Avrupa'nın son penisilin fabrikası kapanma tehlikesiyle karşı karşıya

Avusturya'nın Tirol eyaletindeki Kundl kentinde bulunan Sandoz ilaç fabrikasının geleceği belirsizliğini koruyor. Avrupa'da penisilini hammaddesinden başlayarak üreten son tesis olan fabrika, Çinli üreticilerin düşük fiyatları karşısında ayakta kalmakta zorlanıyor.

Tesisin yöneticisi Stephanie Jedner, fabrikanın kapanması durumunda Avrupa'nın penisilin tedarikinde tamamen Çin'e bağımlı hâle gelebileceği uyarısında bulundu.

Avrupa'nın penisilin ithalatının yüzde 86'sı Çin'den

Avrupa Birliği İstatistik Ofisinin (Eurostat) verilerine göre Çin'in AB'nin penisilin ve türevleri ithalatındaki payı, 2019'da yüzde 44 iken geçen yıl yüzde 86'ya yükseldi.

Avrupa'da yılda yaklaşık 1,5 milyar günlük doz antibiyotik kullanılıyor. Ancak bu ilaçların üretiminde gerekli etken maddelerin büyük bölümü artık Çin'den geliyor.

Avrupa'nın bu maddelerdeki ihracatı ise 2000'li yılların başındaki zirvesinin beşte birinin altına geriledi.

Sandoz, ilaç üretiminin Çin'de yoğunlaşmasının stratejik bir güvenlik riski oluşturduğunu belirtiyor. Şirkete göre siyasi veya ticari gerilimler sırasında antibiyotik tedariki bir baskı aracına dönüşebilir.

200 milyon avroluk yatırıma rağmen tehlike sürüyor

Kundl fabrikasının üretim kapasitesi, yaklaşık üç yıl önce gerçekleştirilen 200 milyon avroluk yatırımla genişletildi. Bu tutarın 50 milyon avrosu kamu kaynaklarından karşılandı.

Avrupa Komisyonunun 2023'te onayladığı 28,3 milyon avroluk destek sayesinde de tesisin üretim kapasitesi yüzde 20 artırıldı.

Bununla birlikte fabrikada üretimin sürdürülebilmesi giderek zorlaşıyor.

İki binden fazla kişinin çalıştığı tesis, oldukça yüksek miktarda enerji tüketiyor. Fabrikanın elektrik tüketimi, yakınındaki Innsbruck kentinin toplam tüketimine eşit.

Uluslararası Enerji Ajansına göre Avrupa Birliği'nde sanayinin ödediği elektrik fiyatları, 2025 yılında Çin'dekinden ortalama yüzde 50 daha yüksekti.

Sandoz, yüksek enerji ve işçilik maliyetlerine rağmen Avrupa'da penisilin fiyatlarının uzun süredir değişmediğini, hatta bazı ürünlerde gerilediğini belirtiyor.

Çin'e karşı damping soruşturması talebi

Sandoz, Çinli üreticileri devlet sübvansiyonları sayesinde antibiyotikleri üretim maliyetlerinin altında satmakla suçluyor.

Şirket, özellikle amoksisilin adlı antibiyotik üzerinden Avrupa Komisyonuna başvurarak damping soruşturması açılmasını istedi.

Soruşturma sonucunda Çin'den ithal edilen bazı ilaç etken maddelerine ek gümrük vergisi getirilebilir. Ancak Avrupa Komisyonu henüz bu konuda karar vermedi.

Çin yönetimi ise sübvansiyonlarının Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uygun olduğunu savunuyor ve korumacılık suçlamalarını reddediyor.

"Antibiyotik, çikolatadan ucuz"

Sandoz Üst Yöneticisi Richard Saynor, Avrupa'da ilaç fiyatlarının belirlenmesinde yalnızca en ucuz ürüne odaklanılmasını eleştirdi.

Saynor, bir paket antibiyotiği İsviçre'deki bir paket Ricola şekerinden veya İngiltere'deki bir Mars çikolatasından daha ucuza sattıklarını belirterek hayati ilaçların gerçek değerinin göz ardı edildiğini söyledi.

Avrupa'nın tedarik açısından ne kadar kırılgan olduğu 2022'de ortaya çıkmıştı. Solunum yolu enfeksiyonlarının arttığı dönemde, Kundl'da da üretilen amoksisilin başta olmak üzere bazı antibiyotiklerde ciddi kıtlık yaşanmıştı.

Sandoz, Avrupa'daki son entegre penisilin üretim tesisinin ayakta kalabilmesi için hükûmetlerin yalnızca düşük fiyatlara değil, ilaç tedarikinin güvenliğine de öncelik vermesi gerektiğini savunuyor.