Avusturya'da psikiyatri ilaçlarında alarm

Avusturya'da ilaç tedarikindeki sorunlar özellikle psikiyatri hastalarını etkilemeye başladı. Bazı antipsikotik ilaçlara uzun süredir düzenli şekilde ulaşılamıyor. Doktorlar, hastaların kullandıkları ilacın değiştirilmek zorunda kalmasının psikolojik açıdan ek yük oluşturduğu uyarısında bulunuyor.

ORF'nin haberine göre Avusturya İlaç Toptancıları Birliği Phago'dan Monika Vögele, mevcut durumu "iyi değil" sözleriyle değerlendirdi. Özellikle sinir sistemi hastalıklarında kullanılan bazı ilaçların stoklarında ciddi sorunlar yaşandığı belirtiliyor.

Quetiapin sıkıntısı büyüyor

Sorunun öne çıktığı ilaçlardan biri, depresyon ve anksiyete dahil çeşitli psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan Quetiapin. Özellikle etken maddeyi vücuda yavaş ve düzenli biçimde veren uzatılmış salınımlı versiyonlarında tedarik sıkıntısı yaşanıyor.

Aşağı Avusturya'daki Hollenburg Psikiyatrik Rehabilitasyon Kliniği Tıbbi Direktörü Gerald Grundschober, hastalarının yaklaşık yüzde 30'unu Quetiapin ile tedavi ettiğini söyledi.

Uzatılmış salınımlı ilaçlarda etken madde kana yavaşça karışıyor ve gün içindeki seviyenin daha dengeli kalması sağlanıyor. Bu ilaç bulunamadığında hastaların normal versiyona geçirilmesi gerekebiliyor. Bu durumda ilacın kullanım saatlerinin ve doz düzeninin de değiştirilmesi gerekiyor.

İlaç değişikliği tedaviyi yarıda bıraktırabiliyor

Grundschober'a göre bu değişiklik psikiyatrik rahatsızlığı bulunan kişiler için sanıldığından çok daha zor olabiliyor. Birçok hasta zaten olası yan etkilerden çekindiği için ilaç tedavisine başlamadan önce uzun süre tereddüt ediyor.

Bu nedenle yalnızca ilacın değiştirilmesi değil, kutusunun veya üreticisinin değişmesi bile bazı hastalarda yeniden endişeye yol açabiliyor. Doktorlar, tedarik sorunu nedeniyle yapılan değişikliklerin bazı durumlarda tedavinin tamamen bırakılmasıyla sonuçlanabileceği uyarısında bulunuyor.

Pro Mente Austria Başkanı ve psikiyatrist Günter Klug da benzer bir soruna dikkat çekti. Klug'a göre ruhsal sorunlarla mücadele eden birçok kişinin ilacını bulabilmek için birden fazla eczaneyi dolaşacak gücü dahi olmayabiliyor.

Hastanede var eczanede yok

Tedarik zincirindeki iletişim eksikliği de hastaları zor durumda bırakıyor. Klug, bazı ilaçların hastane eczanelerinde bulunmasına rağmen normal eczanelerde bulunamadığını belirtti.

Bunun sonucunda hastanede belirli bir ilaçla tedaviye başlayan bir kişi taburcu olduktan sonra aynı ilaca ulaşamayabiliyor. Tedavinin devamı için farklı bir ürüne geçilmesi gerekebiliyor.

Avusturya Sosyal Güvenlik Kurumları Birliği daha önce ilaç sıkıntısında belirli ölçüde rahatlama yaşandığını, beş vakadan dördünde aynı etken maddeye sahip başka bir ürüne geçilebildiğini açıklamıştı.

Ancak Klug, özellikle psikiyatri ilaçlarında aynı etken maddeye sahip ürünlerin hastada tamamen aynı sonucu vermeyebileceğini belirtiyor. Üretim ve ilacın hazırlanış biçimindeki farklılıklar, bazı kişilerde yan etkilerin değişmesine yol açabiliyor.

Bazı ilaçlar Mart 2027'ye kadar gelmeyebilir

Avusturya Sağlık Güvenliği Federal Dairesi'nin kayıtları da Quetiapin'in uzatılmış salınımlı türlerinde ciddi sıkıntı bulunduğunu gösteriyor. Bu gruptaki birçok ürün ya tamamen kullanılamaz durumda ya da sınırlı miktarda bulunabiliyor.

Bazı ilaçların yeniden piyasaya verilmesi için önce temmuz sonu ile ekim başı arasında tarihler öngörülmüştü. Ancak bu tarihler daha sonra ekim ortasına, bazı ürünlerde ise Mart 2027'ye kadar ertelendi.

Gecikmenin nedeni olarak üretimde yaşanan sorunlar gösteriliyor. Doktorlar, ilaçların ne zaman yeniden temin edilebileceğinin belirsiz olmasının hem hastalar hem de sağlık personeli açısından planlamayı zorlaştırdığını söylüyor.

Her gün 74 bin paket ilaç eksik

Avusturya'da ilaç sıkıntısı yalnızca psikiyatri alanıyla sınırlı değil. Phago'nun verilerine göre ülkede her gün yaklaşık 74 bin paket ilaç tedarik sorunu nedeniyle raflara ulaşamıyor.

Bu miktar, ortalama büyüklükteki üç eczanenin bütün ilaç stokuna denk geliyor.

Avusturya İlaç Sanayisi Birliği Pharmig, sorunun arkasında jeopolitik krizlerin, küresel tedarik zincirlerine bağımlılığın ve ilaç üreticileri üzerindeki ekonomik baskının bulunduğunu belirtiyor.

Avrupa ilaç hammaddesinde Asya'ya bağımlı

Tedarik zinciri uzmanı Peter Klimek'e göre temel sorunlardan biri üretimin giderek az sayıdaki fabrikada toplanması. Sağlık sistemlerinin ilaçları mümkün olduğunca düşük fiyatla satın alma çabası, şirketleri üretimi büyük ve düşük maliyetli tesislerde yoğunlaştırmaya yöneltiyor.

Bu durumda fabrikalardan yalnızca birinde sorun çıktığında bütün Avrupa'yı etkileyebilecek tedarik sıkıntıları ortaya çıkabiliyor.

İlaç sektörünün 2022 tarihli bir araştırmasına göre Avrupa pazarı için kullanılan ilaç etken maddelerinin yaklaşık yüzde 70'i Asya'da üretiliyor.

Avusturya Kimya Sanayisi Birliği de yüksek maliyet baskısının üreticileri yıllardır Asya'ya yönelttiğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre son yıllarda peş peşe yaşanan küresel krizler, bu sistemdeki yapısal zayıflıkları görünür hâle getirdi.

Sorun önümüzdeki yıllarda büyüyebilir

Klimek, bütün ilaç üretiminin yeniden Avrupa'ya taşınmasının gerçekçi olmadığını düşünüyor. Bunun yerine aynı etken madde için farklı ülkelerden ve üreticilerden tedarik sağlayabilecek alternatif kaynaklar oluşturulmasını öneriyor.

Bazı kritik ilaçların daha fazla stoklanması da öneriler arasında bulunuyor.

Uzmanlara göre ilaç tedariki önümüzdeki yıllarda Avrupa'nın daha büyük sorunlarından biri hâline gelebilir. Yaşlanan nüfus nedeniyle ilaç ihtiyacı artarken sosyal güvenlik sistemini finanse eden çalışan nüfusun oranı azalıyor.

Klimek, bu nedenle mevcut baskının gelecekte daha da artacağı görüşünde.