Smart gözlüklerde yasak tartışması büyüyor

Kamera, mikrofon ve yapay zekâ özelliklerini sıradan bir gözlük görünümünde bir araya getiren 'smart gözlükler', Almanya'da mahremiyet tartışmasını büyütüyor. Özellikle cihazlarla insanların farkına varmadan görüntü ve ses kaydı yapılabilmesi eleştirilerin merkezinde yer alıyor.

Tagesthemen'in haberine göre tartışma, teknolojinin sunduğu kolaylıklarla üçüncü kişilerin kişilik ve mahremiyet haklarının nasıl korunacağı sorusu üzerinde yoğunlaşıyor.

Meta'nın Ray-Ban markasıyla sunduğu modeller, dışarıdan bakıldığında geleneksel gözlüklerden kolaylıkla ayırt edilemiyor. Kullanıcılar gözlükle fotoğraf ve video çekebiliyor, müzik dinleyebiliyor ve yapay zekâ destekli işlevlerden yararlanabiliyor.

Kayıt sırasında küçük bir ışık yanıyor

Gözlüklerde kamera kullanıldığında çerçeve üzerinde küçük bir LED ışığı yanıyor. Ancak veri koruma uzmanları bu işaretin çevredeki insanların kayıt yapıldığını fark etmesi için yeterli olup olmadığını sorguluyor.

Hamburg Veri Koruma ve Bilgi Özgürlüğü Yetkilisi, Ray-Ban Meta AI Glasses'ın bir modelini teknik ve hukuki açıdan ayrıntılı biçimde inceledi.

Kurumun 10 Eylül'de yayımladığı nihai rapora göre yakın arkadaş ve aile çevresi dışındaki kişilerin kaydedilmesi, istisnai durumlar dışında veri koruma hukuku açısından sorun oluşturuyor. Kurum, gözlüklerin kullanımında karşıdaki kişinin yeterince bilgilendirilmesinin ve geçerli onay alınmasının günlük hayatta çoğu zaman mümkün olmadığı sonucuna vardı.

Gizlice çekilen görüntüler internete düştü

Tartışmanın büyümesinde, smart gözlüklerle habersiz çekilen kişilerin görüntülerinin sosyal medyada yayımlanması da etkili oldu.

Tagesschau'nun daha önce aktardığı bir olayda Hamburg'da bir kadın, Alster kıyısında konuştuğu kişi tarafından smart gözlükle haberi olmadan kaydedildi. Kadın görüntülerini daha sonra TikTok'ta gördü.

Veri koruma uzmanları, kişinin izni olmadan görüntü kaydedilmesinin her durumda aynı hukuki sonucu doğurmadığını ancak smart gözlüklerin kayıt yapıldığını fark etmeyi zorlaştırmasının mevcut sorunları büyüttüğünü belirtiyor.

Gizli ses kayıtları konusunda ise kurallar daha sıkı. Almanya'da özel konuşmaların tarafların izni olmadan kaydedilmesi ceza hukuku açısından sonuç doğurabiliyor.

Hamburg bazı alanlarda yasak istiyor

Tartışma yalnızca uzmanlarla sınırlı değil. Hamburg'da SPD, Yeşiller ve Sol Parti, kameralı smart gözlüklerin özellikle mahremiyetin yüksek olduğu bazı alanlarda kullanılmasının sınırlandırılmasını gündeme getirdi.

Kentteki yüzme havuzlarının soyunma odaları, duşları, saunaları ve benzeri alanlarda bu cihazların yasaklanması tartışılıyor. SPD ve Yeşiller ayrıca toplu taşıma araçlarında da kayıt özelliğine sahip smart gözlükler için daha açık kurallar getirilmesini istiyor.

Hamburg'daki yüzme havuzlarının mevcut kurallarında başkalarının izinsiz fotoğraf ve videosunun çekilmesine zaten izin verilmiyor. Ancak smart gözlüklerle yapılan kayıtların fark edilmesinin zor olması nedeniyle özel bir düzenleme talep ediliyor.

Almanya genelinde yasak yok

Smart gözlüklerin Almanya genelinde tamamen yasaklanıp yasaklanamayacağı da hukuki tartışmanın bir parçası.

Alman hukukunda günlük kullanılan bir eşyanın içine gizlenmiş ve çevredeki insanlar fark etmeden ses veya görüntü kaydedebilen bazı cihazların satışı ve kullanımı yasaklanabiliyor.

Ancak Federal Ağ Ajansı'nın son açıklamasına göre mevcut smart gözlükler konusunda şu anda resmî bir yasaklama süreci yürütülmüyor. Kurum, mevcut ürünlere karşı müdahalede bulunmasını gerektiren bir durum görmediğini ancak piyasayı takip etmeyi sürdürdüğünü belirtiyor.

Bu nedenle smart gözlüklerin Almanya'da yasaklanacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

Teknolojinin sınırı tartışılıyor

Tartışmanın diğer tarafında ise cihazların sunduğu teknolojik olanaklar bulunuyor. Smart gözlükler elleri kullanmadan fotoğraf çekme, bilgiye erişme, yabancı dildeki metinleri anlamaya yardımcı olma ve yapay zekâ hizmetlerini günlük hayatta kullanma imkânı sağlıyor.

Almanya'daki tartışma bu nedenle yalnızca cihazların yasaklanıp yasaklanmayacağına odaklanmıyor. Asıl soru, bu teknolojinin avantajları korunurken çevredeki insanların habersiz biçimde kaydedilmesinin nasıl önleneceği.