SPD gençliğinden ‘evlilik kalksın’ çıkışı

Almanya’da SPD’nin gençlik örgütü Jusos, Berlin eyalet teşkilatında dikkat çeken bir öneri hazırladı. Berlin Jusos, resmî evliliğin tamamen kaldırılmasını ve yerine ‘sorumluluk birlikleri’ adı verilen yeni bir model getirilmesini istiyor.

Öneri, SPD Berlin eyalet kongresi için hazırlanmıştı. Ancak kongre, tasarının görüşülmesini 2027’ye erteledi.

‘Patriyarka yıkılsın’ başlığı

Jusos’un önerisi, “Romantik hissettirse de patriyarka yıkılsın” başlığını taşıyor. Gençlik örgütüne göre evlilik yalnızca romantik bir kurum değil. Tarihsel olarak kadınların erkekler tarafından baskı altında tutulmasını güvenceye alan bir yapı olarak işledi.

Önergede, evliliğin geçmişte mülkiyet ve toprak paylaşımı için siyasi bir araç olarak kullanıldığı savunuluyor. Kadınların ise çoğu zaman bu süreçte söz sahibi olmadığı ya da kararların onların aleyhine işlediği belirtiliyor.

Evlilik yerine sorumluluk birliği

Jusos, bugün Almanya’da birçok kişinin aşk nedeniyle evlendiğini kabul ediyor. Ancak evliliğin temel yapısının hâlâ patriyarkal güç ilişkilerini beslediğini savunuyor.

Önergede buna gerekçe olarak aile içi şiddet, kadın cinayetleri, kadın-erkek ücret farkı ve eş vergisi bölüşümü sistemi gösteriliyor. Jusos’a göre mevcut vergi sistemi, kadınları ücretsiz bakım emeğine ya da yarı zamanlı çalışmaya itiyor. Bu durum da özellikle yaşlılıkta yoksulluk ve bağımlılık riskini artırıyor.

Gençlik örgütü, tek eşli iki kişilik ilişki modeline uymayan queer bireylerin de vergi avantajlarının dışında kaldığını belirtiyor.

Fransa’daki PACS modeline benziyor

Jusos’un önerdiği ‘sorumluluk birlikleri’, Fransa’daki PACS modelinden esinleniyor. Ancak Berlin Jusos’un tasarısı daha geniş bir yapı öngörüyor.

Bu birlikler, cinsiyet ya da akrabalık bağına bakılmaksızın birden fazla kişi tarafından kurulabilecek. Model; bakım sorumluluğu, miras hakkı ve oturum hakkı gibi başlıkları düzenleyecek.

Sorumluluk birliği kurmak için nüfus dairesine basit bir yazılı başvuru yapılması yeterli olacak. Herhangi bir ücret alınmayacak.

Ayrılmak da kolay olacak

Öneriye göre sorumluluk birliğinden ayrılmak için mahkemeye gitmek gerekmeyecek. Her üye, diğerlerinin onayına ihtiyaç duymadan yazılı başvuruyla birlikten çıkabilecek.

Şiddet riski bulunan durumlarda ise kişi, ayrılma bilgisinin diğer üyelere daha geç bildirilmesini nüfus dairesinden talep edebilecek.

Mevcut evlilikler ne olacak?

Jusos’un tasarısına göre hâlihazırda evli olan kişilerin evliliklerini hemen sonlandırması gerekmeyecek. Mevcut evlilikler sürdürülebilecek ya da sorumluluk birliğine dönüştürülebilecek.

Ancak eş vergisi bölüşümü gibi vergi avantajları her durumda kaldırılacak. Çiftlere, değişen hak ve yükümlülükler yazılı olarak bildirilecek.

Dini nikâh ya da serbest nikâh törenleri yapılmaya devam edebilecek. Ancak bunların hukukî sonucu olmayacak. Almanya’da bugün de hukukî bağlayıcılık yalnızca resmî nikâhla doğuyor.

Anayasa maddesi de hedefte

Jusos’un önerisi yalnızca evlilik yasasıyla sınırlı değil. Tasarıda, Alman Anayasası’nın evlilik ve aileyi devletin özel koruması altına alan 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının da kaldırılması isteniyor.

Eş vergisi bölüşümünün kaldırılmasıyla düşük gelirli çiftlerin yaşayabileceği kayıpların ise ‘dayanışmacı vergi sistemi’ ile telafi edilmesi öngörülüyor.

Öneri şimdilik beklemede

Berlin Jusos’un evliliğin kaldırılmasına yönelik önerisi en erken 2027’de yeniden gündeme gelebilecek.

Bu nedenle tasarının yakın zamanda SPD içinde bağlayıcı bir karara dönüşmesi beklenmiyor. Ancak öneri, Almanya’da evlilik, aile, vergi adaleti ve bakım emeği tartışmalarını yeniden alevlendirecek nitelikte görülüyor.