Toplu taşımada şehirden şehre büyük fiyat farkı

Almanya’da toplu taşıma kullananlar için bilet fiyatları son yıllarda belirgin biçimde arttı. ADAC’ın 25 büyük kenti kapsayan araştırmasına göre otobüs ve tramvay biletleri son 5 yılda ortalama yüzde 27 zamlandı. Bu artış, aynı dönemdeki yaklaşık yüzde 22’lik enflasyonun da üstüne çıktı.

Araştırma, fiyat artışının yanı sıra şehirler arasında ciddi farklar bulunduğunu da ortaya koydu. Aynı bilet türü için bir kentte çok daha düşük ücret ödenirken başka bir kentte bedel neredeyse iki katına çıkabiliyor.

Deutschlandticket dengeleri değiştirdi

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, Deutschlandticket’in fiyat yapısını kökten değiştirmesi oldu. Şu anda aylık 63 avro olan bu bilet, incelenen bütün şehirlerde klasik aylık biletlerden daha ucuz çıktı.

Bu nedenle düzenli yolculuk yapanlar için Deutschlandticket açık ara en güçlü seçenek olarak öne çıkıyor. Özellikle işe gidip gelenler ya da birden fazla şehirde toplu taşıma kullananlar için bu bilet çoğu durumda daha avantajlı görünüyor.

Ancak araştırma, herkes için tek doğru seçeneğin bu olmadığını da gösteriyor. Bazı klasik aylık biletler, başka kişilere devredilebilme, yanında çocuk ya da bisiklet taşıma gibi ek imkânlar sunuyor. Bu yüzden kullanıcıların yalnızca fiyata değil, kullanım biçimine de bakması gerekiyor.

Tek bilette fark daha sınırlı

Tek yolculuk biletlerinde fiyat farkı aylık biletler kadar sert değil. Yine de tablo dikkat çekici. En ucuz tek bilet 2,90 avroyla Erfurt’ta ölçüldü. En pahalı tek bilet ise 4,20 avroyla Augsburg ve Münih’te görüldü.

Berlin ve Hamburg’da da tek bilet fiyatı 4 avronun üzerine çıkıyor. İncelenen kentlerde ortalama tek bilet fiyatı 3,68 avro olarak hesaplandı.

Araştırmaya göre günlük biletler çoğu kentte üç tek yolculuktan sonra avantaj sağlıyor. Bielefeld, Hamburg, Karlsruhe, Stuttgart ve Ruhr bölgesindeki incelenen altı kentte ise günlük bilet iki yolculuktan itibaren daha mantıklı hâle geliyor.

Günlük bilette en ucuz Bielefeld, en pahalı Berlin

Günlük bilette fiyat farkı daha da büyüyor. En ucuz günlük bilet 6,70 avroyla Bielefeld’de. Bu, araştırmada 7 avronun altında kalan tek kent oldu.

En pahalı günlük bilet ise 11,20 avroyla Berlin’de görüldü. Münih, Leipzig, Augsburg ve Nürnberg’de de günlük bilet 10 avronun üstüne çıkıyor. Ortalama günlük bilet fiyatı 8,44 avro.

Araştırma ayrıca günlük biletlerin her yerde aynı koşullarda işlemediğini gösterdi. Bazı kentlerde bilet tam 24 saat geçerli olurken, bazı yerlerde yalnızca hizmet bitimine kadar kullanılabiliyor. Bu nedenle aynı isimdeki bilet, her şehirde aynı anlamı taşımıyor.

Haftalık bilet geriliyor

ADAC çalışması, haftalık biletin giderek ortadan kalkan bir ürün hâline geldiğini de ortaya koydu. İncelenen 25 kentin yalnızca 15’inde artık haftalık bilet bulunuyor.

Beş yıl önce neredeyse bütün şehirlerde olan bu bilet türü, özellikle Deutschlandticket sonrası cazibesini kaybetmiş görünüyor. Berlin-Brandenburg Ulaşım Birliği de 7 günlük biletleri artık az talep gören ve Deutschlandticket karşısında çekiciliğini yitirmiş ürünler arasında gösteriyor.

