kendilerini daha güvende hissetmesi ve sürecin daha şeffaf yürütülmesi amaçlanıyor.

Sosyal komisyondan oy birliği çıktı

ÖVP, SPÖ ve NEOS tarafından hazırlanan sosyal sigorta değişikliği, Sosyal Komisyon’dan oy birliğiyle geçti. Partiler, PVA değerlendirmelerinde koşulların iyileştirilmesi için daha fazla adım atılması gerektiği konusunda da genel olarak uzlaştı.

Ancak FPÖ ve Yeşillerin daha kapsamlı önerileri çoğunluk bulmadı. FPÖ, PVA değerlendirme uygulamalarının kapsamlı biçimde incelenmesini, bağımsız bir uzlaştırma kurulu kurulmasını ve bakım parası sınıflandırmalarında daha güçlü denetim mekanizmaları oluşturulmasını istedi.

Yeşiller ise tüm tıbbi değerlendirmeler için ortak bir merkez kurulmasını, uzmanlara zorunlu eğitim getirilmesini ve kalite güvence kurulu oluşturulmasını talep etti. Bu önerilerin bir bölümünün hükûmet programında yer aldığı, ancak yeni yapıların zaman gerektirdiği belirtildi.

Gündemin merkezinde bütçe var

Ulusal Konsey oturumunun ana başlığını Maliye Bakanı Markus Marterbauer’in bütçe konuşması oluşturacak. Marterbauer, 2027 ve 2028 yıllarını kapsayan çift bütçeyi milletvekillerine sunacak.

Avusturya’da hükûmetin yasama döneminin ortasında gerçek anlamda çift bütçe sunması alışılmış bir durum değil. Normalde bütçe görüşmeleri sonbaharda yapılır ve yalnızca bir sonraki yılın federal bütçesini kapsar. Hükûmet bu kez bu rutinin dışına çıkıyor.

Bu adım, Avrupa Birliği’nin Avusturya’ya yönelik açık prosedürüyle gerekçelendiriliyor. Marterbauer’in, bu konuda yasal istisna hükmüne dayanacağı belirtiliyor.

2026 için bütçe önlemleri

Oturumda, Bütçe Önlemleri Yasası 2026 da gündeme gelebilir. Bunun için Bütçe Komisyonu’nun çalışmalarını zamanında tamamlaması gerekiyor.

Paketle birlikte hükûmet, bütçe konsolidasyonu için yeni adımlar atmayı hedefliyor. Sahte şirketlerle mücadele kapsamında banka hesap bilgilerine erişim yükümlülükleri genişletilecek. Yurttaşlık dışı ikamet izinlerinin uzatılması ya da yeniden düzenlenmesi için sabit ücretler getirilecek.

Kamu hizmetinde seyahat giderlerinin azaltılması da planlanıyor. Ayrıca 2026’da çalışanlara vergisiz prim verilmesi yine mümkün olacak. Ancak bu primin üst sınırı 2025’teki 1.000 avrodan 2026’da 500 avroya düşürülecek.

Hükûmet, paketin 2030’a kadar yaklaşık 100 milyon avro tasarruf sağlayacağını hesaplıyor. Bunun 85 milyon avrosunun vergi düzenlemelerinden gelmesi bekleniyor.

Tek ebeveynli ailelere destek fonu

Ulusal Konsey’in gündemindeki bir başka başlık tek ebeveynli ailelere yönelik destek fonu olacak. Hükûmet, sosyal yoksunlukların önüne geçmek için yeni bir fon kurulmasını öneriyor.

Çocukları için nafaka ya da nafaka avansı alamayan tek ebeveynli kişiler, çocuk başına aylık yaklaşık 240 avro destek alabilecek. Ölen ebeveynin yeterli sigorta süresi bulunmadığı için yarı yetim aylığı alamayan çocuklar da kapsamda olacak.

Şiddet nedeniyle kadın sığınma evine gitmek zorunda kalan ve nafaka talep etmesi kendisi için güvenli olmayan kadınlar da fondan yararlanabilecek. Ağır mağduriyet durumlarında şiddetten etkilenen kadınlara 4 bin avroya kadar tek seferlik başlangıç desteği verilebilecek.

Destek için gelir sınırı uygulanacak. 2026 için bu sınır 2 bin 768 avro net olarak belirlendi. Aile yardımı, çocuk bakım parası ve çocuk vergi indirimi bu hesaba dâhil edilmeyecek.

FPÖ düzenlemeye karşı çıktı. Parti, fondan özellikle yabancı yurttaşların yararlanacağını savundu ve kötüye kullanım riski bulunduğunu öne sürdü.

