Savunma bütçesi büyüdü, fiyat alarmı başladı

Almanya’da savunma harcamaları hızla artarken, silah ve askerî malzeme alımlarındaki fiyatlar tartışma yarattı.

RND’nin haberine göre Bundestag’daki bütçe uzmanları ve Federal Sayıştay, milyarlarca avroluk savunma bütçesi nedeniyle savunma sanayisinde fiyatların şişebileceği uyarısında bulundu.

Almanya Savunma Bakanlığı’nın yalnızca bu yıl kullanabileceği bütçe 108 milyar avroya ulaşıyor. Bu rakam, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından önceki seviyenin yaklaşık iki katı.

“Bundeswehr olunca fiyat değişiyor”

SPD’nin savunma bütçesi raportörü Andreas Schwarz, RND’ye yaptığı açıklamada savunma alımlarında yüksek fiyat eğilimi olduğunu söyledi.

Schwarz’a göre bazı ürünlerde fiyat artışları açıklanabilir olmaktan çıktı. Örnek olarak yakıt taşıma konteynerlerini gösterdi. Bu ürünlerin fiyatının 4 yılda ikiye katlandığını belirtti. Schwarz, bunların ileri teknoloji ürünü olmadığını, daha çok klasik metal işçiliğiyle üretildiğini söyledi.

SPD’li uzman, askerî havaalanları için alınan yangın söndürme araçlarında da benzer fiyat sorunlarının görüldüğünü belirtti. Ona göre ‘müşteri Bundeswehr olunca’ şirketler farklı fiyatlar talep ediyor.

Yakıt konteynerinde fiyat ikiye katlandı

Bundeswehr, Alfons Haar Maschinenbau GmbH’den şimdiye kadar 200 yakıt konteyneri sipariş etti. Bu konteynerler 9 bin litre yakıt taşıyabiliyor ve örneğin tankların yakıt ikmalinde kullanılabiliyor.

İlk siparişte 2021 yılında bir konteynerin fiyatı 142 bin avroydu. Şimdi ise birim fiyatın yaklaşık 291 bin avroya çıktığı belirtiliyor.

Savunma Bakanlığı’nın siparişi toplamda 4 bin 200 adede kadar genişletme planı vardı. Ancak bütçe uzmanları, fiyat artışını anlaşılır bulmadıkları için yeni siparişleri şimdilik bloke etti.

Yeşiller de fiyatları sorguluyor

Yeşillerin bütçe politikacısı Sebastian Schäfer de RND’ye yaptığı açıklamada, Avrupa içinde üretimin, stratejik özerkliğin ve tedarik zinciri güvenliğinin elbette maliyeti olduğunu söyledi.

Ancak Schäfer’e göre bazı savunma alımlarında sanayinin istediği fiyatlar uluslararası karşılaştırmalarda aşırı yüksek görünüyor.

O da yakıt konteynerlerini örnek gösterdi ve ağır maliyet artışının nereden kaynaklandığının anlaşılamadığını belirtti.

Sayıştay’dan ‘verimsiz harcama’ uyarısı

Federal Sayıştay Sözcüsü Simone Kneifl, Mayıs 2025 tarihli Bundeswehr’de Eylem İhtiyacı başlıklı özel rapora dikkat çekti.

Raporda, borçlanma imkânlarının artmasının fiyat gelişimini olumsuz etkileyebileceği uyarısı yer alıyor.

Sayıştay’a göre Savunma Bakanlığı ve Bundeswehr, mali kaynakları her zaman hedefe uygun ve ekonomik biçimde kullanamıyor.

Kısa sürede bir kuruma çok daha fazla para verilmesi, verimsiz harcama riskini artırıyor.

Bu riskin, savunma alımlarında artık ‘hız’ unsuruna en yüksek önceliğin verilmesiyle daha da büyüdüğü belirtiliyor.

Rekabet eksikliği eleştirisi

SPD’li Schwarz’a göre yüksek fiyatların bir nedeni de savunma sanayisindeki rekabet eksikliği. Schwarz, bazı büyük ve küçük şirketlerin rekabetten kaçınmak için birlikte hareket ettiğini savundu. Bu tür yapıların gelecekte rekabet hukuku açısından daha sıkı incelenmesi gerektiğini söyledi.

Schwarz’a göre genç şirketler ve start-up’lar hem yenilik hem de fiyat açısından farklı seçenekler sunabilir. Bu nedenle savunma alımlarında yeni aktörlere daha fazla şans verilmesi gerektiğini belirtti.

Yeşillerden Schäfer de benzer şekilde Bundeswehr’in ihtiyaç duyduğu malzemeye makul fiyatla ulaşabilmesi için daha açık bir rekabet ortamı istedi.

Savunma sanayisi suçlamaları reddediyor

Alman Güvenlik ve Savunma Sanayisi Birliği Genel Müdürü Hans-Christoph Atzpodien ise aşırı fiyat suçlamalarını reddetti.

Atzpodien, savunma alımlarında fiyatların serbestçe oluşmadığını, kamu fiyat hukuku ve ihale kuralları çerçevesinde çok aşamalı bir denetim sisteminden geçtiğini söyledi.

Ona göre rekabetin mümkün olduğu yerde piyasa fiyatı geçerli. Rekabetin olmadığı alanlarda ise maliyet esaslı fiyatlandırma uygulanıyor.

Atzpodien ayrıca savunma sanayisinin enerji, personel, malzeme, finansman ve geliştirme alanlarında tüm Alman sanayisiyle aynı maliyet artışlarıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Savunma alanında kalite, güvenlik ve teslimat kabiliyeti konusunda çok yüksek şartlar bulunduğunu da vurguladı.

Rheinmetall’in cirosu hızla arttı

Savunma harcamalarındaki yükseliş, sektörün cirolarına da yansıyor. Almanya’nın en büyük savunma şirketi Rheinmetall, 2025’te 9,94 milyar avro ciro elde etti. Şirketin 2020’deki cirosu 5,41 milyar avroydu.

Almanya’da savunma bütçesinin büyümesi, bir yandan Bundeswehr’in güçlendirilmesi için gerekli görülüyor. Ancak diğer yandan, kamu parasının ne kadar ekonomik kullanıldığına dair tartışmayı da büyütüyor.