OECD'den Almanya'ya eğitim alarmı: Öğretmen yokluğu öğrenmeyi vuruyor

Almanya'daki eğitim sisteminin güçlü ve zayıf yönleri OECD'nin 'Bir Bakışta Eğitim 2026' raporunda ortaya konuldu. Rapora göre ülkede özellikle öğretmen eksikliği, okul öncesi eğitimde yer sıkıntısı ve eğitime ayrılan kaynağın milli gelire oranı dikkat çekiyor.

OECD verilerine göre Almanya'daki öğrencilerin yüzde 55'i, okul müdürlerinin öğretmen devamsızlığının öğrenmeyi olumsuz etkilediğini belirttiği okullarda eğitim görüyor. OECD ortalaması ise yüzde 27. Almanya bu oranla incelenen ülkeler arasında ikinci sırada yer alıyor.

Öğretmenlerin yüzde 18,6'sı tam yeterliliğe sahip değil

Rapora göre Almanya'daki devlet okullarında görev yapan ilk ve ortaöğretim öğretmenlerinin yüzde 18,6'sı 2023-2024 döneminde gerekli en yüksek öğretmenlik yeterliliğini henüz tamamlamamıştı veya eğitimlerine devam ediyordu.

OECD, bu yüksek oranın Almanya'daki öğretmen yetiştirme sürecinin uzun olmasının yanı sıra devam eden öğretmen açığı nedeniyle mesleğe alternatif giriş yollarının kullanılmasından da kaynaklanabileceğini belirtti.

Almanya'daki öğretmenler haftada ortalama 42,4 saat çalışıyor. Öğretmen maaşları OECD ülkeleri arasında yüksek seviyede olsa da enflasyon hesaba katıldığında bazı öğretmen gruplarının maaşları son 10 yılda geriledi. Örneğin 15 yıllık deneyime sahip ortaokul öğretmenlerinin yasal maaşı 2015-2025 arasında reel olarak yüzde 1 azalırken OECD genelinde ortalama yüzde 6 arttı.

Kreş ve anaokullarında bekleme listesi sorunu

OECD raporu okul öncesi eğitimdeki yer sıkıntısına da dikkat çekti. Almanya'da okul öncesi eğitim kurumu yöneticilerinin yüzde 43'ü, yer olmadığı için kuruma kabul edilemeyen çocukların bekleme listesinde bulunduğunu bildirdi.

Bu oran, karşılaştırılabilir veriye sahip 12 OECD ülkesi içinde ikinci en yüksek seviye oldu. Buna karşılık 3 yaş ile ilkokula başlama yaşı arasındaki çocukların yüzde 96'sı okul öncesi eğitime katılıyor. OECD ortalaması yüzde 90.

Eğitime ayrılan pay OECD ortalamasının altında

Almanya, ilkokuldan üniversiteye kadar eğitim kurumlarına gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,4'ünü harcıyor. OECD ortalaması ise yüzde 4,7.

Eğitimin toplam kamu harcamalarındaki payı da Almanya'da yüzde 8,5 ile OECD'nin yüzde 9,8'lik ortalamasının altında bulunuyor. Buna karşılık öğrenci başına yapılan kamu harcaması Almanya'da 16 bin 127 dolar ile 13 bin 601 dolarlık OECD ortalamasının üzerinde.

Üniversite mezunu oranı OECD ortalamasının altında

25-64 yaş grubunda üniversite ve dengi yükseköğretim mezunlarının oranı Almanya'da yüzde 35. OECD ortalaması ise yüzde 43.

Buna karşılık Almanya'nın güçlü mesleki eğitim sistemi nedeniyle nüfusun yüzde 86'sı en az lise veya dengi bir eğitim düzeyine sahip. OECD ortalaması yüzde 81'de kalıyor.

Genç kuşaklarda yükseköğretim oranı ise hızla yükseliyor. 25-34 yaş grubunda üniversite ve dengi eğitim mezunlarının oranı 2015'te yüzde 30 iken 2025'te yüzde 41'e çıktı. Ancak lise veya dengi bir eğitimi tamamlamayan gençlerin oranı aynı dönemde bir puan artarak yüzde 14'e yükseldi.

Diplomasız gençlerde işsizlik sert yükseldi

Eğitim seviyesindeki fark işsizlik rakamlarına da doğrudan yansıyor. Almanya'da 25-34 yaş grubundaki üniversite mezunlarının işsizlik oranı 2025'te yüzde 4 olurken, lise veya dengi eğitimini tamamlamayan gençlerde bu oran yüzde 12,3'e yükseldi.

Diplomasız gençlerde işsizlik bir yılda yüzde 9,3'ten yüzde 12,3'e çıktı. Mesleki eğitim diplomasına sahip gençlerde ise istihdam oranı yüzde 89 ile üniversite mezunlarından bile bir puan daha yüksek.

Almanya yabancı öğrencilerin gözdesi

Rapordaki olumlu göstergelerden biri ise Almanya'nın uluslararası öğrenciler için giderek daha cazip hale gelmesi. Yabancı öğrencilerin yükseköğretimdeki payı 2015'te yüzde 7 iken 2024'te yüzde 13'e yükseldi.

Almanya'daki yabancı öğrenciler arasında Hindistan yüzde 12 ile ilk sırada bulunuyor. Çin yüzde 9 ile ikinci, Türkiye ve Avusturya yüzde 5'er payla sonraki sıralarda yer alıyor.

Almanya aynı zamanda fen, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında OECD'nin önde gelen ülkelerinden biri. Alman öğrenciler arasındaki STEM mezunlarının oranı yüzde 34 ile OECD ülkeleri arasındaki en yüksek seviyede. Uluslararası öğrencilerde ise bu oran yüzde 51'e ulaşıyor.