Deepfake içeriklere karşı yeni adım

Koalisyon partileri, rıza dışı deepfake içeriklere karşı da hükûmeti harekete geçmeye çağırıyor. Yapay zekâ ile üretilen ya da manipüle edilen cinsel içerikli görüntü ve videoların artık kitlesel bir sorun hâline geldiği belirtiliyor.

AB düzenlemeleri, bu tür içeriklerin cinsiyete dayalı şiddet kapsamında cezalandırılmasını öngörüyor. Bu nedenle Adalet Bakanlığı ve Kadın Bakanlığı’ndan yeni ceza hukuku düzenlemeleri hazırlaması isteniyor.

Yeşiller de aynı konuda daha geniş bir paket önerdi. Parti, yalnızca yayımlamanın değil, bu tür içeriklerin oluşturulmasının da cezalandırılmasını istedi. Ayrıca yapay zekâ programı sağlayıcılarının daha fazla sorumluluk üstlenmesi, mağdur desteğinin güçlendirilmesi, polis ve yargı personelinin eğitilmesi ve dijital deliller için siber acil merkezleri kurulması önerildi. Ancak bu öneri komisyonda azınlıkta kaldı.

Yeni yüksekokul programları kolaylaşacak

Koalisyon partileri, Fachhochschule olarak bilinen uygulamalı bilimler yüksekokullarında yeni programların açılmasını kolaylaştırmak istiyor.

Tasarıyla akreditasyon süreçlerinde daha esnek bir model getirilecek. Bir koşulun sonradan ortadan kalkması hâlinde akreditasyonun hemen düşmesi de engellenecek.

Ayrıca Studienplan yerine tek tip olarak curriculum kavramı kullanılacak. Sınav düzeni de müfredatın zorunlu parçası olacak. Programların yeterlilik profili, içeriği, yapısı, kabul koşulları ve ders kapsamı açık biçimde gösterilecek.

Noter emekliliklerinde yeni düzenleme

Noter emekliliklerine ilişkin düzenleme de komisyondan oy birliğiyle geçti. Buna göre emekli noterler için yasadaki en düşük emeklilik tutarı, kazanılan sigorta aylarına göre kademelendirilecek.

20 yıldan az sigorta süresi olanlara en düşük emeklilik tutarının yüzde 70’i ödenecek. 20 ila 24,9 yıl arasında bu oran yüzde 80, 25 ila 30 yıl arasında yüzde 90 olacak.

Düzenleme, noter adaylığına ilk kayıt için yaş üst sınırının kısa süre önce 35’ten 50’ye çıkarılması nedeniyle hazırlandı. Hükûmet, mesleğe daha geç girişlerin prim gelirleri ile emeklilik ödemeleri arasında dengesizlik yaratabileceğini değerlendiriyor.

FPÖ’nün spor ve araştırma önerileri destek bulmadı

FPÖ, trans kadınların kadın spor müsabakalarına katılımının yasaklanmasını isteyen iki önerge sundu. Parti, kadın sporcuların dezavantaj, sağlık riski ve fırsat eşitsizliğinden korunması gerektiğini savundu. Ancak öneriler hiçbir diğer parti tarafından desteklenmedi ve komisyonda azınlıkta kaldı.

FPÖ’nün AB araştırma fonlarında ideolojik etki iddiasına karşı sunduğu önerge de Bilim Komisyonu’nda kabul edilmedi. Parti, iklim değişikliği, toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet gibi başlıkların araştırma fonlarını siyasi yönlendirmeye açtığını savundu.

Savunma başlıkları da gündeme gelebilir

Oturum gündemine savunma politikasıyla ilgili muhalefet önergelerinin alınıp alınmayacağı henüz netleşmedi. Savunma Komisyonu konuyu salı günü ele alacak.

FPÖ, temel askerlik hizmetinin “Avusturya PLUS” modeliyle 8 aya çıkarılmasını ve buna 2 aylık milis eğitimi eklenmesini istiyor. Aynı zamanda sivil hizmetin 12 aya uzatılmasını talep ediyor.

Yeşiller ise silah ihracatında uluslararası hukuk ve insan haklarına uyulmasını, kışlalarda bölgesel ve taze gıda sağlanmasını ve Romanya’daki askerî diplomatik varlığın artırılmasını istiyor.

Ulusal Konsey’in 10 Haziran oturumu, bütçe disiplininden sosyal yardımlara, PVA muayenelerinden yapay zekâ kaynaklı suçlara kadar çok sayıda başlıkta yeni düzenlemelerin tartışılacağı yoğun bir gündemle yapılacak.