Merz’den Ukrayna’ya AB için özel statü önerisi

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne tam üyelik süreci tamamlanana kadar özel bir statüyle AB kurumlarına daha yakın bağlanmasını önerdi. Merz, AB yönetimine gönderdiği mektupta Ukrayna için ‘ilişkili üyelik’ fikrinin daha ayrıntılı ele alınmasını istedi.

Ukrayna, Rusya’nın saldırıları sürerken AB’ye mümkün olan en kısa sürede katılmak istiyor. Ancak üyelik görüşmeleri uzun ve zorlu ilerliyor. Merz’e göre bu süreç kısa vadede tamamlanamayacak.

Oy hakkı olmadan AB kurumlarına katılım

Merz’in önerisine göre Ukrayna, AB ülkeleri Konseyi ve Avrupa Konseyi toplantılarına katılabilecek. Ancak oy hakkı olmayacak.

Mektupta başka seçenekler de yer aldı. Buna göre Ukrayna’dan bir temsilci, Avrupa Komisyonu’nda görev alanı ve oy hakkı olmayan ilişkili üye statüsünde bulunabilir. Avrupa Parlamentosu’nda da oy hakkı olmayan ilişkili milletvekilleri yer alabilir.

Ayrıca Avrupa Adalet Divanı’nda ‘yardımcı raportör’ benzeri bir pozisyonla Ukraynalı bir yargıcın sürece dahil edilmesi de gündeme getirildi.

Merz: Ukrayna AB’ye hemen daha fazla yaklaştırılmalı

Merz, önerisinin tam üyelik müzakerelerine zarar vermeden Ukrayna’yı AB’ye ve birliğin temel kurumlarına hemen daha yakın hâle getirmeyi amaçladığını belirtti.

Başbakan’a göre bu formül için AB anlaşmalarında değişiklik yapılmasına gerek yok. Güçlü bir siyasi uzlaşma sağlanması yeterli olacak.

Kiev’e güvenlik güvencesi

Merz, önerisini Ukrayna’nın savaş altındaki özel konumuyla ve AB’ye üyelik sürecinde kaydettiği ilerlemeyle gerekçelendirdi. Ona göre böyle bir özel statü, Rus saldırganlığına karşı mücadele eden Ukrayna ve halkı için güçlü bir siyasi mesaj olacak.

Öneride Ukrayna’nın dış ve güvenlik politikasını tamamen AB çizgisine uyarlaması da yer alıyor. Buna karşılık AB ülkelerinin, birliğin dayanışma ve yardım maddesini siyasi olarak Ukrayna için de geçerli sayması isteniyor.

Bu adımla Kiev’e daha somut bir güvenlik güvencesi verilmesi hedefleniyor.

“Üyelik light değil”

Merz, Ukrayna’nın hızlı biçimde tam üye olmasının gerçekçi olmadığını da kabul etti. Başbakan, “Üyelik sürecini kısa vadede tamamlayamayacağımız açık” değerlendirmesini yaptı.

Bunun nedeni olarak çok sayıda teknik engeli ve bazı AB ülkelerindeki siyasi açıdan zor onay süreçlerini gösterdi.

Merz’e göre önerilen ilişkili üyelik, ‘hafif üyelik’ anlamına gelmeyecek. Aksine mevcut anlaşmaların ötesine geçecek ve tam üyelik sürecini hızlandıracak.

Genişleme sürecine yeni ivme arayışı

Merz daha önce de AB liderlerinin Lefkoşa’daki toplantısının ardından Ukrayna’nın Avrupa kurumlarına daha sıkı bağlanmasını önermişti.

Alman hükûmet çevrelerine göre Başbakan, bu girişimle AB’nin genişleme sürecine ‘yeni bir dinamizm’ kazandırmak istiyor. Brüksel’in üyelik için gerekli tüm başlıklarda ‘hemen ve gecikmeden’ müzakere yürütmesi gerektiği belirtiliyor.