Haftalık biletin kaldığı şehirlerde de büyük fiyat farkı var. En ucuz haftalık bilet 23,80 avroyla Münih’te. En pahalısı ise 43 avroyla Hamburg’da. Ortalama haftalık bilet fiyatı 32,46 avro.

Aylık bilette fark çok daha büyük

En büyük fiyat farkı aylık biletlerde ortaya çıktı. En ucuz aylık bilet 71,40 avroyla Münih’te. En pahalı aylık bilet ise 140,50 avroyla Bonn ve Köln’de.

Araştırmadaki aylık biletlerin ortalama fiyatı 103,33 avro olarak hesaplandı. Bu da Deutschlandticket’in neden bu kadar yaygınlaştığını açık biçimde gösteriyor.

2021’e göre aylık biletlerdeki artış yüzde 22 ile yüzde 58 arasında değişti. En sert artış Duisburg’da görüldü. Hamburg ise ters yönde hareket etti ve aylık bilet fiyatını yüzde 26 düşürdü. Şehir bu kararı, Deutschlandticket’e uyum arayışının bir parçası olarak açıkladı.

Ucuz bilet her zaman kötü değil

Araştırma, düşük fiyatın mutlaka kötü hizmet anlamına gelmediğini de gösteriyor. Münih’teki 71,40 avroluk aylık bilet, araştırmadaki en ucuz aylık bilet oldu. Üstelik ek ücret olmadan başka kişilere devredilebiliyor. Bu da onu bazı kullanıcılar için Deutschlandticket’e gerçek bir alternatif hâline getiriyor.

Bielefeld’deki 6,70 avroluk günlük bilet de yalnızca en ucuz seçenek değil. Aynı zamanda tam 24 saat geçerli olması nedeniyle kullanıcı dostu bir model olarak öne çıkıyor.

Bazı kurallar tüketici aleyhine

ADAC, bazı şehirlerdeki uygulamaları da eleştirdi. Örneğin Augsburg, Bremen ve Ruhr bölgesindeki incelenen altı kentte aylık biletler esnek başlangıç tarihine sahip değil. Biletler yalnızca takvim ayına göre işliyor.

Benzer biçimde bazı haftalık biletlerde de kullanıcı istediği gün başlayamıyor. Örneğin Augsburg’da haftalık bilet sabit takvim haftasına bağlı. ADAC bunu tüketici açısından olumsuz buluyor.

Kim için hangi bilet mantıklı?

Araştırmanın genel sonucu net: Düzenli kullanıcılar için Deutschlandticket fiyat açısından rakipsiz durumda. Haftada bir ya da iki gün bile toplu taşıma kullananların, özellikle yalnız seyahat ediyorsa, bu bileti hesaplaması öneriliyor.

Buna karşılık toplu taşımayı seyrek kullanan ama bileti devretmek, yanında çocuk, bisiklet ya da köpek götürmek isteyenler için klasik yerel biletler daha uygun olabilir. Çünkü bu ek hizmetler bazı şehirlerde yerel tarifelerin içinde bulunuyor.

Ayrıca dijital kullandığın kadar öde modelleri de giderek daha fazla önem kazanıyor. Ruhr bölgesindeki eezy NRW ya da Münih’teki MVVswipe gibi sistemler, yalnızca yapılan yolculuğa göre ücret alıyor ve belli bir üst sınıra kadar çıkıyor.

ADAC’tan çağrı

ADAC’a göre Deutschlandticket en az 2030’a kadar güvence altına alındığı için ulaşım birliklerinin artık kendi tarifelerini yeniden düşünmesi gerekiyor. Kuruluş, günlük biletlerin her yerde 24 saat geçerli olması gerektiğini savunuyor.

Ayrıca haftalık ve aylık biletlerde esnek başlangıç tarihi standart hâle gelmeli. Uzun vadede ise şehir ve bölge sınırlarını aşan dijital ‘en uygun fiyat’ sistemlerinin kurulması öneriliyor. Böylece kullanıcı ay sonunda otomatik olarak en uygun tarifeden ücretlendirilmiş olacak ve ödeyeceği toplam tutar en fazla Deutschlandticket düzeyine çıkacak.