ZDF’de grafik krizi: Seçim sonuçları hatalı verildi

Almanya’da ZDF’nin Baden-Württemberg Eyalet Parlamentosu’ndaki sandalye dağılımını hatalı göstermesi yeni bir tartışma başlattı. Ekrana gelen rakamlar doğruydu, ancak grafikte özellikle AfD’nin payı olduğundan küçük, SPD’nin payı ise olduğundan büyük görünüyordu.

Hata pazartesi günü hem sabah saatlerindeki ZDF heute live yayınında hem de daha sonra heute in Deutschland programında ekrana yansıdı. Bu durum, sosyal medyada kısa sürede tepkiye yol açtı.

AfD’den propaganda suçlaması

AfD cephesi, hatalı grafiğin ardından yayıncı kuruluşa sert tepki gösterdi. Partiden bazı isimler, bunun bilinçli bir yönlendirme olduğu imasında bulundu ve ZDF’yi ‘AfD karşıtı propaganda’ yapmakla suçladı.

ZDF ise bu iddiayı açık biçimde reddetti. Kanalın haber yöneticilerinden Thomas Heinrich, ortada kasıtlı bir manipülasyon olmadığını söyledi. Ona göre sorun, grafik hazırlanırken yapılan insan hatasından kaynaklandı.

Rakamlar doğruydu, görüntü yanlıştı

Tartışmayı büyüten asıl nokta, ekranda yazan sandalye sayılarının doğru olmasına rağmen pasta grafiğindeki oranların yanlış çıkması oldu. İlk bakışta bu durum birçok kişi için anlaşılmaz göründü.

Televizyon grafikleri, gündelik ofis programlarındaki tablolar gibi tek aşamada oluşmuyor. ZDF’de bu tür grafikler özel yayın yazılımları ve önceden hazırlanmış şablonlarla üretiliyor. Bu süreçte rakamlar hem yazı olarak hem de grafik oluşturmak için ayrı ayrı giriliyor.

Sorun da tam bu aşamada yaşandı. Metin alanındaki sayılar doğru kaldı, ancak grafiği oluşturan kısımda yanlış bir giriş yapıldı. Toplam sandalye sayısı sonradan doğruya çekilince, grafiğin son bölümünde yer alan AfD dilimi ekranda olduğundan küçük kaldı.

Sabah fark edildi, öğleden sonra yeniden yayımlandı

ZDF’ye göre hata ilk anda fark edilmedi. Sabah saat 08.00’de başlayan çevrim içi yayında yanlış grafik yaklaşık yarım saatlik akış içinde üç kez gösterildi.

Daha sonra sorun düzeltilerek saat 09.00’daki haberlerde doğru grafik kullanıldı. Ancak öğleden sonra bir başka yayında, sunucu sisteminde kayıtlı eski dosyalardan biri yeniden seçildiği için aynı hatalı grafik bir kez daha ekrana geldi.

Böylece yanlış grafik aynı gün toplam dört kez yayımlanmış oldu.

Seçim gecesinde sorun yoktu

İlginç olan şu: ZDF’de seçim gecesi yayımlanan ilk tahminlerde ve ardışık hesaplamalarda grafikler doğru görünüyordu. Sorun, pazartesi günü artık kesinleşmiş sonuçlara geçilirken ortaya çıktı.

Bunun nedeni, seçim akşamı kullanılan tasarımla normal haber akışında kullanılan tasarımın farklı olmasıydı. Sabahki yayın için grafikler yeniden üretildi. ‘Tahmin’ ifadesinin ‘geçici resmî sonuç’ olarak değiştirilmesi ve ‘seçim yöneticisi’ ifadesinin düzeltilmesi gibi küçük metin değişiklikleri yapılırken yeni hata doğdu.

Güven tartışması büyüdü

ZDF yönetimi, böylesi bir dönemde böyle bir hatanın çok daha ağır sonuçlar doğurduğunu kabul ediyor. Çünkü Almanya’da medya kurumlarına duyulan güven zaten baskı altında. Hatalı grafik de özellikle kamu yayıncılığına dönük kuşkuları besleyen çevreler tarafından hızla dolaşıma sokuldu.

Kanalın haber yönetimi, bu olaydan sonra özellikle sabah saatlerindeki kontrol süreçlerinin yeniden gözden geçirileceğini belirtti.

Benzer örnekler daha önce de yaşandı

Almanya’da son yıllarda benzer grafik hataları başka yayın kuruluşlarında da görüldü. 2024’te ARD’de, 2024’te SWR’de ve daha önce 2013’te yine ZDF’de bazı seçim ya da anket grafiklerinde oranların görsel olarak yanlış yansıtıldığı örnekler yaşanmıştı.

Bunun yanında, gerçek hataların ötesinde, sosyal medyada kasıtlı biçimde üretilmiş sahte ekran görüntülerinin de dolaşıma sokulduğu belirtiliyor. Özellikle ZDF ve ARD logoları kullanılarak hazırlanmış bazı sahte grafiklerin, AfD’nin ekranda bilerek küçük gösterildiği iddiasını yaymak için kullanıldığı ortaya çıkmıştı.

Tartışma bitmedi

Son olay, teknik bir hata olarak açıklansa da yarattığı siyasi etki büyük oldu. Çünkü mesele yalnızca bir grafik arızası değil, seçim geceleri medyanın güvenilirliği ve şeffaflığı tartışmasının da yeniden ön plana çıkması anlamına geliyor.

ZDF şimdi, hatanın nasıl oluştuğunu anlatıp güven tazelemeye çalışıyor. Ancak görünen o ki küçük bir grafik hatası, Almanya’da medya ve siyaset arasındaki gerilimi yeniden büyüttü.