Yarım trilyonluk fon tartışmasında Klingbeil konuştu

Almanya’da 500 milyar avroluk altyapı ve iklim nötrlüğü fonu etrafındaki tartışma yeniden alevlendi. Mart ayında yayımlanan araştırmalarda, bu borçlanmanın büyük bölümünün yeni yatırım yerine başka kalemleri finanse etmek için kullanıldığı öne sürülmüştü. Şimdi ise Maliye Bakanı Lars Klingbeil’in bakanlığından buna karşı ayrıntılı bir yanıt geldi.

Frankfurter Allgemeine Zeitung’da yayımlanan bir yazıda, Maliye Bakanlığı’nın baş ekonomisti Achim Steinbach, eleştirilere karşı çıkarak fonun harcamalarının büyük ölçüde gerçekten ek yatırım niteliği taşıdığını savundu.

Tartışmanın merkezinde ne var?

Tartışma, altyapı ve iklim nötrlüğü özel fonu için alınan yeni borçların gerçekten ek yatırım yaratıp yaratmadığı sorusunda düğümleniyor. Eleştiriler, bu kaynağın eski bütçe yüklerini örtmek için kullanıldığı yönünde.

Steinbach ise asıl ölçütün yalnızca yatırım tutarına bakmak olmadığını söyledi. Ona göre doğru soru şu: Bu özel fon hiç kurulmasaydı yatırımlar nasıl gelişecekti?

Maliye Bakanlığı’nın yaklaşımı da tam bu karşılaştırmaya dayanıyor. Steinbach, yakında yayımlanacak bir çalışmada bu uyarlanmış referans senaryonun esas alındığını anlattı.

Bakanlık: Yüzde 95 gerçekten ek yatırım

Steinbach’ın değerlendirmesine göre, 2028’e kadar bu fondan yapılacak yaklaşık 177 milyar avroluk yatırımın büyük bölümü fon olmadan gerçekleşmeyecekti. Bu nedenle söz konusu harcamaların yaklaşık yüzde 95’inin maliye politikası açısından gerçekten ek yatırım sayılması gerektiğini savundu.

Böylece bakanlık, fonun bir aktarma istasyonu gibi kullanıldığı ve amacından saptırıldığı yönündeki eleştirileri reddetmiş oldu.

Steinbach, bu eleştirilerin geçmiş yılların koşullarını bugüne aynen taşıyan ve bütçe sıkılaştırma baskılarını yeterince hesaba katmayan varsayımlara dayandığını öne sürdü.

Ifo ve IW farklı düşünüyor

Tartışmayı başlatan araştırmalar Münih merkezli Ifo Enstitüsü ile Köln merkezli Alman Ekonomi Enstitüsü’nden gelmişti. Mart ortasında yayımlanan bu çalışmalarda, federal hükûmetin 500 milyar avroluk fonu gerçekten ek yatırımlar için kullanıp kullanmadığı incelenmişti.

Ifo Enstitüsü, 2025 yılı için yeni borçlanmada amacı dışında kullanım oranının yüzde 95’e kadar çıktığını hesapladı. Alman Ekonomi Enstitüsü ise bu oranı yüzde 86 olarak buldu.

Ifo’nun değerlendirmesinde, hesap yöntemine bağlı olarak oran değişse de alınan kredilerin en az dörtte üçünün amacına uygun kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığı belirtildi.

Fuest’ten büyüme uyarısı

Ifo Başkanı Clemens Fuest de mart ayında yaptığı açıklamada bu tabloyu büyük sorun olarak nitelemişti. Fuest, ek borçların gerçekten ek yatırımlara gitmesi gerektiğini, çünkü ancak bu şekilde uzun vadede ekonomik büyümenin desteklenebileceğini vurgulamıştı.

Bu nedenle tartışma yalnızca teknik bir bütçe hesabı olarak görülmüyor. Mesele aynı zamanda Almanya’nın yeni borçlanmayı büyümeyi destekleyecek yatırımlara mı yönelttiği, yoksa bütçedeki başka boşlukları mı kapattığı sorusuna dönüşmüş durumda.

Gözler yeni çalışmada

Maliye Bakanlığı şimdi kendi tezini destekleyecek ayrıntılı çalışmayı yayımlamaya hazırlanıyor. Bu çalışma açıklandığında, ek yatırım tanımının hangi ölçüte göre yapılması gerektiği tartışmasının daha da büyümesi bekleniyor.